Hematokryt

Aktualizacja: 7 kwietnia 2026

Hematokryt (HCT) to rutynowo badany w morfologii krwi obwodowej parametr, odnoszący się do procentu, jaki stanowią krwinki czerwone, czyli erytrocyty we krwi. Innymi słowy informuje, jaka część krwi składa się z krwinek czerwonych, które przenoszą tlen. Interpretacją wyników powinien zajmować się lekarz, ponieważ na ustalenie rozpoznania wpływa nie tylko samo zaburzenie w obrębie hematokrytu, ale i wyniki pozostałych parametrów morfologicznych. 

Hematokryt – charakterystyka

Morfologia krwi (CBC) jest kluczowym elementem podejmowania decyzji klinicznych i jednocześnie najczęstszym badaniem laboratoryjnym przeprowadzanym na całym świecie. Można ją wykonać zarówno prywatnie (koszt zaledwie 9-15 zł), jak i w ramach NFZ (bezpłatnie, ze skierowaniem od lekarza rodzinnego lub specjalisty). Rekomenduje się wręcz, by każda dbająca o siebie osoba wykonywała morfologię (oraz czynniki stanu zapalnego, hormony tarczycy, lipidogram i glukozę) raz w roku w celach profilaktycznych. Jednym z parametrów sprawdzanych podczas morfologii jest omawiany hematokryt. To wartość odnosząca się do całkowitej lub skumulowanej objętości krwinek czerwonych w stosunku do całkowitej objętości krwi. Powszechnie określana jest także objętość krwinek w hematokrycie (PCV), średnia objętość krwinki czerwonej (MCV) oraz średnia masa hemoglobiny w krwince czerwonej (MCH).

Hematokryt – normy

Normy dla hematokrytu zależą w dużej mierze od wieku i płci. Przyjmuje się jednak odgórnie ustalone następujące wartości:

• Mężczyźni: około 40-54%;
• Kobiety: około 37-47%;
• Dzieci: zwykle niższe wartości prawidłowe, zależne od wieku.

Innymi słowy oznacza to, że jeśli kobieta badana na karcie wyników badań laboratoryjnych zauważy przy hematokrycie wartość 40%, oznacza to, że 40% objętości całej krwi stanowią właśnie erytrocyty. Normy dla poszczególnych parametrów zawsze są oznaczane na karcie wyników z laboratorium, mimo to powinny być one interpretowane przez lekarza zlecającego badanie.

Podwyższony hematokryt

Podwyższony hematokryt odnosi się do tego, że we krwi znajduje się więcej erytrocytów niż fizjologicznie, w wyniku czego krew staje się gęstsza. Najczęściej do takiego stanu prowadzą następujące czynniki:

• bardzo intensywny wysiłek fizyczny dzień przed badaniem lub w dniu badania;
• odwodnienie organizmu;
• palenie papierosów;
• przebywanie na znacznych wysokościach nad poziomem morza;
• przewlekłe niedotlenienie, np. w przebiegu choroby płuc, bezdechu sennego, astmy oskrzelowej;
• choroby układu sercowo-naczyniowego.

Nieco rzadszymi, aczkolwiek bardzo poważnymi przyczynami podwyższonego hematokrytu są czerwienica prawdziwa oraz choroby nerek, w przebiegu których dochodzi do zwiększenia syntezy erytropoetyny, czyli hormonu stymulującego szpik kostny do zwiększonej produkcji krwinek czerwonych. Podwyższony hematokryt często występuje bez żadnych objawów towarzyszących, jednak jeśli się one pojawiają, są to przeważnie:

• bóle i zawroty głowy;
• uczucie zmęczenia;
• zaczerwieniona skóra na twarzy;
• nadciśnienie tętnicze.

Przy przewlekle podwyższonym hematokrycie wzrasta ponadto ryzyko groźnych zakrzepów, co wiąże się z dużą gęstością krwi i jej gorszym przepływem przez naczynia krwionośne.

Zobacz również: Spirulina a układ krwionośny.

Obniżony hematokryt

Drugą nieprawidłową sytuacją, którą można zaobserwować, jest obniżony hematokryt, wskutek czego krew może być zbyt rzadka. Możliwe przyczyny tego stanu to:

• niedobór żelaza (najczęściej);
• niedobór witaminy B12 lub kwasu foliowego;
• znaczna utrata krwi, np. po urazie, po operacji lub w trakcie miesiączki;
• przewlekłe stany zapalne w organizmie;
• przewodnienie, czyli ciągłe picie zbyt dużej ilości płynów;
• zaburzenia czynności szpiku kostnego.

Do naturalnego obniżenia hematokrytu dochodzi również podczas ciąży, co jest fizjologiczne i nie wzbudza niepokoju, o ile pozostałe parametry wyjdą prawidłowo. Objawy typowe dla obniżonego hematokrytu to:

• zawroty głowy;
• bladość skóry;
• kołatanie serca;
• duszności podczas aktywności fizycznej.

Oceniając hematokryt, zawsze należy brać pod uwagę również inne parametry, a w szczególności: żelazo i ferrytynę, całkowitą morfologię krwi obwodowej, witaminę B12 i kwas foliowy oraz czynniki stanu zapalnego (OB i CRP).

Spirulina + Żelazo - wsparcie energii i produkcji krwi
Połączenie spiruliny i organicznie związanego, naturalnie pozyskanego żelaza. Żelazo pomaga w prawidłowej produkcji czerwonych krwinek i hemoglobiny oraz przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Rodzinna, Kraków 2006.
2. Solnica B., Dembińska-Kieć A., Naskalski J., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Wydawnictwo Urban&Partner, Wrocław 2022.