Rabdomioliza

Aktualizacja: 15 marca 2026

Rabdomioliza to gwałtowny proces rozpadu mięśni poprzecznie prążkowanych (szkieletowych). Objawia się zerwaniem oraz w następstwie martwicą włókien mięśniowych, co z kolei skutkuje uwolnieniem do krwiobiegu oraz przestrzeni zewnątrzkomórkowej składników komórek mięśniowych, takich jak mioglobina, dehydrogenaza mleczanowa, kinaza kreatynowa czy też potas. Jest niebezpiecznym zespołem chorobowym dającym dość charakterystyczne objawy. Leczy się go w warunkach szpitalnych.

Rabdomioliza – przyczyny

Przyczyną rabdomiolizy mogą być czynniki zarówno natury fizycznej (mechaniczne, termiczne, powodujące upośledzenie w dopływie krwi), jak i pochodzenia niefizycznego. Zdecydowanie najczęściej podłożem są jednak:

• urazy bezpośrednie;
• rozległe niedokrwienie kończyny lub kończyn w następstwie incydentu zatorowego, zakrzepu lub operacji naczyniowej;
• długotrwałe unieruchomienie, także w wyniku operacji bariatrycznych lub ortopedycznych;
• ekstremalny wysiłek fizyczny;
• ogólnoustrojowe lub miejscowe zakażenia;
• porażenie prądem;
• zespoły hipertermii takie jak: udar słoneczny, hipertermia złośliwa, złośliwy zespół neuroleptyczny;
• hipotermia;
• zatrucia lekami, alkoholem, narkotykami, tlenkiem węgla, jak również przyjmowanie niektórych leków;
• częste napady padaczkowe;
• tężec;
• zaawansowane zaburzenia elektrolitowe, kwasica ketonowa i nieketonowa;
• śpiączka hiperosmolarna;
• anemia sierpowata;
• czynniki genetyczne.

Trudno jest więc z góry ustalić, co u danego pacjenta doprowadziło do rozpadu włókien mięśniowych. Zazwyczaj wymagana jest dokładna diagnostyka. Rabdomioliza, o ile jest wcześnie rozpoznana i właściwie leczona, jest stanem odwracalnym. Pomimo to u około 30-40% pacjentów z rozpadem mięśni poprzecznie prążkowanych wystąpi ostra niewydolność nerek. W obrębie tej grupy blisko 40% będzie wymagało leczenia nerkozastępczego.

Rabdomioliza – objawy

Rabdomioliza to groźny zespół wywołany uszkodzeniem i rozpadem komórek mięśni poprzecznie prążkowanych, z następczym uwolnieniem ich toksycznej zawartości do układu krążenia. Najczęściej objawia się bólem i osłabieniem mięśni kończyn, ale w zależności od wielu różnych czynników, obraz kliniczny może wahać się od bezobjawowego wzrostu stężenia kinazy kreatynowej we krwi, do objawów ciężkiego uszkodzenia mięśni. W zaawansowanych przypadkach może skutkować stanami zagrożenia życia, takimi jak ostre uszkodzenie nerek czy zespół wykrzepiania wewnątrznaczyniowego. W przebiegu rabdomiolizy przeważnie obserwuje się także ciemny, brązowy kolor moczu, zmęczenie, nudności, obniżenie objętości wydalanego moczu, a niekiedy nawet obrzęk mięśni. U każdego pacjenta dolegliwość może przebiegać nieco inaczej.

Diagnostyka rabdomiolizy

Rozpoznanie rabdomiolizy opiera się głównie na objawach klinicznych oraz badaniach laboratoryjnych krwi i moczu. Przede wszystkim sprawdza się:

• kinazę kreatynową;
• mioglobinę;
• elektrolity;
• panel nerkowy;
• enzymy wątrobowe.

W badaniu moczu największe znaczenie ma ustalenie obecności mioglobiny i erytrocytów. Badania dodatkowe, zależnie od podejrzeń lekarza, mogą obejmować USG nerek, EKG, gazometrię, badania toksykologiczne. 

Rabdomioliza – leczenie

Każdy pacjent zmagający się z rabdomiolizą (lub nawet z jej podejrzeniem) powinien być przyjęty do szpitala. W pierwszej kolejności należy usunąć czynnik sprawczy oraz podjąć działania, które pozwolą zapobiec wystąpieniu ostrej niewydolności nerek. Oprócz rejestracji standardowych parametrów życiowych, rutynowym postępowaniem jest założenie centralnego dostępu żylnego i pomiar ośrodkowego ciśnienia żylnego. Agresywną płynoterapię należy rozpocząć niezwłocznie po ustaleniu rozpoznania. Podaje się elektrolity, leki, płyny bezpośrednio do żyły, czyli pacjent znajduje się pod kroplówką. Kluczową rolę w leczeniu chorego z rabdomiolizą odgrywa właściwe leczenie bólu i zapewnienie sedacji. Odbywa się to z użyciem odpowiednio dobranej farmakoterapii na oddziale szpitalnym.

Zobacz również: Dializa.

W zaawansowanych, ciężkich i/lub powikłanych przypadkach niezbędna może być dializoterapia, czyli leczenie nerkozastępcze. Przyjmuje się, że im wcześniej rozpoznany problem i wdrożone leczenie, tym lepsze rokowania dla pacjenta. Spada wówczas ryzyko groźnych powikłań, a stan pacjenta nie wymaga stosowania tak silnych leków przeciwbólowych.

Spirulina + Chlorella – naturalne oczyszczanie organizmu
Chlorella w bardzo dokładny sposób oczyszcza organizm, pomaga w likwidacji zaparć, wspiera budowanie naturalnej odporności, wspomaga odmładzanie organizm, przyspiesza regenerację uszkodzonych tkanek, poprawia kondycję organizmu, dodaje sił witalnych, …
Zobacz tutaj ...

Chlorella w tabletkach z rozerwaną ścianą komórkową
Chlorella posiada właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybiczne nie wpływając przy tym na florę fizjologiczną. Bardzo dokładnie usuwa toksyny z organizmu …
Zobacz tutaj ...

Chlorella i młody jęczmień – oczyszczanie i odchudzanie
Chlorella i młody jęczmień w postaci sproszkowanego soku to w 100% naturalne produkty wysokiej jakości premium. W połączeniu uzupełniają składniki odżywcze i wspomagają oczyszczanie organizmu z zalegających toksyn …
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Lachowicz M., Rabdomioliza, czyli niebezpieczny rozpad mięśni, Aptekarz Polski, 171/2020.
2. Prygiel J., Potulska-Chromik A., Kostera-Pruszczyk A., Rabdomioliza – przyczyny, obraz kliniczny i postępowanie, Neurologia Dziecięca, 26/2017.
3. Sarwiński P., Kącka A., Kosińska A., Łazowski T., Wolska D., Rabdomioliza w praktyce anestezjologa i intensywisty, Anestezjologia i Ratownictwo 2012; 6: 442-450.