Pemfigoid

Aktualizacja: 22 lutego 2026

Pemfigoid to grono rzadkich chorób autoimmunologicznych, w których układ odpornościowy atakuje własną skórę i błony śluzowe, prowadząc do powstawania pęcherzy. Dotyczy w głównej mierze osób w wieku starszym (rozpoczyna się zwykle po 65. roku życia). Leczenie jest długotrwałe, ale dzięki systematyczności można uzyskać długi okres remisji. Nie ma jednak możliwości całkowitego wyleczenia tej choroby, podobnie jak ma to miejsce przy innych chorobach autoimmunizacyjnych.

Pemfigoid – przyczyny

Pemfigoid jest najczęściej występującą autoimmunizacyjną podnaskórkową chorobą pęcherzową skóry dotyczącą zwłaszcza osób w wieku podeszłym (ma swój początek w większości przypadków po 65. roku życia, przy czym u pacjentów po 80. roku życia zachorowalność wzrasta nawet 30-krotnie w porównaniu z osobami 60-letnimi). Dotychczasowe badania nie wyjaśniły przyczyn rozwoju tego schorzenia, chociaż w blisko 15% przypadków udaje się wykazać związek z przyjmowanymi lekami, nowotworami, nasiloną łuszczycą, ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe (UV) lub zakażeniami bakteryjnymi i wirusowymi. Ciekawostką jest, że większość chorych na pemfigoid dodatkowo zmaga się z chorobami internistycznymi, takimi jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa, a u części z nich stwierdza się w wywiadzie udar mózgu lub zawał serca. Niestety brak znajomości dokładnych przyczyn tego problemu uniemożliwia wdrożenie skutecznego leczenia przyczynowego, a skupia się na zmniejszaniu objawów i uzyskaniu jak najdłuższego okresu remisji.

Pemfigoid – objawy

Głównym i najbardziej charakterystycznym objawem pemfigoidu są zmiany skórne, początkowo rumieniowe lub rumieniowo-obrzękowe (pokrzywkowate), którym towarzyszy bardzo nasilony świąd. Wraz z upływem czasu dołączają do tego pęcherze o dobrze napiętej pokrywie, wypełnione treścią surowiczą i/lub krwistą, które umiejscawiają się na skórze niezmienionej lub na podłożu rumieniowym. Ich lokalizacje obejmują najczęściej zgięciowe powierzchnie kończyn górnych oraz tułów, choć mogą lokalizować się w dowolnym miejscu na całym ciele. Klasycznie zmiany skórne ustępują w ciągu kilku tygodni lub miesięcy z pozostawieniem przebarwień pozapalnych, z kolei w przypadkach ze szczególnie nasilonym świądem i licznymi wydrapaniami zmiany nadżerkowe mogą pozostawiać zanikowe blizny.

Wyróżnia się kilka różnych typów pemfigoidu, a podstawowymi są:

• pemfigoid bujający – pęcherze i nadżerki z tendencją do egzofitycznego wzrostu;
• pemfigoid zlokalizowany – pęcherze pojawiające się wyłącznie na jednej, określonej części ciała, na przykład mosznie, podudziach, najczęściej w konsekwencji zadziałania czynnika zewnętrznego;
• postać guzkowa – przypomina świerzbiączkę guzkową. Zmiany skórne mają charakter swędzących guzków lub grudek;
• postać erytrodermiczna – ma obraz uogólnionego stanu zapalnego skóry z obecnością złuszczania, pęcherze zwykle nie występują;
• postać dyshydrotyczna – przypomina wyprysk potnicowy rąk i stóp.

Szacuje się, że u 1/5 pacjentów nadżerki i zmiany obejmują błony śluzowe, głównie w obrębie jamy ustnej. Może to wskazywać na polekowy charakter schorzenia. Diagnostyką choroby i rozpoznaniem konkretnego jej typu zajmuje się najczęściej lekarz dermatolog, choć ze względu na autoimmunologiczne podłoże może okazać się konieczna pomoc również innych specjalistów.

Diagnostyka pemfigoidu

Kluczowe dla rozpoznania pemfigoidu jest potwierdzenie obecności charakterystycznych zmian skórnych oraz wynik bezpośredniego badania immunopatologicznego, w którym stwierdza się linijne złogi IgG i/lub C3 na granicy skórno-naskórkowej. Do badania immunopatologicznego należy pobrać wycinek ze skóry pozornie zdrowej w odległości około 1-2 cm od pęcherza, nadżerki lub zmiany rumieniowej. Warto wykonać też inne laboratoryjne badania surowicy krwi, by wspomóc tym samym diagnostykę różnicową (odróżnić pemfigoid od innych problemów, które mogą dawać podobne objawy).

Pemfigoid – leczenie

Leczenie zależy od kilku aspektów. W przypadku zaawansowanego i ciężkiego pemfigoidu (co najmniej 10 nowych zmian skórnych w ciągu doby) najskuteczniejszym i najbezpieczniejszym lekiem (pierwszy stopień wiarygodności) jest krem zawierający 0,05% propionianu klobetazolu stosowany w monoterapii. Pierwszy stopień wiarygodności w terapii ciężkiego pemfigoidu ma również prednizon w dawce 1 mg na 1 kg masy ciała. Nie nadaje się jednak do stosowania w dłuższej perspektywie czasu przez wzgląd na ewentualne skutki uboczne. Natomiast u pacjentów z pemfigoidem o niewielkim nasileniu preferuje się z reguły leczenie kremem z klobetazolem w dawce 10-20 g/dobę na całe ciało. Do procedur pielęgniarskich wspomagających leczenie omawianego schorzenia zalicza się przekłuwanie pęcherzy z zachowaniem pokrywy, która stanowi naturalną ochronę, a także stosowanie antyseptycznych kąpieli.

Olej z czarnuszki w kapsułkach 100% naturalny
Oryginalny olej z czarnuszki egipskiej (Nigella sativa) wspiera odporność, układ pokarmowy i zdrowie skóry. Wykazuje właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i antyoksydacyjne. Źródło cennych kwasów tłuszczowych i tymochinonu.
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Dominiak M., Kłosek S., Gerlicz-Kowalczuk Z., Krzysiek J., Kobusiewicz A., Kaszuba A., Pemfigoid pęcherzowy przypominający erythema gyratum repens – opis przypadku, Przegl Dermatol 2017, 104, 439-445.
2. Woźniak K., Dmochowski M., Placek W., Waszczykowska E., Żebrowska A., Nowicki R., Flisiak I., Czajkowski R., Szepietowski J., Maj J., Kaszuba A., Brzezińska-Wcisło L., Kowalewski C., Pemfigoid – diagnostyka i leczenie. Konsensus Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, Przegl Dermatol 2016, 103, 19-34.