Terapia poznawczo-behawioralna

Terapia poznawczo-behawioralna jest jednym z nurtów psychoterapeutycznych, skupiających się na zmianie nieadaptacyjnych myśli i zachowań. Pacjent bierze w niej realny udział, uczy się rozpoznawać automatyczne myśli i zmieniać zachowania podtrzymujące zdiagnozowany problem. Nie jest to jednak nurt dla każdego. Dlatego też, przed wyborem terapeuty, warto upewnić się, jaką metodą pracuje oraz na czym polegają poszczególne formy współpracy.

Na czym polega terapia poznawczo-behawioralna?

Dziedzina terapii poznawczo-behawioralnej jest niezwykle rozbudowana. Tradycyjna forma kładzie główny nacisk na pracę z dysfunkcjonalnymi przekonaniami, które wpływają na zachowanie. Stawia sobie pytanie: „co podtrzymuje problem i jak to zmienić?”. Koncentruje się na identyfikacji automatycznych myśli, rozpoznawaniu zniekształceń poznawczych, restrukturyzacji poznawczej, modyfikacji zachowań. Dla porównania, pozytywna terapia poznawczo-behawioralna ciesząca się rosnącą popularnością w ostatnim czasie skupia się na zasobach, mocnych stronach klienta oraz przekonaniach, które aktywizują pożądane zachowania. Można jednak z łatwością zaprezentować stałe składowe terapii poznawczo-behawioralnej. Prezentują się one następująco:

1. Relacja terapeutyczna – tworzenie bezpiecznej i sprzyjającej otwarciu się atmosfery. Większość pytań powinna koncentrować się na zaletach i silnych stronach pacjenta, jeśli prowadzona jest pozytywna terapia poznawczo-behawioralna.
2. Konceptualizacja – opiera się na doświadczeniach pacjenta, czego celem jest uwalnianie go od cierpienia oraz budowanie jego odporności psychicznej.
3. Analiza celu, do którego dąży się w ramach terapii – musi być dobrze określony, pozytywnie skonstruowany, specyficzny, szczegółowy, umiejscowiony w czasie, mierzalny.
4. Własna obserwacja i analiza funkcjonowania – terapeuta wraz z pacjentem przyglądają się myślom, emocjom i sytuacjom w kontekście silnych stron, które pojawiają się poza schematycznymi, problematycznymi sytuacjami. To właśnie one mają poszerzyć obraz danej osoby, jej silnych stron i zasobów.
5. Zmiana procesów poznawczych, emocji i zachowania – pacjenci są zachęcani przez terapeutów do używania narracji wspierającej siebie, ma to wpływać na spoglądanie na siebie w bardziej pozytywnym świetle, jak również skłania do analizy sprzyjających zachowań i identyfikowania pozytywnych emocji oraz sposobów myślenia.

W trakcie terapii poznawczo-behawioralnej ogromne znaczenie ma rozmowa, jednak pacjent otrzymuje też niemal zawsze „zadania domowe”, z których sprawozdanie zdaje na kolejnych terapiach. Na koniec każdej sesji jest on ponadto zachęcany do podzielenia się swoimi refleksjami. Sprawia to, że nabywa on poczucia sprawczości i uświadamia sobie postęp, jaki zaszedł w trakcie sesji.

Terapia poznawczo-behawioralna – skuteczność

Uważa się, że pozytywna terapia poznawczo-behawioralna jest jedną z najskuteczniejszych w dłuższej perspektywie czasu metod psychoterapeutycznych, zwłaszcza u pacjentów zmotywowanych do zmian w swoim życiu. Na podstawie badań wykazano między innymi to, że u osób chorujących na depresję widoczny jest deficyt pozytywnych emocji, które tworzy się w trakcie sesji. Negatywne emocje powstają w niemal każdym problemie emocjonalnym czy psychicznym, dlatego należy znaleźć metodę, która skutecznie je wypiera. Dodatkowo badania poświęcone tradycyjnej terapii poznawczo-behawioralnej pokazują, iż jej techniki używane do pracy z negatywnym afektem są satysfakcjonujące, jednak niewystarczające do zbudowania pozytywnego stanu emocjonalnego. Tutaj ponownie z pomocą przyjść może pozytywna terapia poznawczo-behawioralna. Jednak istnieją problemy, w których bardziej skuteczna jest forma klasyczna terapii, ukierunkowana na zmianę zachowań poprzez zmianę myślenia, bez wchodzenia w obszar pozytywnych emocji. Ona również u wybranych grup pacjentów charakteryzuje się wysoką potwierdzoną skutecznością.

Terapia poznawczo-behawioralna – dla kogo?

Podstawowe problemy zdrowotne, przy których (w większości przypadków) terapia poznawczo-behawioralna przynosi oczekiwane rezultaty, to:

• depresja, obniżony nastrój, poczucie braku wartości;
• zaburzenia lękowe – napady paniki, lęk uogólniony, fobie;
• OCD, czyli zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, np. natrętne myśli;
• bezsenność i inne zaburzenia snu;
• zaburzenia odżywiania, w tym napady obżarstwa, bulimia, anoreksja;
• uzależnienia, np. od uzależnienie od narkotyków, alkoholu, hazardu, nadmiernego korzystania z internetu.

Omawiana metoda idealnie sprawdzi się w przypadku tych pacjentów, którzy lubią konkretnie ułożoną współpracę, z wyznaczonymi małymi i dużymi celami, chcą pracować nad „tu i teraz”, wykazują się chęcią do podejmowania zmian w swoim życiu, a także są gotowe wykonywać zadania między sesjami. Terapia ta pozwala pracować pacjentowi nie tylko w gabinecie przy terapeucie, ale i samodzielnie w domu. Może natomiast nie sprawdzić się u osób które nie chcą aktywnie pracować, u których główna potrzeba emocjonalna skupia się na eksploracji przeszłości oraz u których występują bardzo ciężkie, zaawansowane zaburzenia psychiczne. Również w aktywnej psychozie, ciężkiej manii czy przy poważnym otępieniu najpierw konieczna jest stabilizacja psychiatryczna.

Omega 3 – czysty roślinny olej z Pachnotki zwyczajnej
Omega 3 to naturalny produkt zawierający w swoim składzie czysty, roślinny olej, z pełniącymi istotną rolę w odżywianiu człowieka kwasami tłuszczowymi Omega 3. Stanowi wsparcie dla mózgu i odpowiada za jego prawidłową pracę. Dodatkowo wspiera odporność
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Reichel A., Pozytywna psychoterapia poznawczo-behawioralna, Psychoterapia, 1/2021.
2. Beck J., Terapia poznawczo-behawioralna, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.