Środki ochrony roślin

Aktualizacja: 31 lipca 2026

Środki ochrony roślin to substancje lub preparaty stosowane w rolnictwie, ogrodnictwie i leśnictwie w celu ochrony roślin przed szkodliwymi organizmami oraz chorobami. Ich zadaniem jest ograniczenie strat w uprawach i poprawa jakości plonów. Niestety spora część stosowanych współcześnie środków ochrony roślin szkodzi zdrowiu konsumentów. Wyszczególnia się jednak także te, które są bezpieczne. Dlatego tak ważne jest, aby warzywa, owoce i inne rośliny spożywane na co dzień pochodziły z ekologicznych, sprawdzonych upraw.

Środki ochrony roślin

Środki ochrony roślin to wszelkiego rodzaju substancje, które wykorzystuje się celem ochrony roślin przed patogenami, chorobami, szkodnikami. Przyspieszają również ich dojrzewanie i zwiększając zbiory. Najczęściej wykorzystywanymi w rolnictwie składnikami środków ochrony roślin są  m.in.:

• estry kwasów fosforowych;
• alifatyczne i aromatyczne związki chloru;
• pochodne kwasu karbaminowego;
• triazyny;
• nitrofenoli;
• mocznik;
• związki organiczne rtęci, cyny, miedzi oraz piretroidy syntetyczne.

Choć obecnie coraz większą wagę przykłada się do opracowywania środków ochrony roślin o możliwie wysokim profilu bezpieczeństwa, nadal zdarzają się preparaty, których niewłaściwe stosowanie może stanowić zagrożenie dla zdrowia. Niektóre substancje wykorzystywane w ochronie roślin mogą pozostawiać pozostałości w żywności, a część z nich wykazuje zdolność do kumulowania się w organizmie konsumenta. Dlatego tak ważne jest stosowanie tego typu środków zgodnie z zaleceniami producenta oraz zachowanie odpowiedniego czasu między wykonaniem oprysku a zbiorem plonów.

Spirulina i Chlorella z certyfikatem – badanie zlecone przez BIOALGI Sp. z o.o. niezależnemu, akredytowanemu laboratorium badawczemu i przeprowadzone przez J.S. Hamilton Poland Sp. z o.o. Certyfikat Spiruliny i Chlorelli bioalgi do wglądu tutaj: Spirulina i Chlorella – certyfikat (badanie).

Wyróżnia się następujące rodzaje środków ochrony roślin:

• herbicydy – środki niszczące chwasty;
• fungicydy – środki niszczące patogenne grzyby;
• bakteriocydy – środki niszczące patogenne bakterie;
• zoocydy – środki niszczące organizmy zwierzęce. W teju grupie wyszczególniamy dodatkowo insektycydy (niszczą owady), akarycydy (niszczą roztocza), nematocydy (niszczą nicienie), rodentycydy (niszczą gryzonie) oraz moluskocydy (niszczą ślimaki).

Warto podkreślić, że nie wszystkie środki ochrony roślin są groźne i szkodliwe dla człowieka. Wyróżnia się na przykład biofungicydy, które są grupą preparatów biologicznych przeznaczonych do zwalczania patogenów grzybowych. Są one w dużej mierze oparte o grzyby z rodzaju Trichoderma. Bazują na pasożytnictwie na innych organizmach grzybowych, wydzielaniu do ryzosfery substancji toksycznych spowalniających lub kompletnie hamujących rozwój patogenów grzybowych. W zależności od szczepu mogą również wykazywać działanie o charakterze mykodrapieżniczym, jednak dla człowieka pozostają całkowicie niegroźne i nie kumulują się w częściach rośliny. Coraz więcej rolników decyduje się właśnie na takie rozwiązania, choć potrzeba jeszcze czasu, aby zyskały one większy rozgłos.

Zobacz również: Jak usunąć pestycydy z organizmu?

Jak działają środki ochrony roślin?

Środki ochrony roślin mają różne, wielokierunkowe działanie, zależnie od tego, o jakim konkretnie preparacie mowa. Mogą działać:

• kontaktowo – niszczą szkodnika lub patogen po bezpośrednim kontakcie;
• żołądkowo – działają po spożyciu przez organizm szkodliwy;
• układowo (systemicznie) – są wchłaniane przez roślinę i przemieszczają się w jej tkankach;
• gazowo (fumigacyjnie) – niektóre preparaty uwalniają substancje w postaci gazu, który działa na szkodniki.

Dla przykładu herbicydy blokują procesy życiowe chwastów, np. fotosyntezę lub produkcję niezbędnych enzymów, insektycydy mogą uszkadzać układ nerwowy owadów albo zakłócać ich rozwój. Z kolei fungicydy hamują wzrost grzybów lub niszczą ich struktury, a regulatory wzrostu roślin wpływają na hormony roślinne, kontrolując choćby ich wzrost lub dojrzewanie.

Czy środki ochrony roślin są bezpieczne?

Środki ochrony roślin mogą być bezpieczne, jeśli są stosowane prawidłowo i zgodnie z zaleceniami producenta. Ich niewłaściwe użytkowanie może prowadzić do zatrucia osób wykonujących opryski, rozwoju odporności szkodników na stosowane preparaty oraz przedostawania się substancji chemicznych do środowiska. W konsekwencji może dochodzić do zaburzenia równowagi ekosystemów, w tym do zmniejszenia liczebności lub zaniku niektórych gatunków roślin i zwierząt.

Współcześnie Unia Europejska systematycznie wycofuje z obrotu substancje czynne, które stwarzają zagrożenie dla zdrowia ludzi lub środowiska. Z rynku wycofano m.in. chloropiryfos i tiofanat metylu, a w grudniu 2026 roku również flufenacet. Dlatego bezpieczeństwo wykorzystania środków ochrony roślin zależy przede wszystkim od rodzaju zastosowanej substancji czynnej oraz sposobu jej użycia.

Spirulina + Chlorella – naturalne oczyszczanie organizmu
Chlorella w bardzo dokładny sposób oczyszcza organizm, pomaga w likwidacji zaparć, wspiera budowanie naturalnej odporności, wspomaga odmładzanie organizmu, przyspiesza regenerację uszkodzonych tkanek, poprawia kondycję organizmu, dodaje sił witalnych, …
Zobacz tutaj ...

Chlorella w tabletkach z rozerwaną ścianą komórkową
Chlorella posiada właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybiczne nie wpływając przy tym na florę fizjologiczną. Bardzo dokładnie usuwa toksyny z organizmu …
Zobacz tutaj ...

Chlorella i młody jęczmień – oczyszczanie i odchudzanie
Chlorella i młody jęczmień w postaci sproszkowanego soku to w 100% naturalne produkty wysokiej jakości premium. W połączeniu uzupełniają składniki odżywcze i wspomagają oczyszczanie organizmu z zalegających toksyn …
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Kujawa O., Sobiech Ł., Grzanka M., Sawinska Z., Biologiczne środki ochrony roślin jako alternatywa dla konwencjonalnych pestycydów, Fragm. Agron, 39/2022.
2. Wachowska U., Goriewa K., Duba A., Charakterystyka grup fungicydów i induktorów odporności stosowanych w ograniczaniu występowania patogenów zbóż, Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych, 589/2017.
3. Kowalska G., Kowalski R., Pestycydy – zakres i ryzyko stosowania, korzyści i zagrożenia. Praca przeglądowa, Annales Horticulturae, 2020.
4. Grygiel K., Sadowski J., Snopczyński T., Wysocki A., Pozostałości herbicydów w płodach rolnych i glebie, JEcolHealth, 4/2012.