Psychobiotyki

Psychobiotyki to probiotyki lub inne substancje wpływające na mikrobiotę jelitową, które mogą oddziaływać na funkcjonowanie mózgu i samopoczucie psychiczne poprzez tzw. oś jelitowo-mózgową. Udowodniono, że jelita, a w szczególności flora bakteryjna zasiedlająca jelita, pośrednio w znacznym stopniu wpływa na układ nerwowy i samopoczucie. Pozwala to na regulację obu czynników poprzez dietę. Z tego względu coraz częściej wykorzystuje się je jako element wspomagający profilaktykę i terapię wybranych zaburzeń psychicznych oraz neurologicznych.

Co to są psychobiotyki?

Psychobiotyki określane są jako żywe bakterie o udokumentowanym korzystnym wpływie na samopoczucie człowieka. Innymi słowy są probiotykami, które jednak dodatkowo oddziałują na układ nerwowy, a nie tylko na układ pokarmowy. Działają przez oś jelitowo-mózgową, która (jak wykazały badania) bardzo mocno ze sobą koreluje. Psychobiotyki możemy kupić w formie proszku do rozpuszczania w wodzie, kapsułek, tabletek, kropli, jak również związki te znajdują się w niektórych produktach spożywczych, np. w produktach fermentowanych.

Zobacz również: Mleczne napoje fermentowane.

Psychobiotyki – działanie

Dokładne działanie psychobiotyków zależy od szczepu, co oznacza, że tylko konkretne bakterie o udowodnionym korzystnym wpływie na zdrowie psychiczne mogą być określane tym terminem. Odpowiadają one  za wspieranie bariery jelitowej, która m.in. zapobiega translokacji (przemieszczaniu się) fragmentów bakterii, takich jak endotoksyny ze światła przewodu pokarmowego do krwi. Endotoksyna może powodować ogólnoustrojowy stan zapalny, co jest uważane za jedną z przyczyn powstawania zaburzeń psychicznych i chorób neurodegeneracyjnych. Konkretne psychobiotyki wraz z ich działaniem to między innymi:

• Lactiplantibacillus plantarum 299v – zmniejszanie poziomu hormonu stresu, czyli kortyzolu i wspomaganie leczenia depresji poprzez obniżenie poziomu kynureniny, co może zwiększać dostępność tryptofanu do produkcji serotoniny;
• Lactobacillus helveticus Rosell – obniżanie poziomu kortyzolu, dolegliwości żołądkowo-jelitowych spowodowanych stresem, poprawa odporności na stres i poprawa samopoczucia psychicznego. Jednocześnie poprawa jakości snu i zmniejszanie intensywności zaburzeń lękowych;
• Bifidobacterium bifidum W23, Bifidobacterium lactis W51, Bifidobacterium lactis W52 – zmniejszanie stanów zapalnych, poprawa nastroju, redukcja objawów lękowo-depresyjnych, poprawa funkcji poznawczych i pamięci.

Takich szczepów jest znacznie więcej.

Fizjologia osi jelitowo-mózgowej

Aby zrozumieć, na czym polega dokładne działanie omawianych psychobiotyków, warto znać fizjologię osi jelitowo-mózgowej. Udowodniono, że ośrodkowy układ nerwowy reaguje na liczne sygnały płynące zarówno ze świata zewnętrznego, jak i wewnętrznego. Jest to możliwe dzięki bodźcom przekazywanym mu przez system komórek nerwowych i neuroprzekaźników. Przewód pokarmowy kontaktuje się z mózgiem za pomocą nerwu błędnego oraz na drodze tzw. humoralnej (za pomocą substancji chemicznych przenoszonych przez płyny), ale jeszcze do niedawna nie zdawano sobie sprawy, jak gęstą siecią neuronów oplecione są jelita. Szacuje się, że jest ich nawet 100 milionów, czyli więcej niż w rdzeniu kręgowym.

Naruszenie bariery jelitowej i przedostanie się do krwioobiegu antygenów z treści jelita stanowi kluczowy czynnik zakłócający właściwą pracę osi mózgowo-jelitowej. W konsekwencji tego mikroflora wraz z nerwem błędnym wysyłają sygnał inicjujący szereg reakcji obronnych, w które angażują się układ immunologiczny i układ nerwowy. W dalszej kolejności w ustroju rozwija się stan zapalny, a aktywacja podwzgórza i innych obszarów mózgu prowadzi do nadmiernego wydzielania kortyzolu i noradrenaliny. Konsekwencjami mogą być pojawienie się poczucia lęku oraz bólowe doznania trzewne, wzmożona perystaltyka jelit, a nawet biegunka.

Niektóre szczepy probiotyczne potrafią wspomóc proces wyciszenia ogólnoustrojowego stanu zapalnego, są zdolne nie tylko do wytwarzania neuroprzekaźników i pośredniczenia w ich produkcji, ale również zabezpieczają integralność bariery jelitowej i obniżają syntezę cytokin prozapalnych. Psychobiotyki to preparaty doskonale przebadane, z udowodnionym klinicznie działaniem wspomagającym leczenie depresji i innych chorób psychicznych, ale w żadnym wypadku niemającym go zastąpić.

Psychobiotyki – wskazania

Podstawowe wskazania do stosowania psychobiotyków są następujące:

• depresja i lęk – wpływają na poziom serotoniny oraz GABA, neuroprzekaźników regulujących nastrój i dobrostan psychiczny;
• przewlekły stres – stabilizują odporność organizmu na stres i obniżają poziom kortyzolu;
• wypalenie zawodowe oraz zespół chronicznego zmęczenia.

Psychobiotyki są przy tym uznawane za bezpieczne. Mogą być stosowane zarówno u dorosłych, seniorów, jak i u dzieci i młodzieży. Chętnie sięgają po nie również osoby zdrowe, bez problemów, celem poprawy równowagi emocjonalnej i funkcji poznawczych, działania adaptogennego, lepszego radzenia sobie ze stresem i łagodzenia związanych z nim objawów żołądkowo-jelitowych.

Probiotyki
Probiotyki od bioalgi zawierają aż 150 milionów wyselekcjonowanych, naturalnych i żywych szczepów bakterii. Uzupełniają dietę w składniki probiotyczne i roślinne takie jak Lactobacillus Sporogenesis (Bacillus Coagulans), Lactobacillus Acidophilus, ...
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Karakuła-Juchnowicz H., Pankowicz H., Juchnowicz D., Szachta P., Małecka-Massalska T., Psychobiotyki – nowe możliwości terapii zaburzeń afektywnych?, Farmakoterapia w Psychiatrii i Neurologii 2015, 31 (3–4), 229-242.
2. Staniak N., Psychobiotyki w rekomendacji farmaceuty, Aptekarz Polski, 146/2018.