Niedokrwistość

Aktualizacja: 8 lutego 2022

Niedokrwistość to patologiczny stan, w którym liczba krwinek czerwonych (erytrocytów) oraz ilość krążącej hemoglobiny nie wystarczają do prawidłowego utlenowania tkanek obwodowych. Innymi słowy, jest to stan, w którym stężenie hemoglobiny lub całkowita objętość krwinek czerwonych (tzw. hematokryt) są poniżej dolnej granicy, wyznaczonej przez 95-procentowy przedział wartości referencyjnych ustalanych dla płci, wieku i szerokości geograficznej. Niedokrwistość zwie się również anemią.

Niedokrwistość – przyczyny

Stężenie hemoglobiny, w warunkach fizjologicznych, powinno wynosić:

• 18-22 g/dl w przypadku noworodków;
• 14-17 g/dl w przypadku niemowląt;
• 14-16 g/dl u dorosłych mężczyzn;
• 12-14 g/dl u dorosłych kobiet.

O niedokrwistości mówimy więc wówczas, gdy nastąpi spadek stężenia hemoglobiny poniżej dolnej, wskazanej wyżej granicy. W zależności od wartości spadku może przyjąć postać łagodną, umiarkowaną lub ciężką. Głównymi przyczynami niedokrwistości są:

• zwiększone zapotrzebowanie na żelazo przy jednoczesnej niewystarczającej jego podaży – np. przy ciąży, laktacji czy w okresie dojrzewania;
• upośledzone wchłanianie żelaza w przewodzie pokarmowym;
• duża utrata krwi – np. wskutek poważnego urazu, operacji czy miesiączkowania;
• niedobory żywieniowe;
• resekcja żołądka lub jelita;
• przewlekłe choroby jelit, np. choroba Leśniowskiego-Crohna;
• choroby autoimmunologiczne;
• przewlekła niewydolność nerek;
• nowotwory;
• przewlekłe zakażenia.

Najczęściej występującą ginekologiczną przyczynę niedokrwistości stanowią obfite i przedłużające się krwawienia miesiączkowe, które mogą być zarówno fizjologią danej kobiety, jak i wynikać z zaburzeń hormonalnych czy mięśniaków macicy. Ponadto bardzo często opisuje się niedokrwistość wtórną wynikającą z zakażeń wirusowych, zwłaszcza HIV, a także zakażeń bakteryjnych, grzybiczych czy pasożytniczych. W przypadku chorób przewlekłych wyróżnia się 4 podstawowe mechanizmy skutkujące klinicznym występowaniem niedokrwistości. Są to:

• osłabiona synteza erytropoetyny;
• zmniejszenie dostępności żelaza do budowy hemu;
• obniżona wrażliwość prekursorów erytrocytów na erytropoetynę;
• skrócony czas przeżywania erytrocytów.

Wciąż najczęściej diagnozuje się niedokrwistość z niedoboru żelaza.

Niedokrwistość – objawy

Obraz kliniczny w przebiegu niedokrwistości może być różny, w zależności od szybkości i stopnia narastania anemii, wieku pacjenta czy jego ogólnego stanu zdrowia. Charakterystyczne są między innymi objawy takie jak:

• bladość skóry;
• zażółcenie skóry i spojówek (przy niedokrwistości hemolitycznej);
• łamliwość i wklęsłość paznokci;
• wczesne siwienie włosów;
• przewlekłe owrzodzenia kończyn dolnych;
• duszności i kołatanie serca, zwłaszcza po wysiłku;
• dławica piersiowa;
• utrata apetytu;
• bóle głowy, zawroty głowy;
• zaburzenia koncentracji;
• senność;
• pogorszenie zdolności poznawczych;
• zaburzenia snu;
• przewlekłe zmęczenie;
• osłabienie siły mięśniowej.

W przypadku ciężkiej niedokrwistości może się rozwinąć nawet śpiączka. Dodatkowo, u pacjentów można zaobserwować zmiany na dnie oka, zwłaszcza wybroczyny w kształcie płomieni, wysięki oraz przejściowy obrzęk tarczy nerwu wzrokowego. Należy zwrócić uwagę na zaburzenia libido i płodności, natomiast w przypadku kobiet na zaburzenia  miesiączkowania.

Niedokrwistość – leczenie

Leczenie zależy głównie od charakterystyki niedokrwistości (głównie jej rodzaju i przyczyny). Jeśli wynika ona z niedoborów żelaza należy uzupełnić dietę o produkty spożywcze bogate w ten pierwiastek. Zwykle lekarz zaleca również przyjmowanie żelaza doustnie. Należy pamiętać, że substancje takie jak błonnik, wapń, polifenole i fityniany zmniejszają dostępność żelaza, natomiast witamina C, kwas mlekowy i kwas foliowy zwiększają ją. Warto mieć to na uwadze komponując poszczególne posiłki, których celem jest uzupełnienie niedoborów żelaza. Jednocześnie należy wykonać badanie moczu i morfologię krwi, aby wykluczyć inne ewentualne problemy zdrowotne.

Spirulina + Żelazo - wsparcie energii i produkcji krwi
Połączenie spiruliny i organicznie związanego, naturalnie pozyskanego żelaza. Żelazo pomaga w prawidłowej produkcji czerwonych krwinek i hemoglobiny oraz przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Jackowska T., Wójtowicz J., Niedokrwistość chorób przewlekłych, Postępy Nauk Medycznych, 2014.
2. Sułek K., Torska A., Jak uniknąć błędów w codziennej praktyce w postępowaniu z chorymi na niedokrwistość?, Postępy Nauk Medycznych, 7/2011.
3. Chełstowska M., Warzocha K., Objawy kliniczne i zmiany laboratoryjne w diagnostyce różnicowej niedokrwistości, Onkologia w Praktyce Klinicznej, 3/2006.
4. Pietrzak B., Seremak-Mrozikiewicz A., Marciniak B., Witek A., Leszczyńska-Gorzelak B., Niedokrwistość z niedoboru żelaza w położnictwie i ginekologii, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna, 3/2016.