Układ limfatyczny

Aktualizacja: 5 września 2026

Układ limfatyczny (inaczej: układ chłonny) stanowi zbiór narządów, naczyń i tkanek, których głównymi zadaniami są odprowadzanie nadmiaru płynu z tkanek, transport limfy oraz udział w obronie organizmu przed infekcjami. W jego skład wchodzą m.in. naczynia limfatyczne, węzły chłonne, śledziona, grasica i migdałki. Układ ten współpracuje z układem krwionośnym oraz układem odpornościowym, pomagając utrzymać prawidłową gospodarkę płynową organizmu i uczestnicząc w odpowiedzi immunologicznej.

Układ limfatyczny – budowa

Podstawowe elementy budujące układ limfatyczny człowieka to:

1. Limfa (inaczej: chłonka) – jest bezbarwnym lub lekko żółtawym płynem powstającym z płynu tkankowego. Przepływa przez naczynia limfatyczne i zawiera m.in. limfocyty.
2. Naczynia limfatyczne – tworzą rozgałęzioną sieć w całym organizmie. Zbierają nadmiar płynu z tkanek i transportują limfę w kierunku krwiobiegu. Mają liczne zastawki, które zapobiegają cofaniu się limfy. Nie należy mylić ich z naczyniami krwionośnymi.
3. Węzły chłonne – niewielkich rozmiarów narządy umiejscowione anatomicznie wzdłuż naczyń limfatycznych. Filtrują limfę i zawierają komórki odpornościowe, przede wszystkim limfocyty.
4. Śledziona – największy narząd limfatyczny. Lokalizuje się w jamie brzusznej i bierze udział m.in. w odpowiedzi immunologicznej oraz usuwaniu zużytych krwinek.
5. Grasica – znajduje się w klatce piersiowej. Jest szczególnie istotna w okresie dzieciństwa, ponieważ to właśnie w niej dojrzewają limfocyty T.
6. Migdałki – znajdują się w okolicy gardła i pomagają chronić organizm przed drobnoustrojami dostającymi się do niego przez usta i nos.
7. Szpik kostny – znajduje się wewnątrz niektórych kości, zwłaszcza w kościach płaskich oraz w nasadach kości długich, jest miejscem powstawania komórek krwi, w tym komórek układu odpornościowego.

Elementy układu limfatycznego znajdują się w całym organizmie człowieka. Także w tkankach i narządach umiejscowionych w obwodowych częściach ciała, np. w obrębie stóp.

Układ limfatyczny a układ krwionośny – różnice

Najważniejsze różnice pomiędzy układem limfatycznym a układem krwionośnym można je przedstawić w prosty sposób. Układ limfatyczny:

• jest układem otwartym, co oznacza, że limfa powstaje w przestrzeni międzykomórkowej i jest następnie odprowadzana do naczyń limfatycznych;
• składa się z naczyń limfatycznych i narządów limfatycznych;
• odpowiada za transport limfy;
• limfa jest zazwyczaj jasnożółta, ewentualnie bezbarwna, jej skład różni się w zależności od miejsca powstawania i przepływu;
• przewodzi limfę, która płynie tylko w jednym kierunku (wyłącznie w kierunku serca);
• nie posiada centralnej pompy napędzającej przepływ limfy. Przepływ limfy przez naczynia limfatyczne możliwy jest dzięki skurczom mięśni otaczających naczynia limfatyczne.

Z kolei dla porównania, układ krwionośny:

• jest układem zamkniętym, co oznacza, że krew nie wychodzi poza łożysko naczyń, chyba że dojdzie do przerwania ciągłości ścian tych naczyń;
• składa się z sieci naczyń krwionośnych oraz mięśnia sercowego;
• skupia się na rozprowadzaniu po organizmie płynu zwanego krwią;
• krew ma czerwone zabarwienie dzięki obecności hemoglobiny zawartej w erytrocytach;
• przewodzi krew, krew przepływa w dwóch kierunkach względem serca – tętnicami od serca, a żyłami w kierunku serca;
• jest wyposażony w centralną pompę, która napędza przepływ krwi (serce).

Różnice wynikają również z funkcji tych układów. Układ limfatyczny odpowiada przede wszystkim za wchłanianie lipidów z przewodu pokarmowego i transport ich produktów do krwiobiegu, udział w inicjowaniu i regulowaniu odpowiedzi immunologicznej. Z kolei rolą układu krwionośnego jest między innymi transport substancji odżywczych, produktów przemiany materii, hormonów i gazów oddechowych, utrzymanie prawidłowej temperatury ciała, udział w reakcjach obronnych organizmu.

Spirulina + Cynk 100% naturalny
Spirulina z naturalnie pozyskanym i związanym cynkiem. Wspiera odporność, funkcje hormonalne i rozrodcze, pomaga zmniejszyć zmęczenie oraz uzupełnia niedobory cynku i innych ważnych składników odżywczych.
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, repetytorium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
2. Ratajska A., Jankowska-Steifer E., Czarnowska E., Flaht A., Radomska-Leśniewska D., Morfogeneza, budowa i właściwości naczyń limfatycznych, Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej (online), 2012; 66: 901-912.