Aktualizacja: 13 września 2026
Galaktoza to cukier prosty (inaczej: monosacharyd), który jest bardzo podobny pod względem chemicznym do glukozy. Jest jednym ze składników laktozy, czyli cukru mlecznego. Występuje więc w dużych ilościach w mleku i produktach mlecznych, takich jak sery, jogurty czy masło. Jest uznawana za neutralną bądź pozytywną dla organizmu człowieka. Jedynie u osób chorujących na galaktozemię może być szkodliwa.
Czym jest galaktoza?
Galaktoza jest aldoheksozą, węglowodanem prostym określanym jako monosacharyd. W naturze najczęściej występuje w D-konfiguracji. Jest obecna w bakteriach, roślinach oraz zwierzętach, przy czym dostępna jest zarówno w postaci wolnej, jak i związanej w:
- oligosacharydach;
- polisacharydach;
- glikoproteinach;
- glikolipidach.
Organizm człowieka może syntetyzować galaktozę endogennie, czyli wewnątrzustrojowo, jednak zdecydowanie częściej dostarczamy ją wraz z żywnością. Galaktoza w połączeniu z glukozą tworzy laktozę, czyli cukier występujący wyłącznie w mleku, który jest pierwszym źródłem energii dla noworodków i niemowląt. Obecność laktozy w strukturach blisko 100 oligosacharydów decyduje często o ich aktywności biologicznej.
Charakterystyczne wiązania galaktozy w strukturach oligosacharydów powodują, że nie podlegają one hydrolizie w jelicie cienkim i przechodzą do dalszej części przewodu pokarmowego, w którym pełnią funkcje prebiotyczne. Z uwagi na specyficzną budowę, różniącą ją od glukozy tym, że grupa hydroksylowa jest związana z węglem C4, galaktoza pełni w żywych organizmach wiele funkcji strukturotwórczych, których nie pełni glukoza. Po spożyciu galaktoza jest rozkładana przez enzym laktazę, wcześniej jednak musi zostać uwolniona z laktozy. Poza galaktozą w tym procesie powstaje również glukoza.
Funkcje galaktozy w organizmie człowieka
Galaktoza spełnia istotne funkcje żywieniowe, ponieważ stanowi istotne źródło energii oraz składnik strukturotwórczy w organizmie. Ma szczególne znaczenie dla noworodków i niemowląt, ponieważ jest u nich jedynym, kluczowym źródłem energii niezbędnej do prawidłowego wzrostu i rozwoju organizmu. Wykazano również jej działanie przeciwbakteryjne, ograniczające inwazję niektórych patogenów, jednak u niektórych osób występują zaburzenia metabolizmu galaktozy, nazywane galaktozemią. Galaktoza coraz powszechniej jest wykorzystywana i badana pod kątem wykorzystania w medycynie, zwłaszcza w farmakoterapii.
Udowodniono bowiem, że jest substratem do syntezy cerebrozydów, gangliozydów i mukoprotein w mózgu. Wykazuje ona także działanie terapeutyczne, np. w zapobieganiu chorobie Alzheimera. Dowiedziono, że doustne podawanie galaktozy jest obiecującą terapią w leczeniu opornego zespołu nerczycowego. Wymagane są jednak dalsze badania w tym zakresie.
Czym jest galaktozemia?
Galaktozemia to choroba spowodowana niedoborem enzymów przemiany galaktozy. Jest schorzeniem genetycznym dziedziczonym w sposób autosomalny recesywny. Spożywanie przez dziecko z galaktozemią pożywienia zawierającego galaktozę lub laktozę może prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia, a nawet śmierci. Wśród pierwszych, zagrażających życiu symptomów klasycznej postaci galaktozemii znajdują się:
- trudności z karmieniem;
- nieprawidłowy przyrost masy ciała;
- przedłużająca się żółtaczka;
- powiększenie wątroby z zaburzeniami jej funkcjonowania;
- ryzyko wystąpienia posocznicy spowodowanej bakteriami E. coli.
Dodatkowo nawet u do 30% chorych obserwuje się zaćmę w pierwszych dniach lub tygodniach życia, chociaż wymieniony objaw może występować także później. W przypadku zdiagnozowania galaktozemii konieczne jest całkowite wyeliminowanie laktozy i galaktozy z diety.
Spirulina w tabletkach (100% naturalna)Spirulina posiada w pełni naturalne witaminy i minerały o wysokim stężeniu. W jej skład wchodzą m.in.: biotyna, beta-karoten, kwas foliowy, tiamina, niacyna, witamina D, E i inne witaminy oraz białko i błonnik. To też źródło cynku, magnezu, wapnia, żelaza
Zobacz tutaj ...
Spirulina w proszku (100% naturalna)Spirulina w proszku to słodkowodna alga, zawierająca duże stężenie witamin, minerałów i innych, ważnych składników odżywczych. Wysoką jakość uzyskano dzięki odpowiednim warunkom klimatycznym, przestrzeganiu restrykcyjnych norm podczas hodowli i …
Zobacz tutaj ...
Bibliografia
- Wanarska M., Kur J., β-D-galaktozydazy – źródła, właściwości i zastosowanie, Biotechnologia, 4/2005.
- Świątek M., Bednarski W., Szymańska K., Śliwiński M., Żywieniowe i technologiczne aspekty występowania galaktozy w mleku i produktach mlecznych, ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2019, 26, 4 (121), 66-76.
Zostaw komentarz