Aktualizacja: 19 maja 2026
Kacheksja to ciężki zespół wyniszczenia organizmu, który rozwija się najczęściej w przebiegu zaawansowanych chorób przewlekłych. Dotyczy to przede wszystkim nowotworów, ale także niewydolności serca, przewlekłej niewydolności nerek, POChP czy AIDS. Charakterystycznym objawem jest postępująca, znaczna utrata masy ciała, przede wszystkim tkanki mięśniowej. Często towarzyszy jej również spadek ilości tkanki tłuszczowej, osłabienie organizmu, przewlekłe zmęczenie oraz pogorszenie codziennego funkcjonowania. Kacheksja nie jest jedynie skutkiem niedożywienia. To złożony proces metaboliczny związany m.in. z nasilonym stanem zapalnym, zaburzeniami hormonalnymi oraz zwiększonym rozpadem białek mięśniowych.
Stan ten może znacząco obniżać jakość życia chorego, utrudniać leczenie oraz osłabiać regenerację organizmu. Dlatego bardzo ważne jest możliwie wczesne rozpoznanie pierwszych objawów wyniszczenia oraz wdrożenie kompleksowego postępowania. Obejmuje ono leczenie choroby podstawowej, odpowiednio dobrane żywienie, wsparcie metaboliczne i dbałość o dostarczenie organizmowi kluczowych składników odżywczych. W niektórych przypadkach istotnym elementem wspomagającym jest również dobrze dobrana suplementacja wspierająca utrzymanie masy mięśniowej, odporności organizmu oraz ogólnej kondycji.
Spis treści
Co to jest kacheksja?
Nie istnieje dokładna medyczna definicja kacheksji, jednak często pojęcie to jest stosowane zamiennie z niedożywieniem. Należy jednak wiedzieć, że samo głodzenie i niedożywienie są przy odpowiedniej podaży składników odżywczych stanem odwracalnym. Z kolei kacheksja (zwłaszcza nowotworowa) charakteryzuje się trwałą utratą mięśni szkieletowych bez lub z ubytkiem tkanki tłuszczowej. Nie da się tego procesu odwrócić, stanowi więc negatywny czynniki prognostyczny. Jest trwała nawet pomimo zastosowania właściwej podaży składników odżywczych.
Głównymi, mającymi największe znaczenie medyczne czynnikami predykcyjnymi oraz warunkującymi rozpoznanie kacheksji są:
- nagła utrata wagi o ponad 5%;
- BMI (Body Mass Index) poniżej 20;
- utrata wagi powyżej 2%.
Wyróżnia się także kryteria dodatkowe:
- CRP powyżej 10 mg/L;
- albuminy poniżej 3,2 g/dl;
- hemoglobina poniżej 12 g/dl.
Powyższe parametry można z łatwością ocenić na podstawie badań krwi. Wyniki dostępne są zwykle jeszcze tego samego dnia.
Kacheksja – przyczyny
Mechanizmy kacheksji są złożone i wciąż nie do końca poznane. Uważa się, że największe znaczenie ma ujemny bilans białkowy i energetyczny wynikający ze zmiennej kombinacji obniżonego spożycia pokarmu i nieprawidłowego metabolizmu. Utrata mięśni szkieletowych wydaje się kluczową przyczyną czynnościowego upośledzenia pacjentów. Zjawisko kacheksji najczęściej zaobserwować można u pacjentów z chorobą nowotworową, jednak może też występować w przebiegu przewlekłej niewydolności serca, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), AIDS, przewlekłej niewydolności nerek i innych zaawansowanych chorób o przewlekłym przebiegu, prowadzących do wyniszczenia i niedożywienia organizmu.
Opisując w skrócie, w przebiegu wielu chorób organizm produkuje dużo substancji zapalnych (cytokin), które zwiększają zużycie energii, nasilają rozpad mięśni, zmniejszają apetyt. Pojawiają się zaburzenia metabolizmu, w których organizm zaczyna „spalać” własne mięśnie i tkankę tłuszczową szybciej niż potrafi je odbudować. Na tym właśnie bazuje kacheksja.
Kacheksja – objawy
Objawy kacheksji rozwijają się stopniowo i dotyczą całego organizmu. Kacheksji towarzyszy spadek masy i siły mięśni szkieletowych, co następnie prowadzi nieuchronnie do osłabienia i ograniczenia sprawności fizycznej. Uogólnione zmęczenie pogłębiające się wraz z rozwojem omawianego zjawiska może utrudniać codzienne funkcjonowanie pacjentów i prowadzić do wahań nastroju. W obrazie klinicznym kacheksji typowe są:
- znaczna utrata masy ciała (zwłaszcza mięśni);
- osłabienie i spadek siły mięśniowej;
- szybkie męczenie się;
- utrata apetytu;
- uczucie wyczerpania;
- zmniejszenie tkanki tłuszczowej;
- trudności z wykonywaniem codziennych czynności;
- pogorszenie odporności;
- blada, cienka skóra;
- apatia lub obniżony nastrój.
Jeśli osoby z chorobami przewlekłymi zaobserwują u siebie te objawy, powinny skonsultować się z lekarzem prowadzącym.
Zobacz również: Spirulina a rak.
Kacheksja nowotworowa
Szacuje się, że kacheksja dotyczy 2/3 wszystkich pacjentów onkologicznych, czyli chorych na raka. Jednocześnie stanowi bezpośrednią przyczynę 1/5 liczby zgonów związanych z chorobą nowotworową. Zgodnie ze statystykami zjawisko kacheksji obserwujemy nawet u 80% pacjentów w zaawansowanych stadiach raka. Jeśli jest ona obecna przed leczeniem onkologicznym, niekorzystnie wpływa na całkowite przeżycie po operacyjnej resekcji nowotworów złośliwych, zwłaszcza nowotworów przełyku oraz żołądka, ale również innych typów.
Kacheksja – suplementacja
W przebiegu kacheksji organizm znajduje się w stanie nasilonego katabolizmu, czyli zwiększonego rozpadu białek i tkanek (zwłaszcza mięśni szkieletowych). Z tego względu ogromne znaczenie ma odpowiednio dobrane wsparcie żywieniowe, którego celem jest dostarczenie energii, pełnowartościowego białka, witamin, minerałów oraz substancji wspierających regenerację organizmu. U wielu pacjentów problemem staje się jednak utrata apetytu, szybkie uczucie sytości lub trudności z pokryciem zapotrzebowania wyłącznie dietą.
W takich sytuacjach pomocnym elementem codziennego żywienia jest dobrze dobrana suplementacja. Spirulina jest naturalnym źródłem białka, żelaza, chlorofilu oraz wielu cennych składników odżywczych. Z tego względu często wybierają ją osoby chcące wspierać organizm w okresach osłabienia, niedożywienia i obniżonej kondycji czy odporności organizmu. Stanowi wartościowe uzupełnienie diety oraz wsparcie w dostarczaniu niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu substancji odżywczych.
Spirulina w tabletkach (100% naturalna)Spirulina posiada w pełni naturalne witaminy i minerały o wysokim stężeniu. W jej skład wchodzą m.in.: biotyna, beta-karoten, kwas foliowy, tiamina, niacyna, witamina D, E i inne witaminy oraz białko i błonnik. To też źródło cynku, magnezu, wapnia, żelaza
Zobacz tutaj ...
Spirulina w proszku (100% naturalna)Spirulina w proszku to słodkowodna alga, zawierająca duże stężenie witamin, minerałów i innych, ważnych składników odżywczych. Wysoką jakość uzyskano dzięki odpowiednim warunkom klimatycznym, przestrzeganiu restrykcyjnych norm podczas hodowli i …
Zobacz tutaj ...
Bibliografia
- Grabiec K., Burchert M., Milewska M., Błaszczyk M., Grzelkowska-Kowalczyk K., Ogólnoustrojowe i miejscowe mechanizmy prowadzące do kacheksji w chorobach nowotworowych, Postepy Hig Med Dosw (online), 2013; 67: 1397-1409.
- Zdanowska A., Tyczyńska Z., Wierzejska N., Piechowicz P., Dzierżanowski T., Kacheksja w nowotworach przewodu pokarmowego, Medycyna Paliatywna 2024; 16(3): 176-185.
Zostaw komentarz