Aktualizacja: 12 kwietnia 2026
GABA (kwas gamma-aminomasłowy) to jeden z najważniejszych neuroprzekaźników hamujących w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN). Oznacza to, że hamuje powstawanie impulsów nerwowych, co ma istotne znaczenie nie tylko w funkcjonowaniu człowieka, ale i w powstawaniu rozmaitych schorzeń neurologicznych. W określonych wskazaniach można wykonać badanie panelu neuroprzekaźników, by ocenić ich stężenie w organizmie.
GABA – charakterystyka
GABA to inaczej kwas γ-aminomasłowy, organiczny związek chemiczny z grupy aminokwasów, pełniący rolę głównego neuroprzekaźnika o działaniu hamującym w całym układzie nerwowym. Jego podstawowym pobudzającym transmiterem i prekursorem jest glutaminian, czyli aminokwas endogenny.
Dotychczas udało się zidentyfikować aż 3 receptory GABA (podtypy A, B i C), przy czym receptory GABA typu A, obecne są niemal na każdej komórce nerwowej. GABA posiada wzór sumaryczny C4H9NO2 i masę molową 103,12 g/mol.
Zobacz również: Spirulina i układ nerwowy.
GABA – rola w organizmie człowieka
Hamujący neuroprzekaźnik, kwas γ-aminomasłowy (GABA), działa głównie przez jonotropowe receptory GABA(A) i metabotropowe receptory GABA(B). Aktywacja receptorów GABA(B) obniża aktywność cyklazy adenylowej, zwiększa przewodnictwo dla jonów potasu i zmniejsza przewodnictwo dla jonów wapnia. W konsekwencji aktywacji pre- i postsynaptycznych receptorów GABA(B), GABA hamuje pobudliwość neuronów oraz uwalnianie wielu neuroprzekaźników, w tym często tych o potencjalnym znaczeniu terapeutycznym. Udowodniono, że GABA odpowiada przede wszystkim za:
- procesy pamięci, koordynacji ruchowej i uczenia się nowych rzeczy – wykazano między innymi, że nasilenie lub osłabienie procesów uczenia się i pamięci może wynikać ze zmiany współdziałania układów GABA-ergicznego i glutaminianergicznego przy jednoczesnym zastosowaniu leków modyfikujących działanie wspomnianych układów aminokwasowych;
- regulację neurogenezy, także u dorosłego człowieka – mianem neurogenezy określamy proces powstawania nowych, funkcjonalnych komórek nerwowych (neuronów) z neuronalnych komórek macierzystych. Choć proces ten jest najintensywniejszy w życiu płodowym, gdy układ nerwowy dopiero się kształtuje, udowodniono, że zachodzi również u dzieci oraz osób dorosłych, choć w mniejszym stopniu;
- poprawę jakości snu – głównie przez wyciszanie nadpobudliwego układu nerwowego;
- regulację poziomu emocji i lęku – tonizuje organizm, uspokaja, pomaga radzić sobie z nadmiernym stresem;
- kontrolę napięcia nerwowo-mięśniowego – obniża wzmożone napięcie mięśniowe, zapobiega drżeniom i skurczom tkanki mięśniowej.
Bez GABA organizm byłby stale nadmiernie pobudzony, co prowadziłoby do przewlekłych, chronicznych napięć i wzrostu poziomu stresu oksydacyjnego, który jest potwierdzonym czynnikiem ryzyka chorób cywilizacyjnych, w tym chorób nowotworowych.
GABA w medycynie
GABA może być wykorzystywany również w medycynie, a od lat jest interesującym czynnikiem badanym przez naukowców, dotychczas jednak głównie na modelach zwierzęcych. Liczne badania doświadczalne oraz kliniczne, prowadzone w ciągu ostatnich 15 lat, sugerują, że farmakologiczna aktywacja receptora GABA(B) może hamować wiele zachowań motywowanych spożywaniem alkoholu, kokainy, nikotyny, opioidów i amfetaminy u gryzoni, a także odczuwanie głodu alkoholowego i narkotykowego oraz objawy alkoholowego i opioidowego zespołu abstynencyjnego u ludzi.
Leki zwiększające poziom GABA zmniejszają częstość napadów padaczki oraz są wykorzystywane między innymi w leczeniu spastyczności mięśni. Wszystko przez to, że w padaczkach dochodzi do nadmiernych wyładowań neuronów, a GABA je hamuje, działa przeciwdrgawkowo. Natomiast przy spastyczności obserwuje się nadmierne napięcie mięśni (np. po uszkodzeniu mózgu lub rdzenia), zaś GABA zmniejsza napięcie mięśniowe.
Utrzymywanie GABA na właściwym poziomie jest niezmiernie ważne, ponieważ obniżony poziom tego związku może prowadzić do lęku, napięcia, bezsenności, nadpobudliwości psychoruchowej oraz zwiększonego ryzyka drgawek, natomiast podwyższony poziom GABA znacząco zwiększa ryzyko nadmiernej senności w ciągu dnia, spowolnienia reakcji ruchowej, zaburzeń pamięci i koordynacji ruchowej. Poziom GABA można stwierdzić na podstawie badań laboratoryjnych. Lekarz zleca je w uzasadnionych przypadkach.
Spirulina w tabletkach (100% naturalna)Spirulina posiada w pełni naturalne witaminy i minerały o wysokim stężeniu. W jej skład wchodzą m.in.: biotyna, beta-karoten, kwas foliowy, tiamina, niacyna, witamina D, E i inne witaminy oraz białko i błonnik. To też źródło cynku, magnezu, wapnia, żelaza
Zobacz tutaj ...
Spirulina w proszku (100% naturalna)Spirulina w proszku to słodkowodna alga, zawierająca duże stężenie witamin, minerałów i innych, ważnych składników odżywczych. Wysoką jakość uzyskano dzięki odpowiednim warunkom klimatycznym, przestrzeganiu restrykcyjnych norm podczas hodowli i …
Zobacz tutaj ...
Bibliografia
- Car H., Współdziałanie pomiędzy glutaminianem a kwasem γ-aminomasłowym w ośrodkowym układzie nerwowym, Neuropsychiatria i Neuropsychologia, 2009.
- Agabio R., Colombo G., Receptor GABAB jako cel terapeutyczny w uzależnieniu od substancji psychoaktywnych – od baklofenu do pozytywnych modulatorów allosterycznych, Psychiatr. Pol. 2015; 49(2): 215-223.
- Silverthorn D., Fizjologia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018.
Zostaw komentarz