Sztuczne barwniki

Aktualizacja: 11 sierpnia 2026

Sztuczne barwniki to substancje dodawane do żywności, kosmetyków lub innych produktów w celu nadania albo wzmocnienia koloru. W żywności są oznaczane symbolem E oraz numerem, np. E102 (barwnik żółty lub pomarańczowy nazywany tartrazyną). W przeciwieństwie do naturalnych barwników, nie pozyskuje się ich ze środowiska, np. z roślin, lecz produkuje się je na większą skalę w warunkach laboratoryjnych. Nie wszystkie barwniki syntetyczne są szkodliwe. Wśród nich spore grono jest dla organizmu człowieka całkowicie bezpieczne.

Sztuczne barwniki – czym są?

Kolor odgrywa znaczącą rolę w sektorze produkcji i przetwórstwa spożywczego, przyczyniając się do sensorycznych właściwości żywności. Odpowiednia barwa żywności jest związana z jej świeżością, wartością odżywczą, bezpieczeństwem i wartością estetyczną, bezpośrednio wpływając na wartość rynkową kolorowego produktu spożywczego. Podobnie w kosmetologii, chętniej kupimy kremy czy maski o estetycznym zabarwieniu oraz ładnym zapachu. Użycie barwników jest więc bardzo ważnym aspektem marketingowym. Do barwienia żywności stosuje się barwniki klasyfikowane jako:

• naturalne – wytwarzane przez żywe organizmy (rośliny, zwierzęta, drobnoustroje) oraz substancje barwne niewystępujące w świeżych produktach, ale powstające w wyniku przemian i interakcji bezbarwnych składników żywności, w czasie obróbki technologicznej. Przykładami takich związków są koszenila, karoteny, karmele, chlorofile, betaina, luteina i wiele innych;
• identyczne z naturalnymi – otrzymywane w procesie syntezy, identyczne ze związkami chemicznymi występującymi w przyrodzie;
• barwniki syntetyczne organiczne – otrzymywane w procesie syntezy najczęściej przez wprowadzenie do cząsteczki barwnika grup sulfonowych lub karboksylowych, nie występują w przyrodzie;
• barwniki nieorganiczne – metale i ich sole, tlenki i wodorotlenki.

Barwniki syntetyczne występują w żywności oraz wszelkich innych produktach, które wymagają nadania im koloru, czyli w odzieży, przemyśle pasmanteryjnym, kosmetykach, perfumach, książkach i wielu innych produktach.

Sztuczne barwniki – przykłady

Oto lista najczęściej wykorzystywanych sztucznych barwników:

• E102 – tartrazyna, nadaje kolor żółty;
• E104 – żółcień chinolinowa, nadaje kolor żółto-zielony;
• E110 – żółcień pomarańczowa, nadaje kolor pomarańczowy;
• E122 – azorubina, nadaje kolor czerwony;
• E123 – amarant, nadaje kolor czerwony;
• E124 – czerwień koszenilowa A, nadaje kolor czerwony;
• E127 – erytrozyna, nadaje kolor różowo-czerwony;
• E129 – czerwień Allura AC, nadaje kolor czerwony;
• E131 – błękit patentowy V, nadaje kolor niebieski;
• E132 – indygotyna, nadaje kolor niebieski;
• E133 – błękit brylantowy FCF, nadaje kolor niebieski;
• E142 – zieleń S, nadaje kolor zielony;
• E151 – czerń brylantowa BN, nadaje kolor czarny;
• E155 – brąz HT, nadaje kolor brązowy.

Aby barwniki te zostały dopuszczone do obrotu i stosowania, muszą spełnić szereg wymagań unijnych.

Sztuczne barwniki – czy są bezpieczne?

Sztuczne barwniki dopuszczone do stosowania w żywności w Unii Europejskiej są uznawane za bezpieczne przy stosowaniu w dozwolonych ilościach. Każdy dopuszczony dodatek przechodzi ocenę bezpieczeństwa, a dla wielu substancji ustala się również ADI (dopuszczalne dzienne spożycie). Niektóre barwniki mogą u wrażliwych osób powodować niepożądane reakcje, dlatego niekiedy wykonuje się testy alergiczne w celu ustalenia przyczyny reakcji. Bezpieczeństwo zależy także od ilości spożywanej substancji, dlatego istnieją limity stosowania.

Spirulina + Chlorella – naturalne oczyszczanie organizmu
Chlorella w bardzo dokładny sposób oczyszcza organizm, pomaga w likwidacji zaparć, wspiera budowanie naturalnej odporności, wspomaga odmładzanie organizmu, przyspiesza regenerację uszkodzonych tkanek, poprawia kondycję organizmu, dodaje sił witalnych, …
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Lis K., Bartuzi Z., Naturalne i identyczne z naturalnymi barwniki spożywcze a alergie pokarmowe, Alergia Astma Immunologia 2020, 25(2): 95-103.
2. Szadkowski B., Marzec A., Zaborski M., Metody otrzymywania oraz perspektywy zastosowań barwnych układów organiczno-nieorganicznych w tworzywach sztucznych, Technologia i Jakość Wyrobów 63, 2018.