Aktualizacja: 9 lutego 2026
Polipeptydy to łańcuchy aminokwasów (niewielkich cegiełek budujących struktury białkowe) połączonych wiązaniami peptydowymi. Są podstawowym budulcem białek. Innymi słowy, aminokwasy (egzogenne i endogenne, zależnie od tego, czy organizm może je syntezować, czy muszą być dostarczane z zewnątrz) łączą się ze sobą w polipeptydy, zaś te w pełnowartościowe białka. Są istotne dla prawidłowego wzrostu, rozwoju i utrzymania struktury całego ludzkiego ustroju.
Co to są polipeptydy?
Aby zrozumieć, czym są polipeptydy, należy poznać ogólną budowę białek. Białka są zróżnicowanymi makrocząsteczkami pod względem struktury i funkcji. Najobficiej występują w komórkach zwierzęcych, gdzie stanowią 10-20% masy ciała, czyli 60-80% suchej masy. Są zbudowane z aminokwasów połączonych ze sobą wiązaniami peptydowymi. Aminokwasy to podstawowe jednostki budulcowe białek, można porównać je do cegiełek, które tworzą następnie mur (czyli cząsteczkę białka). Przykłady aminokwasów to:
- glicyna;
- prolina;
- lizyna;
- walina;
- fenyloalanina.
Jest ich jednak znacznie więcej, a znajdują się one w różnych produktach spożywczych. Niektóre spośród nich mogą być nawet produkowane przez organizm człowieka, wówczas nazywa się je aminokwasami endogennymi.
Połączenie już dwóch aminokwasów ze sobą daje cząsteczkę nazywaną peptydem. Można więc powiedzieć, że zgodnie z definicją peptydy to związki zbudowane z aminokwasów połączonych ze sobą wiązaniami peptydowymi. Powstają w reakcji kondensacji (odłączenie H₂O, czyli cząsteczki wody) i składają się z co najmniej 2 aminokwasów. Przykłady peptydów to:
Związki te ważne są dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu, działające jak neuroprzekaźniki i hormony. Jednocześnie peptydy mogą mieć różną długość swojej cząsteczki. Jeśli składają się z od 2 do 10 aminokwasów, nazywa się je peptydami, natomiast jeśli składają się z od 11 do 100 aminokwasów, zwie się je już polipeptydami. Połączenie powyżej 100 aminokwasów ze sobą daje cząsteczkę białkową (białko).
Polipeptydy – przykłady
Polipeptydy występują powszechnie w organizmie człowieka i pełnią w nim różnorodne funkcje (wszystkie równie ważne). Podstawowy podział wyszczególnia:
- hormony polipeptydowe – insulina, glukagon, hormon wzrostu (GH), oksytocyna, wazopresyna;
- enzymy polipeptydowe – pepsyna, trypsyna, amylaza, katalaza;
- strukturalne polipeptydy – kolagen, keratyna, aktyna, miozyna. Mogą być zarówno polipeptydami, jak i białkami, zależnie od długości łańcucha;
- polipeptydy i białka obronne – m.in. przeciwciała, fibrynogen;
- polipeptydy i białka transportujące – m.in. albumina, hemoglobina.
Niedobór lub nadmierna ilość poszczególnych polipeptydów może wiązać się z licznymi problemami zdrowotnymi.
Polipeptydy – funkcje w organizmie
Polipeptydy pełnią przede wszystkim role mechaniczno-strukturalne, ponieważ tworzą białka wewnątrz komórki, które sprowadzają się do tworzenia cytoszkieletu, czyli zrębu białkowego, zapewniającego trwałe, ale jednocześnie elastyczne zorganizowanie organelli wewnątrzkomórkowych. Jeśli kształt i struktura pojedynczych komórek jest utrzymana, przekłada się to na kształt i strukturę całych tkanek i narządów, a tym samym na ich funkcję. Można więc powiedzieć, że aminokwasy, peptydy i białka budują ludzki organizm.
Dodatkowo polipeptydy i białka odpowiadają za transport, magazynowanie i wymianę z otoczeniem wielu cząsteczek i jonów. Gdyby zostały pozbawione tej funkcji (mówiąc w znacznym uproszczeniu) komórki zginęłyby z głodu. Zadania tych cząsteczek obejmują również ochronę immunologiczną polegającą na zapobieganiu przed wtargnięciem antygenu, eliminowaniu antygenu z organizmu oraz utrwaleniu pamięci immunologicznej przeciw danemu antygenowi.
Na koniec warto wspomnieć, że bez polipeptydów niemożliwe byłoby tworzenie białek, które są hormonami, neuroprzekaźnikami i enzymami. Odpowiadają za funkcje regulacyjne, trawienne, rozrodcze, gojenie się tkanek, oczyszczanie organizmu z toksyn, regulowanie wszystkich procesów fizjologicznych.
Spirulina w tabletkach (100% naturalna)Spirulina posiada w pełni naturalne witaminy i minerały o wysokim stężeniu. W jej skład wchodzą m.in.: biotyna, beta-karoten, kwas foliowy, tiamina, niacyna, witamina D, E i inne witaminy oraz białko i błonnik. To też źródło cynku, magnezu, wapnia, żelaza
Zobacz tutaj ...
Spirulina w proszku (100% naturalna)Spirulina w proszku to słodkowodna alga, zawierająca duże stężenie witamin, minerałów i innych, ważnych składników odżywczych. Wysoką jakość uzyskano dzięki odpowiednim warunkom klimatycznym, przestrzeganiu restrykcyjnych norm podczas hodowli i …
Zobacz tutaj ...
Bibliografia
- Żak I., Polipeptydy i białka [https://pl-static.z-dn.net/files/df2/e02f4b6d835422933b49b3ce07f6ee62.pdf].
- Silverthorn D., Fizjologia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018.
- Solomons G., Snyder S., Fryhle C., Chemia organiczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2022.
Zostaw komentarz