Keratynizacja

Aktualizacja: 24 września 2026

Keratynizacja (inaczej: rogowacenie naskórka) stanowi proces, w którym komórki naskórka stopniowo przekształcają się w komórki wypełnione keratyną, czyli odpornym białkiem chroniącym skórę przed czynnikami zewnętrznymi i przed odparowywaniem wody. Proces ten zachodzi na całym ciele, najintensywniej jednak na podeszwach stóp i dłoniach. W przebiegu keratynizacji keratynocyty przemieszczają się z głębszych warstw naskórka ku jego powierzchni, stopniowo dojrzewając i tracąc jądra komórkowe. Ostatecznie tworzą warstwę rogową, która pomaga ograniczać utratę wody oraz chroni skórę przed uszkodzeniami mechanicznymi i działaniem czynników środowiskowych.

Keratynizacja – na czym polega?

Etapy keratynizacji można przedstawić w następujący sposób:

1. Powstanie komórki – w warstwie podstawnej naskórka tworzą się de novo (od nowa) nowe keratynocyty.
2. Podział komórkowy – keratynocyty dzielą się i część nowych komórek zaczyna przesuwać się ku górze.
3. Produkcja keratyny – w warstwie kolczystej komórki zaczynają intensywnie wytwarzać keratynę.
4. Dojrzewanie – w warstwie ziarnistej komórki gromadzą substancje potrzebne do tworzenia keratyny i bariery ochronnej.
5. Utrata organelli – komórki stopniowo tracą jądro i inne organelle, przez co stają się martwe.
6. Powstanie warstwy rogowej – komórki są spłaszczone, wypełnione keratyną i tworzą odporną warstwę ochronną.
7. Złuszczanie – najstarsze komórki na powierzchni skóry odpadają i są zastępowane przez nowe.

Proces keratynizacji jest więc stały, trwa przez całe życie. Szacuje się, że złuszczanie komórek naskórka ma miejsce około co 28 dni. Niekiedy jednak proces keratynizacji jest wydłużony lub skrócony, co dobrze widać przy różnych schorzeniach dermatologicznych, np. łuszczycy czy egzemach.

W trakcie keratynizacji powstają ponadto tzw. keratynowe wytwory naskórka, czyli u ludzi są to włosy, paznokcie, u zwierząt zaś sierść, dzioby, pazury. Keratynowe wytwory skóry charakteryzują się wielopoziomową strukturą nadającą im znaczną wytrzymałość mechaniczną. Podstawą tych struktur są „twarde” alfa-keratyny, typowe dla poszczególnych martwych elementów skórnych, wyróżniające się wspólnym planem budowy i wysoką homologią do cytokeratyn.

Keratynizacja – znaczenie

Keratynizacja jest bardzo ważnym procesem, ponieważ:

• chroni skórę przed urazami mechanicznymi – np. otarciami i uciskiem, czynnikami zewnętrznymi, które mogłyby prowadzić do mikrourazów, urazów, odwodnienia skóry itd.;
• zapobiega utracie wody z organizmu;
• chroni przed drobnoustrojami – tworzy barierę dla bakterii, grzybów i innych czynników, które po wniknięciu do organizmu mogłyby wywoływać choroby;
• współuczestniczy w ochronie skóry przed promieniowaniem UV;
• umożliwia ciągłą odnowę naskórka poprzez zastępowanie starych komórek nowymi.

Najintensywniej keratynizacja zachodzi w skórze w obrębie dłoni i podeszw stóp. Głównie dlatego, że skóra w tych miejscach najczęściej styka się z różnymi przedmiotami, podłożem, jest najbardziej narażona na obciążenia. Musi być więc grubsza i znacznie bardziej wytrzymała. Tym samym jest mniej wrażliwa na ostrzejsze czy twardsze powierzchnie, niż np. delikatna skóra brzucha czy pośladków.

Olej z czarnuszki w kapsułkach 100% naturalny
Oryginalny olej z czarnuszki egipskiej (Nigella sativa) wspiera odporność, układ pokarmowy i zdrowie skóry. Wykazuje właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i antyoksydacyjne. Źródło cennych kwasów tłuszczowych i tymochinonu.
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Staroń P., Banach M., Kowalski Z., Keratyna – źródła, właściwości, zastosowanie, Chemik, 65/2011.
2. Rodziewicz A., Łaba W., Keratyny i ich biodegradacja, Biotechnologia, 2/2006.