Placebo to nazwa stosowana w odniesieniu do substancji lub procedury, która sama w sobie nie ma działania leczniczego na daną chorobę. Może jednak wywołać poprawę samopoczucia lub objawów, ponieważ osoba wierzy, że otrzymuje skuteczne leczenie. Medycyna wciąż nie do końca wyjaśniła, jak to działa, choć bezsporne jest, że takie reakcje rzeczywiście występują. Na mechanizmie placebo częściowo opierają się między innymi niektóre założenia homeopatii.
Spis treści
Czym jest placebo?
Istnieje wiele definicji placebo, choć tak naprawdę wciąż ciężko jest opisać to zjawisko. Najczęściej jest ono definiowane jako jakakolwiek terapia lub jej element zastosowany w sposób zamierzony ze względu na jego niespecyficzny, psychologiczny lub psychofizjologiczny efekt, albo ze względu na jego przypuszczalny efekt specyficzny, ale bez specyficznego działania dla leczonego schorzenia. Placebo, stosowane kontrolnie w badaniach eksperymentalnych, jest definiowane natomiast jako substancja lub procedura bez specyficznego działania dla badanego schorzenia. Można też określać je jako efekt psychologiczny lub psychofizjologiczny. Placebo jest szeroko wykorzystywane w badaniach eksperymentalnych. Jest to jeden z wymogów nowoczesnych badań opartych na zasadach EBM (Evidence Based Medicine).
Placebo – jak działa?
Choć mechanizm działania efektu placebo wciąż nie został w pełni poznany, uważa się, że spory wpływ na jego występowanie mogą mieć następujące czynniki:
- oczekiwania pacjenta – jeśli spodziewamy się, że leczenie pomoże, mózg może uruchomić mechanizmy zmniejszające odczuwanie objawów oraz stymulujące procesy regeneracyjne, choć mechanizmy tego procesu nadal nie są do końca poznane;
- warunkowanie – wcześniejsze pozytywne doświadczenia z leczeniem mogą sprawić, że organizm reaguje podobnie nawet na placebo;
- zmiany biologiczne – badania pokazują, że placebo może wpływać na wydzielanie substancji, takich jak endorfiny i dopamina, co może zmniejszać ból lub poprawiać samopoczucie.
Należy jednak podkreślać, że placebo nie leczy infekcji bakteryjnych, nie usuwa nowotworów, nie powoduje zrostu złamanych kości ani nie eliminuje innych chorób wymagających skutecznego leczenia. Może natomiast wpłynąć na to, jak silnie odczuwane są niektóre objawy. Poprawia samopoczucie i dodaje pewności siebie, co ma kluczowe znaczenie w terapii większości problemów zdrowotnych.
Placebo – przykłady
Przykładami placebo we współczesnej medycynie mogą być:
- tabletka z cukru – wygląda jak lek, ale nie zawiera substancji czynnej. Mimo braku substancji czynnej może wywołać poprawę niektórych objawów;
- kapsułka ze skrobią lub celulozą – często stosowana w badaniach klinicznych, by pacjent nie wiedział, czy otrzymał lek, czy substancję neutralną zastępczą, co pozwala ocenić realny wpływ danego leku na organizm;
- zastrzyk z soli fizjologicznej – może pełnić rolę placebo w niektórych badaniach;
- maść lub krem bez substancji leczniczej – daje wrażenie leczenia, choć nie zawiera aktywnych składników;
- pozorowany zabieg – np. wykonanie wszystkich przygotowań do operacji, ale bez przeprowadzenia właściwej procedury. Takie badania są prowadzone tylko w ściśle określonych sytuacjach i podlegają rygorystycznym zasadom etycznym.
Przykładów jest znacznie więcej, jednak śmiało można powiedzieć, że placebo jest stałym, istotnym elementem współczesnej medycyny.
Placebo – znaczenie w medycynie
Najistotniejsze kliniczne znaczenie placebo obejmuje:
- ocena skuteczności nowych leków – w badaniach klinicznych porównuje się działanie nowego leku z placebo. Dzięki temu można sprawdzić, czy poprawa wynika z działania leku, a nie tylko z oczekiwań pacjenta lub naturalnego przebiegu choroby;
- poprawa jakości opieki medycznej – dobra komunikacja między lekarzem a pacjentem może wspierać pozytywne efekty leczenia;
- rozwój nauki – placebo pomaga naukowcom odróżnić rzeczywiste działanie leku od efektów psychologicznych i innych czynników wpływających na wyniki leczenia.
Z efektem placebo możemy spotykać się nie tylko w medycynie, ale również w codziennym życiu.
Spirulina w tabletkach (100% naturalna)Spirulina posiada w pełni naturalne witaminy i minerały o wysokim stężeniu. W jej skład wchodzą m.in.: biotyna, beta-karoten, kwas foliowy, tiamina, niacyna, witamina D, E i inne witaminy oraz białko i błonnik. To też źródło cynku, magnezu, wapnia, żelaza
Zobacz tutaj ...
Spirulina w proszku (100% naturalna)Spirulina w proszku to słodkowodna alga, zawierająca duże stężenie witamin, minerałów i innych, ważnych składników odżywczych. Wysoką jakość uzyskano dzięki odpowiednim warunkom klimatycznym, przestrzeganiu restrykcyjnych norm podczas hodowli i …
Zobacz tutaj ...
Bibliografia
- Grabowski J., Bidzan L., Wykładniki neurobiologiczne efektu placebo, Psychiatria Polska 2010, Tom XLIV, numer 2.
- Bąbel P., Placebo i nocebo. Próba integracji, Przegląd Psychologiczny, 2/2006.
- Kasznia-Kocot J., Baranowicz P., Wypych-Ślusarska A., Placebo i jego zastosowanie w badaniach i eksperymentach medycznych, Probl Hig Epidemiol 2014, 95(3): 495-503.
Zostaw komentarz