Hormony przysadki mózgowej to bardzo ważne związki chemiczne, nadzorujące funkcjonowanie całego organizmu. Mają wpływ na działanie innych narządów wewnętrznych, regulują samopoczucie, inicjują istotne reakcje biologiczne na poziomie komórkowym. Poziom poszczególnych hormonów przysadki mózgowej można analizować na podstawie badań krwi.
Spis treści
Hormony przysadki mózgowej – charakterystyka
Przysadka mózgowa jest strukturą ośrodkowego układu nerwowego, zlokalizowaną w obrębie mózgowia. Anatomicznie dzieli się na trzy części: przednią, środkową i tylną, a każda z nich pełni nieco inną rolę. Niedoczynność przysadki mózgowej powoduje karłowatość i upośledzenie rozwoju biologicznego, nadczynność z kolei objawia się gigantyzmem i przedwczesną dojrzałością płciową (w wieku dziecięcym) albo akromegalią (u dorosłych). Warto jednak nieco bliżej poznać hormony przysadki mózgowej.
Hormony przedniego płata przysadki mózgowej
Do grona hormonów przedniego płata przysadki mózgowej zaliczamy następujące:
- hormon wzrostu (GH, inaczej: somatotropina) – odpowiada za prawidłowy rozwój i wzrastanie całego organizmu, metabolizm oraz procesy gojenia się uszkodzeń tkankowych. Nadmiar tego hormonu prowadzi do gigantyzmu, niedobór zaś do karłowatości. Prawidłowy poziom hormonu wzrostu wynosi od około 1 do 12 ng/ml w przypadku osób dorosłych i od około 10 do 30 ng/ml u dzieci;
- prolaktyna (PRL) – pobudza produkcję mleka u kobiet ciężarnych i po porodzie, utrzymując laktację na odpowiednim poziomie, a dodatkowo u obu płci wspiera funkcje rozrodcze. Przeciętnie za górną granicę normy przyjmuje się około 20 ng/ml u mężczyzn oraz 25 ng/ml u kobiet;
- hormon tyreotropowy (TSH) – pobudza tarczycę do prawidłowej produkcji i wydzielania jej hormonów, czyli T3 i T4. Obydwa hormony nadzorują niemal wszystkie funkcje całego organizmu, jest to więc jeden z najważniejszych hormonów przysadki mózgowej. Standardowa norma TSH u dorosłych wynosi zazwyczaj 0,4-4,0 mIU/l, jednak coraz częściej przyjmuje się, że górna granica optymalnego poziomu to około 2,5 mIU/l;
- hormon adrenokortykotropowy (ACTH) – stymuluje korę nadnerczy do wydzielania kortyzolu, czyli hormonu odpowiadającego za pobudzanie organizmu do działania. Norma ACTH we krwi u dorosłych wynosi zazwyczaj 10-60 pg/mL (lub ng/L), przy czym najwyższe stężenia występują rano (około 8:00), sięgając do 100 pg/mL, a najniższe wieczorem;
- hormon folikulotropowy (FSH) – u kobiet odpowiada głównie za dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych, u mężczyzn natomiast za produkcję plemników. Utrzymuje więc funkcje rozrodcze na właściwym poziomie. Zazwyczaj badanie poziomu FSH u kobiet wykonuje się między 2. a 5. dniem cyklu miesiączkowego (faza folikularna), gdzie normy wynoszą 3,5-12,5 mIU/ml. U mężczyzn norma wynosi natomiast około 1,4-12,5 mIU/ml, bez względu na dzień badania;
- hormon luteinizujący (LH) – u kobiet odpowiada za owulację, czyli moment, w którym kobieta jest najbardziej płodna, jak również za produkcję progesteronu. Z kolei u mężczyzn rola LH odnosi się w największym stopniu do stymulacji produkcji testosteronu. U kobiet norma waha się od około 1-15 mIU/ml (faza folikularna/lutealna) do wysokiego piku 14-95 mIU/ml podczas owulacji. U mężczyzn norma wynosi z kolei około 1,1-9,3 mIU/ml. Po menopauzie poziom LH u kobiet wzrasta do 11-60 mIU/ml.
Hormony te są więc niezwykle istotne, nie tylko dla funkcji rozrodczych, ale i prawidłowego działania całego organizmu.
Hormony tylnego płata przysadki mózgowej
Do hormonów tylnego płata przysadki mózgowej zalicza się:
- oksytocynę (OT) – wywołuje skurcze macicy w trakcie porodu, uczestniczy w wydzielaniu mleka kobiecego podczas laktacji, pomaga też w aspekcie emocjonalnym budować więzi z innymi ludźmi. Dopuszczalna norma oksytocyny w organizmie wynosi zazwyczaj poniżej 3,2 j.m./l;
- wazopresynę (ADH) – reguluje gospodarkę wodną organizmu, obniża ilość wydalanego moczu. Prawidłowy poziom wazopresyny we krwi wynosi z reguły 1,85-7,4 pmol/l (2-8 pg/ml) zarówno u kobiet, jak i mężczyzn.
Poziom poszczególnych hormonów przysadki mózgowej można ocenić na podstawie zwykłego badania krwi. Zarówno nieodpłatnie w ramach NFZ, jak i prywatnie, bez konieczności skierowania.
Hormony środkowego płata przysadki mózgowej
Wyróżnia się także środkowy płat przysadki mózgowej, który odpowiada za produkcję melanotropiny. Jest to hormon uczestniczący w syntezie i wydzielaniu melaniny w skórze, która odpowiada za jej pigmentację (zabarwienie, karnację, odcień). Im więcej melaniny, tym skóra jest ciemniejsza. Największe skupiska melaniny obserwuje się w pieprzykach na skórze, natomiast praktyczny brak tego związku występuje u albinosów.
Olej z czarnuszki w kapsułkach 100% naturalnyOryginalny olej z czarnuszki egipskiej (Nigella sativa) wspiera odporność, układ pokarmowy i zdrowie skóry. Wykazuje właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i antyoksydacyjne. Źródło cennych kwasów tłuszczowych i tymochinonu.
Zobacz tutaj ...
Bibliografia
- Ganong W., Fizjologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009.
- Traczyk W., Fizjologia człowieka w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007.
Zostaw komentarz