Aktualizacja: 5 października 2026
Naczynia krwionośne (łac. vasa sanguinea) to elastyczne przewody, którymi krew płynie po całym organizmie człowieka. Tworzą rozbudowaną sieć łączącą serce ze wszystkimi tkankami, nawet tymi dalej zlokalizowanymi. W anatomii i fizjologii wyróżnia się 3 podstawowe rodzaje naczyń krwionośnych: tętnice, żyły oraz włośniczki, nazywane również kapilarami. Każdy z tych rodzajów pełni inną funkcję i różni się budową ściany, średnicą oraz kierunkiem przepływu krwi.
Tętnice – charakterystyka
Tętnice (łac. arteria) to duże, grube naczynia krwionośne, o wyjątkowo mocnych i elastycznych ścianach. Ich budowa sprawia, że świetnie wytrzymują bardzo wysokie ciśnienie, z którym krew jest pompowana z mięśnia sercowego do obwodu. Tętnice odpowiadają więc za rozprowadzanie krwi bogatej w tlen i składniki odżywcze od serca w kierunku innych tkanek i narządów wewnętrznych. Krew prowadzona przez tętnice jest jasno czerwona dzięki wysokiej zawartości tlenu. Uszkodzenie tętnic skutkuje szybkim wykrwawianiem się i jest traktowane jako stan zagrożenia życia. W budowie anatomicznej ściany tętnicy wyróżnić można następujące elementy:
- błona wewnętrzna – jej powierzchnię tworzy śródbłonek, czyli pojedyncza warstwa komórek;
- błona środkowa – zawiera mięśnie gładkie i włókna sprężyste, jest szczególnie dobrze rozwinięta, tym samym pozwala tętnicy zwężać się i rozszerzać. Pomaga regulować przepływ krwi oraz ciśnienie;
- błona zewnętrzna – zbudowana głównie z tkanki łącznej, wzmacnia i chroni naczynie, a także łączy je z otaczającymi tkankami.
Tętnice w swoim świetle nie posiadają zastawek, ponieważ szybko i energicznie płynąca przez nie krew raczej nie ma tendencji do cofania się. Diagnostyką i leczeniem wszelkich chorób sercowo-naczyniowych, w tym tętnic, zajmuje się lekarz kardiolog, ewentualnie angiolog. Jeśli chodzi o tętnice, pacjenci najczęściej doświadczają mechanicznego uszkodzenia ich (np. wskutek wypadku samochodowego, cięcia nożem itd.), tętniaków bądź udaru mózgu.
Żyły – charakterystyka
Żyły (łac. venae) są nieco mniejsze niż tętnice, ich ściana również jest cieńsza i mniej elastyczna. Wszystko przez to, że prowadzą krew z tkanek obwodowych i narządów wewnętrznych w kierunku serca, ma więc ona znacznie mniejsze ciśnienie. Raczej płynie powoli. Jest pozbawiona tlenu, lecz bogata w dwutlenek węgla i produkty przemiany materii, w efekcie czego jej zabarwienie jest raczej ciemnoczerwone. Po uszkodzeniu żyły krew nie tryska, płynie powoli. W budowie anatomicznej ściany żyły wyróżnić można następujące elementy:
- błona wewnętrzna (śródbłonek) – ma bezpośredni kontakt z krwią, a w wielu żyłach tworzy zastawki. Zapobiegają one cofaniu się krwi, w czym pomaga także pompa mięśniowa. Dlatego przy wszelkich zastojach krwi w kończynach dolnych kluczem postępowania terapeutycznego jest systematyczny, codzienny ruch oraz ćwiczenia, które aktywują pompę mięśniową kończyn dolnych;
- błona środkowa – zawiera mięśnie gładkie i włókna sprężyste, jest znacznie cieńsza niż ta występująca w tętnicach. Ma też mniejszą zdolność do kurczenia się i rozciągania;
- błona zewnętrzna – zbudowana głównie z tkanki łącznej, wzmacnia i chroni naczynie. Jest stosunkowo dobrze rozwinięta.
Ciekawostką jest, że żyły mogą również magazynować dużą ilość krwi. Z tego względu nazywa się je niekiedy naczyniami pojemnościowymi.
Naczynia włosowate – charakterystyka
Naczynia włosowate (łac. vasa capillaria, inaczej: kapilary) są najmniejszymi spośród wszystkich naczyń krwionośnych w ludzkim ustroju. Zespalają małe naczynia tętnicze z małymi naczyniami żylnymi, przez co układ krwionośny tworzy zamknięty obieg, a żyły i tętnice mogą ściśle ze sobą współpracować. Ich ściana składa się głównie z jednej warstwy komórek śródbłonka, a także błony podstawnej, która wspiera ten śródbłonek. Kapilary są tak małe, że krwinki czerwone przechodzą przez nie często pojedynczo. Tworzą bardzo rozległą sieć, dzięki której niemal każda komórka organizmu znajduje się stosunkowo blisko naczynia włosowatego. To właśnie dzięki naczyniom włosowatym z krwi do tkanek mogą przechodzić m.in.:
- tlen;
- glukoza;
- aminokwasy;
- woda;
- jony.
I inne składniki odżywcze, natomiast z tkanek do krwi przechodzą m.in. dwutlenek węgla, produkty przemiany materii, nadmiar niektórych substancji ubocznych.
Spirulina + Żelazo – wsparcie energii i produkcji krwiPołączenie spiruliny z naturalnie pozyskanym i związanym żelazem. Żelazo pomaga w prawidłowej produkcji czerwonych krwinek i hemoglobiny oraz przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.
Zobacz tutaj ...
Bibliografia
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, repetytorium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
- Silverthorn D., Fizjologia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018.
Zostaw komentarz