Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego

Aktualizacja: 24 kwietnia 2026

Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego to jeden z najczęściej diagnozowanych urazów stawu kolanowego. Występuje nie tylko u sportowców, ale również u osób aktywnych na co dzień. Więzadło krzyżowe przednie (ACL) odpowiada za stabilizację kolana, kontrolę ruchu kości piszczelowej względem kości udowej oraz ochronę stawu przed nadmiernymi przeciążeniami. Jego uszkodzenie prowadzi do zaburzenia biomechaniki kolana, uczucia niestabilności, bólu oraz ograniczenia sprawności. W dłuższej perspektywie może zwiększać ryzyko uszkodzenia łąkotek i pojawienia się zmian zwyrodnieniowych. Rozpoznanie opiera się na dokładnym badaniu klinicznym oraz diagnostyce obrazowej, najczęściej z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego. Odpowiednio dobrane leczenie, które obejmuje konsultację z ortopedą i fizjoterapeutą, ma kluczowe znaczenie dla powrotu do pełnej aktywności oraz zmniejszenia ryzyka kolejnych urazów.

Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego – przyczyny

Do zerwania ACL dochodzi zwykle w trakcie uprawiania sportów, często z kontaktem z przeciwnikiem (piłka nożna bądź piłka ręczna). W tym mechanizmie dochodzi do zbyt dużego przeprostu stawu kolanowego, spowodowanego zadziałaniem siły z przodu stawu w postaci kopnięcia w podudzie bądź bezpośrednio w kolano, gdy staw ten jest wyprostowany. Do takiego przeprostu może dojść również bez kontaktu z drugą osobą, gdy nastąpi nagłe przeniesienie obciążenia na wyprostowaną kończynę dolną. Do zerwania ACL może też dojść przy wykraczającym poza prawidłowy zakres przesunięciu powierzchni stawowych kolana. Taki ruch bywa wywołany zdecydowanym hamowaniem podczas biegu ze zmianą kierunku, co prowadzi do nadmiernej rotacji w kolanie.

Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego – objawy i konsekwencje

Pierwszym, najczęstszym i najbardziej charakterystycznym objawem zgłaszanym przez pacjenta w chwili zerwania więzadła jest trzask. Krwawienie jest niewielkie, dlatego też obrzęk zwykle nie pojawia się od razu, lecz w ciągu kilku kolejnych godzin. Jeśli obrzęk jest natychmiastowy i znaczny, stanowi informację, że uszkodzeniu uległy też inne struktury, np. łąkotki czy torebka stawowa. Po ustąpieniu stanu ostrego pacjent zgłasza niestabilność kolana, czyli np. jego uciekanie na bok lub do przeprostu w trakcie chodu bądź ćwiczeń.

W dłuższej perspektywie niepodjęcie leczenia skutkuje uszkodzeniem łąkotki bocznej i/lub łąkotki przyśrodkowej wskutek wspomnianej niestabilności kolana. To prowadzi do dolegliwości bólowych i ewentualnego dalszego uszkadzania chrząstki stawowej. Wzrasta też ryzyko kolejnych skręceń kolana i jego kontuzji, ponieważ kolano nie będzie tak stabilne. Konsekwencje obserwowane są w szczególności u pacjentów młodych i aktywnych fizycznie.

Zobacz również: Ból w kolanie.

Diagnostyka zerwania więzadła krzyżowego przedniego

Złotym standardem diagnostyki uszkodzeń więzadeł kolana jest rezonans magnetyczny. Niestety na zdjęciu RTG nie widać tkanek miękkich, a więc więzadeł, łąkotek, chrząstki stawowej, lecz wyłącznie kości. Można tym samym potwierdzić lub wykluczyć złamania kości, ale zerwanie ACL będzie niemożliwe do zobaczenia.

Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego – leczenie

Rehabilitacyjne postępowanie zależy od tego, czy będzie prowadzone w sposób zachowawczy (zwykle u pacjentów starszych, nieaktywnych), czy operacyjny (większość przypadków). Dla faz początkowych po operacji odpowiednie są ćwiczenia nie zwiększające objawów ostrych, natomiast powinny one rozpocząć odbudowę zakresu ruchu oraz siły mięśniowej. Z każdą kolejną fazą fizjoterapeuta dodaje odpowiednie, intensywniejsze ćwiczenia, kończąc usprawnianie dynamiką i plyometrią. Leczenie zachowawcze jest zwykle mniej intensywne i często nie obejmuje skoków.

Zwykle postępowaniem z wyboru po zerwaniu ACL jest jego rekonstrukcja. Pobiera się przeszczep z mięśnia smukłego, mięśnia półścięgnistego lub mięśnia czworogłowego, by następnie spreparować z niego nowe więzadło i umieścić je w kościach stawu kolanowego. Czas pełnej przebudowy takiego więzadła wynosi nawet 10-12 miesięcy, choć pacjent wraca do sprawności wcześniej. Ważne jest przygotowanie fizjoterapeutyczne kolana do operacji oraz właściwe postępowanie pooperacyjne już od pierwszej doby po wyjściu ze szpitala.

Kolagen do picia na stawy i skórę
Kolagen bioalgi to aż 97% hydrolizowanego kolagenu o wysokiej biodostępności. Opatentowana formuła przyczynia się do łagodzenia objawów istniejących już chorób stawów, a dodatkowo uzupełnia niedobory kolagenu w organizmie. Wpływa też na stan skóry …
Zobacz tutaj ...

Kapsułki z kwasem hialuronowym
Kwas hialuronowy decyduje nie tylko o jędrnej i gładkiej skórze, ale także jest głównym składnikiem płynu stawowego i pełni funkcję „smaru” przy wykonywaniu ruchu redukując ból w stawach. Jego głównym zadaniem jest regulacja zawartości wody w przestrzeni
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Karbowski M., Głowacka-Mrotek I., Nowacka K., Hagner W., Usprawnianie pacjentów po rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego, Journal of Education, Health and Sport. 2017;7(8):1540-1549.
2. Książek-Czekaj A., Wiecheć M., Leczenie zachowawcze po zerwaniu więzadła krzyżowego przedniego, Praktyczna Fizjoterapia & Rehabilitacja, 2012.