Czynniki krzepnięcia krwi to specyficzne białka produkowane głównie w wątrobie każdego człowieka, odpowiedzialne (jak wskazuje nazwa) za proces krzepnięcia krwi. To od nich w dużej mierze zależy, czy powstaną skrzepy po urazie tkanek, czy krew jest odpowiednio rzadka oraz czy nie ma ryzyka niebezpiecznych zakrzepów (gdy krew jest zbyt gęsta). W określonych przypadkach warto wykonać badania laboratoryjne ukazujące poziom poszczególnych czynników krzepnięcia krwi.
Spis treści
Czynniki krzepnięcia krwi – charakterystyka
Czynniki krzepnięcia krwi to podstawowe białka regulujące tzw. hemostazę organizmu. Hemostaza to inaczej zespół procesów mających na celu utrzymanie krwi w stanie płynnym w łożysku naczyniowym, a w przypadku uszkodzenia naczynia zapobieganie wynaczynieniu poprzez utworzenie skrzepu początkowo płytkowego, a następnie fibrynowego. Wyróżniamy następujące czynniki krzepnięcia krwi:
- I – fibrynogen;
- II – protrombina;
- III – czynnik tkankowy;
- IV – jony wapniowe Ca2+;
- V – proakceleryna, czynnik chwiejny;
- VII – prokonwertyna, czynnik stały;
- VIII – czynnik przeciwhemofilowy A, globulina antyhemofilowa;
- IX – czynnik przeciwhemofilowy B;
- X – czynnik Stuarta;
- XI – plasma thromboplastin antecedent (PTA);
- XII – czynnik Hagemana;
- XIII – czynnik stabilizujący fibrynę.
Wśród czynników krzepnięcia należy wyróżnić czynniki zespołu protrombiny. Należą do nich czynniki: II, VII, IX i X, które są syntetyzowane w wątrobie, przy udziale witaminy K, niezbędnej jako kofaktor w potranslacyjnej karboksylacji kwasu glutaminowego. Zamiana reszt kwasu glutaminowego w reszty kwasu γ-glutaminowego umożliwia czynnikom zespołu protrombiny wiązanie jonów wapnia.
Czynniki krzepnięcia krwi – rola w organizmie człowieka
Jak dokładnie działają czynniki krzepnięcia krwi? Cały proces krzepnięcia obejmuje trzy główne etapy:
- Droga zewnątrzpochodna (np. po urazie);
- Droga wewnątrzpochodna;
- Droga wspólna, która prowadzi do powstania fibryny i skrzepu.
Gdy dochodzi do przerwania ciągłości naczynia, na przykład wskutek przecięcia się ostrym przedmiotem, naczynie się kurczy, a płytki krwi przyklejają się do miejsca uszkodzenia (tworzą tzw. czop płytkowy, który jest jednak niestabilny i wymaga dalszych procesów fizjologicznych). Uruchamia się kaskada krzepnięcia, co oznacza, że poszczególne czynniki krzepnięcia uruchamiają się wzajemnie. W drodze zewnątrzpochodnej uszkodzone tkanki uwalniają czynnik III, wskutek czego aktywowany zostaje czynnik VII, zaś to szybko prowadzi do aktywacji czynnika X. Droga wewnątrzpochodna aktywuje się po kontakcie krwi z uszkodzoną ścianą naczynia, w konsekwencji czego kolejno aktywują się czynniki: XII, XI, IX, VIII. To także prowadzi do aktywacji czynnika X. Droga wspólna to kluczowy moment, w którym spotyka się szlak wewnątrz- i zewnątrzpochodny. Czynnik X aktywuje protrombinę (czynnik II), powstaje trombina, czyli najważniejszy enzym całego procesu, który przekształca fibrynogen (czynnik I) w fibrynę. Fibryna tworzy sieć włókien, na bazie której powstaje stabilny skrzep zamykający uszkodzenie.
Dzięki czynnikom krzepnięcia krwi możliwe jest sprawne zatrzymywanie wycieku krwi po uszkodzeniu powłoki ciała, przy równoczesnym zachowaniu ciągłości przepływu krwi w samych naczyniach układu krążenia. Jeśli niestety czynniki krzepnięcia krwi nie działają prawidłowo, na przykład nie są uaktywniane w odpowiednim momencie, może dojść do zaburzeń krzepnięcia krwi, rozrzedzenia krwi, siniaczenia, ryzyka wykrwawiania się. Z kolei przy nadmiernej aktywności czynników krzepnięcia skrzepy tworzą się wewnątrz naczyń nawet wtedy, gdy nie ma ku temu większego powodu. Zwiększa to ryzyko zakrzepicy.
Badanie czynników krzepnięcia krwi
Badanie czynników krzepnięcia krwi (tak zwany koagulogram) ocenia zdolność krwi do krzepnięcia, co jest kluczowe przed zabiegami i w diagnostyce niepokojących, nagłych krwawień. Podstawowe testy to:
- APTT (droga wewnątrzpochodna);
- PT/INR (zewnątrzpochodna);
- fibrynogen;
- D-dimery.
Badania wykonuje się rano, na czczo, z próbki krwi żylnej. Można je wykonać w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) nieodpłatnie, wówczas jednak należy posiadać skierowanie na takie badanie od lekarza. Alternatywą jest wykonanie badania prywatnie, bez skierowania, jednak w takich sytuacjach jest to koszt rzędu około 200-300 zł za cały pakiet.
Chlorella w tabletkach z rozerwaną ścianą komórkowąChlorella posiada właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybiczne nie wpływając przy tym na florę fizjologiczną. Bardzo dokładnie usuwa toksyny z organizmu …
Zobacz tutaj ...
Bibliografia
- Ponczek M., Bijak M., Czynniki kontaktu w fizjologicznym krzepnięciu krwi oraz w zakrzepicy, Nowa Medycyna, 2/2013.
- Sokołowska B., Nowa koncepcja kaskady krzepnięcia krwi, Zamojskie Studia i Materiały, 1/2011.
- Silverthorn D., Fizjologia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018.
Zostaw komentarz