Aktualizacja: 5 czerwca 2026
Lipaza trzustkowa to enzym trawienny produkowany przez komórki pęcherzykowe trzustki. Odgrywa kluczową rolę w trawieniu tłuszczów dostarczanych wraz z dietą. Ma kluczowe znaczenie dla ogólnego metabolizmu organizmu człowieka, ale przede wszystkim wspiera trawienie tłuszczów spożywanych każdego dnia wraz z dietą. Pośrednio spełnia też inne funkcje.
Co to jest lipaza trzustkowa?
Lipazy są glikoproteinami o masie cząsteczkowej od 20 kDa do 80 kDa. W swojej budowie zawierają od 2 do 15% węglowodanów, w których składzie stwierdzono obecność mannozy. Pomimo że poznane dotychczas lipazy znacznie różnią się sekwencją aminokwasów w części białkowej, posiadają one podobne struktury przestrzenne. Stwierdzono, że enzymy te można sklasyfikować w grupy, charakteryzujące się zbliżoną sekwencją aminokwasów. Do takich należy np. grupa lipaz trzustkowych. W organizmie człowieka lipaza trzustkowa to enzym odpowiedzialny za hydrolizę triglicerydów do di-, monoglicerydów i kwasów tłuszczowych.
Pod względem chemicznym lipaza trzustkowa należy do grupy enzymów hydrolitycznych. Jest białkiem globularnym, składa się z łańcucha aminokwasów (około 460-500 aminokwasów u człowieka). Posiada też centrum aktywne z tzw. triadą katalityczną, którą tworzą:
- seryna;
- histydyna;
- kwas asparaginowy.
Wymaga jonów wapnia (Ca²⁺) do stabilizacji działania, a działa najlepiej w środowisku lekko zasadowym (przy pH około 7-8). Głównym miejscem produkcji tego związku, jak wskazuje nazwa, jest trzustka zlokalizowana w jamie brzusznej. Początkowo jest wydzielana jako proenzym (w formie aktywnej lub z udziałem innych białek wspomagających), po czym drogą przewodu trzustkowego trafia do dwunastnicy, a ostatecznie wywiera swoje działanie w jelicie cienkim, gdzie rozkłada tłuszcze spożyte wraz z pokarmami.
Wydzielanie lipazy trzustkowej
Na syntezę i wydzielanie lipazy trzustkowej wpływa szereg czynników, z czego podstawowymi są:
- hormony – dla przykładu cholecystokinina i sekretyna pobudzają wydzielanie soków trzustkowych, w tym lipazy trzustkowej;
- dieta bogata w tłuszcze – pobudza wydzielanie lipazy trzustkowej;
- przewlekła niska podaż tłuszczu wraz z dietą – zmniejsza wydzielanie lipazy trzustkowej;
- zapalenie trzustki i jej uszkodzenia (zarówno mechaniczne, jak i chorobowe) – zmniejszają wydzielanie lipazy trzustkowej;
- niedożywienie i niedobory pokarmowe – zmniejszają wydzielanie lipazy trzustkowej.
Na prawidłową syntezę i uwalnianie lipazy trzustkowej mamy więc realny wpływ codziennym postępowaniem.
Lipaza trzustkowa – funkcje
Lipaza trzustkowa reguluje w organizmie szybkość zużywania glukozy przez tkanki (umożliwia magazynowanie glikogenu w wątrobie i mięśniach), a także uczestniczy w przetwarzaniu węglowodanów w tłuszcze. Dodatkowo wspiera syntezę białka przez przyspieszanie dostarczania aminokwasów, umożliwia transport glukozy do wnętrza komórek.
Najważniejszą rolą tego związku jest jednak uczestnictwo w trawieniu lipidów z diety. Rozkłada trójglicerydy (tłuszcze z diety) na wolne kwasy tłuszczowe i monoglicerydy, dzięki czemu tłuszcze mogą być sprawnie i w całości wchłaniane w jelicie cienkim, a następnie wykorzystywane przez organizm np. do poprawy wchłaniania witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (witamina A, witamina D, witamina E, witamina K), tworzenia magazynu energii, ogrzewania ważnych narządów wewnętrznych.
Spirulina w tabletkach (100% naturalna)Spirulina posiada w pełni naturalne witaminy i minerały o wysokim stężeniu. W jej skład wchodzą m.in.: biotyna, beta-karoten, kwas foliowy, tiamina, niacyna, witamina D, E i inne witaminy oraz białko i błonnik. To też źródło cynku, magnezu, wapnia, żelaza
Zobacz tutaj ...
Spirulina w proszku (100% naturalna)Spirulina w proszku to słodkowodna alga, zawierająca duże stężenie witamin, minerałów i innych, ważnych składników odżywczych. Wysoką jakość uzyskano dzięki odpowiednim warunkom klimatycznym, przestrzeganiu restrykcyjnych norm podczas hodowli i …
Zobacz tutaj ...
Bibliografia
- Antczak T., Graczyk J., Lipazy: źródła, struktura i właściwości katalityczne, Biotechnologia, 2/2002.
- Sadurska B., Szumiło M., Fosfolipazy A w komórkach ssaków – budowa, właściwości, rola fizjologiczna i patologiczna, Postepy Hig Med Dosw. (online), 2005; 59: 116-123.
Zostaw komentarz