Kumaryna

Aktualizacja: 7 sierpnia 2026

Kumaryna jest naturalnym związkiem chemicznym, natomiast kumaryny stanowią grupę pokrewnych związków naturalnie występujących głównie w owocach, warzywach, roślinach strączkowych oraz niektórych ziołach leczniczych. Ich działanie na organizm konsumenta jest wielokierunkowe, jednak wyszczególnia się głównie ich właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Uważa się, że tym samym chronią przed rozwojem chorób cywilizacyjnych, ponieważ mają zdolność obniżania stresu oksydacyjnego.

Kumaryna – czym jest?

Kumaryna to naturalny organiczny związek chemiczny z grupy benzopironów, lakton kwasu o-hydroksycynamonowego. Związki kumarynowe występują w roślinach jako glikozydy, niekiedy są składnikiem olejków eterycznych. Spożywamy je każdego dnia wraz z owocami czy warzywami, a ich wpływ na zdrowie jest nieoceniony. Wprowadzone do organizmu doustnie kumaryny są natychmiast wchłaniane z przewodu pokarmowego, a następnie żyłą wrotną przenoszone bezpośrednio do wątroby. W organizmie człowieka czas półtrwania kumaryn wynosi 1-2 godziny. Kumaryny mają charakterystyczny słodki zapach przypominający świeżo skoszone siano lub wanilię. Ich podaż wraz z naturalnymi produktami roślinnymi jest nieszkodliwa, a wręcz korzystna, jednak nie zaleca się spożywania nadmiernych ilości kumaryn, ponieważ mogą działać drażniąco na wątrobę.

Kumaryna – źródła

Kumaryny to grupa naturalnych związków występujących w:

• owocach (zwłaszcza w cytrusach, borówce amerykańskiej, malinie nordyckiej);
• warzywach (zwłaszcza w pomidorach, brokułach, papryce, sałacie, cykorii);
• roślinach strączkowych;
• roślinach selerowatych;
• licznych roślinach leczniczych, takich jak cynamon, mięta pieprzowa, zielona herbata i lubczyk;
• roślinach storczykowatych, motylkowatych i jasnotowatych.

Ich źródeł w diecie człowieka jest więc wiele. Tym bardziej należy dbać, aby codzienny jadłospis był zróżnicowany.

Kumaryna – właściwości prozdrowotne

Kumaryna wykazuje działanie uspokajające, przeciwobrzękowe, przeciwbólowe, a także działa rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, naczyń wieńcowych oraz oskrzeli i dlatego jest wykorzystywana w leczeniu i profilaktyce m.in. stanów skurczowych, zaparcia spastycznego, kolek i nerwic. 7-hydroksykumaryna (umbeliferon) występująca w roślinach z rodziny rutowatych pochłania promieniowanie UV i z tego względu pochodne tego związku (np. octan umbeliferonu) znalazły zastosowanie przy produkcji kosmetyków przeciwsłonecznych. Z kolei 6-glikozyd 6,7-dihydroksykumaryny (eskulina), występujący głównie w korze kasztanowca, dzięki hamowaniu aktywności hialuronidazy poprawia szczelność i elastyczność drobnych naczyń krwionośnych, dzięki czemu ogranicza skłonność do krwawień. Wykorzystywany jest w związku z tym w leczeniu żylaków, hemoroidów czy owrzodzeń. Ponadto kumaryny stosowane są w leczeniu przeciwnowotworowym oraz w leczeniu HIV.

Wiele pochodnych kumaryny wykazuje właściwości antyoksydacyjne, które przejawiają się głównie w ich zdolności do hamowania wytwarzania reaktywnych form tlenu (RFT) oraz ich wychwytywania. Kumaryny wpływają na aktywność oksydazy ksantynowej, czyli enzymu odpowiedzialnego za generację anionorodników ponadtlenkowych. Uznaje się więc, że mogą przyczyniać się do obniżania poziomu stresu oksydacyjnego, a tym samym profilaktyki tzw. chorób cywilizacyjnych XXI wieku.

Kumaryna w kosmetologii

W kosmetologii kumaryna jest stosowana przede wszystkim jako substancja zapachowa. Jej słodki, ciepły zapach przypomina wanilię, migdały i świeżo skoszone siano, dlatego jest popularnym składnikiem perfum oraz kosmetyków. Nie wykorzystuje się jej ze względu na właściwości pielęgnacyjne, ponieważ nie ma udowodnionego aktywnego działania po nałożeniu na skórę. Pełni więc głównie funkcję substancji zapachowej dodawanej do szamponów, kremów, mgiełek do ciała, żeli pod prysznic, perfum i innych kosmetyków.

Oleje i olejki
W ofercie naszego sklepu znajdą Państwo wyłącznie sprawdzone, najwyższej jakości oleje, m.in. olej arganowy, olej konopny, olej kokosowy i olej z czarnuszki. Zawierają substancje takie jak niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT), omega 3 ...
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Malinowska M., Bielawska K., Metabolizm i właściwości antyoksydacyjne kumaryn, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 3/2013.
2. Farmakopea Polska X, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276.