Hipertermia

Aktualizacja: 23 września 2026

Hipertermia to pojęcie odnoszące się do przegrzania organizmu, czyli stanu, w którym temperatura ciała przekracza 38 stopni Celsjusza. W ostatnich latach terminem tym opisuje się jednak również metodę leczenia onkologicznego, która polega na kontrolowanym przegrzaniu tkanek i komórek nowotworowych celem ich usunięcia. W zależności od przyczyny i stopnia nasilenia hipertermia może prowadzić do wystąpienia objawów o różnym charakterze i nasileniu. Szczególnie niebezpieczny jest udar cieplny, który wymaga szybkiej pomocy medycznej.

Hipertermia – czym jest?

Hipertermia to inaczej przegrzanie organizmu, czyli stan, w którym temperatura ciała przekracza tę fizjologiczną, pożądaną. W medycynie wymienia się 3 stopnie hipertermii:

• przegrzanie – sytuacja, w której zazwyczaj temperatura głęboka ciała jest w normie lub lekko podwyższona. Możliwe objawy to obrzęki okolicy stóp oraz kostek, skurcze cieplne, które są wynikiem utraty sodu w organizmie;
• wyczerpanie cieplne – temperatura głęboka ciała pomiędzy 37 a 40 stopni Celsjusza, przy czym pojawia się obniżenie ciśnienia tętniczego krwi czy kompensacyjne przyspieszenie akcji serca;
• udar cieplny – to stan bezpośredniego zagrożenia życia. Występuje, gdy dochodzi do zaburzenia mechanizmów termoregulacyjnych, co w konsekwencji powoduje niedostateczne pozbywanie się ciepła z organizmu. Temperatura głęboka u pacjentów z udarem cieplnym wynosi powyżej 40,6 stopnia Celsjusza.

Także gorączkę można zaliczyć do hipertermii.

Hipertermia – leczenie

Leczenie hipertermii ma na celu dążenie do obniżenia, czyli normalizacji temperatury głębokiej ciała. Zawsze najważniejsza jest szybka pierwsza pomoc, która prezentuje się następująco:

• przeniesienie poszkodowanego w chłodne, zacienione lub klimatyzowane miejsce;
• zdjęcie z poszkodowanego nadmiaru odzieży;
• rozpoczęcie chłodzenia: można stosować chłodną wodę, mokre ręczniki, wentylator lub zimne okłady na szyję, pachy i pachwiny.

Jeśli osoba poszkodowana jest przytomna i może bezpiecznie połykać, należy jej podawać małe porcje chłodnych płynów, ale nigdy alkoholowych. Nie podaje się natomiast płynów osobie nieprzytomnej lub mającej zaburzenia świadomości. Przy podejrzeniu udaru cieplnego należy natychmiast wezwać pomoc medyczną (112 lub 999 w Polsce) i kontynuować chłodzenie do czasu przyjazdu ratowników medycznych.

Na oddziale szpitalnym hipertermię leczy się schładzaniem ciała oraz podawaniem kroplówek mających na celu utrzymanie prawidłowego poziomu nawodnienia i elektrolitów. Jednocześnie kontroluje się parametry życiowe, w razie potrzeby wdrażając szpitalną pomoc ratunkową.

Hipertermia w onkologii

Hipertermia ogólnoustrojowa (WBH), czyli „hipertermia całego ciała” jest określana jako kontrolowane podnoszenie temperatury ciała w celach terapeutycznych. Wymienia się też hipertermię miejscową, ograniczoną do konkretnej partii ciała, którą najczęściej wykorzystuje się w onkologii. W hipertermii miejscowej obszar objęty leczeniem ogranicza się bezpośrednio do zmiany nowotworowej.

W przypadku leczenia zewnętrznego wykorzystuje się aplikatory umieszczane na powierzchni ciała, tuż nad guzem. Stosuje się przy tym rozmaite metody uzyskania energii cieplnej, głównie są to urządzenia emitujące fale radiowe i mikrofale, a także ultradźwięki. Głębokość penetracji z reguły nie przekracza 3 cm. Wskazaniami do terapii zewnętrznej są m.in.:

• wznowy powierzchownych nowotworów w obrębie ściany klatki piersiowej;
• czerniaki;
• przerzuty do węzłów chłonnych;
• powierzchowne nowotwory głowy i szyi.

W onkologii wymienia się też hipertermię dojamową, która znajduje zastosowanie w przypadku nowotworów umiejscowionych w naturalnych jamach ciała i w pobliżu naturalnych otworów ciała. W celu wywołania przegrzania tkanek wykorzystuje się wówczas specjalne aplikatory. To lekarz onkolog decyduje, czy rak pacjenta może zostać zakwalifikowany do leczenia tą metodą. Najczęściej jest to metoda wspomagająca leczenie podstawowe, np. chemioterapię lub leczenie chirurgiczne.

Chlorella w tabletkach z rozerwaną ścianą komórkową
Chlorella posiada właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybiczne nie wpływając przy tym na florę fizjologiczną. To w pełni naturalny produkt, który wspomaga procesy usuwania toksyn z organizmu …
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Cieniewicz A., Trzebicki J., Mayzner-Zawadzka E., Kostera-Pruszczyk A., Owczuk R., Hipertermia złośliwa – co wiemy w 2019 roku?, Anestezjologia Intensywna Terapia
   2019; 51, 3: 173-181.
2. Wodziński Ł., Hipertermia z perspektywy pracy w ZRM-ie, Na Ratunek, 4/2023.