Estry stanowią niezmiernie istotną grupę związków chemicznych, przeważnie organicznych, obecnych zarówno w chemii laboratoryjnej, jak i w codziennym życiu. To związki zbudowane z atomów węgla, wodoru i tlenu, których wzór ogólny wygląda następująco: R1COOR2. Związki te są powszechnie i szeroko wykorzystywane w różnych dziedzinach przemysłu i życia.
Spis treści
Estry – charakterystyka
Estry to związki organiczne powstające w reakcji kwasu karboksylowego z alkoholem, w której wydziela się woda. Reakcję tę nazywa się estryfikacją. Ich ogólny wzór chemiczny ma postać: R1COOR2, przy czym R1 to reszta kwasowa, natomiast R2 to reszta alkoholowa. W związkach chemicznych, zaliczanych do estrów pochodzących od kwasów organicznych, występuje grupa funkcyjna nazywana grupą estrową: COO. Najprostszym przykładem estru jest mrówczan metylu lub systematycznie metanian metylu. Przykładami estrów, wraz z ich wzorami, są między innymi:
- HCOOC2H5 – metanian etylu (mrówczan etylu);
- CH3COOC4H9 – etanian butylu (octan butylu);
- C2H5COOCH3 – propanian metylu (propionian metylu);
- C3H7COOC3H7 – butanian propylu (maślan propylu).
Jest ich jednak znacząco więcej. Ciekawostką jest, że istnieją również estry kwasów nieorganicznych. Przykładem takiego estru jest triazotan(V) glicerolu, potocznie nazywany nitrogliceryną, który powstaje w wyniku reakcji glicerolu, czyli alkoholu wielowodorotlenowego i kwasu azotowego (V). Nitrogliceryna do dnia dzisiejszego znajduje zastosowanie w medycynie jako lek przeciwko schorzeniom układu sercowego.
Estry mogą także ulegać rozkładowi:
- kwasowej hydrolizie (wówczas powstają jako produkty końcowe kwas + alkohol);
- zasadowej hydrolizie (zmydlanie, wówczas powstają jako produkty końcowe sól kwasu + alkohol).
Estry – wykorzystanie
Estry znajdują szerokie wykorzystanie w różnych dziedzinach życia i przemysłu, a przykłady można przedstawić w następujący sposób:
- przemysł spożywczy – estry odpowiadają za zapachy owoców (banany, ananasy, jabłka), dlatego można stosować je między innymi do produkcji słodyczy, przekąsek, deserów, kisieli, musów, by spotęgować ich owocowy zapach i tym samym zachęcić klienta do konsumpcji. To popularne dodatki smakowe i zapachowe w gastronomii;
- przemysł perfumeryjny i kosmetyczny – estry to bardzo lubiane, bezpieczne dla tkanek człowieka i proste w użyciu składniki perfum, wód toaletowych, balsamów, kremów. Nadają im zapachy kwiatowe, owocowe, świeże;
- rozpuszczalniki – przykładowo octan etylu, octan butylu i inne estry są popularnymi rozpuszczalnikami w farbach i lakierach, klejach, tuszach drukarskich, środkach czyszczących;
- przemysł farmaceutyczny – estry są składnikami leków (np. aspiryna to ester kwasu salicylowego), maści i kremów, różnego rodzaju substancji pomocniczych poprawiających wchłanianie leków;
- przemysł tworzyw sztucznych – wyszczególnia się zwłaszcza poliestry, które tworzą między innymi włókna poliestrowe (tkaniny, odzież), butelki i opakowania, żywice poliestrowe;
- biopaliwa – dla przykładu estry metylowe i etylowe kwasów tłuszczowych (FAME, FAEE) są podstawą biodiesla;
- chemia gospodarcza – estry to składniki płynów do mycia, odświeżaczy powietrza, detergentów. Nadają im zapach i poprawiają rozpuszczalność składników.
Tak naprawdę z estrami spotykamy się na co dzień każdego dnia, przeważnie nawet o tym nie wiedząc i nie skupiając się na tej informacji. Z całą pewnością można jednak uznać, że są jednymi z częściej wykorzystywanych w przemyśle związków chemicznych. Mogą mieć zarówno naturalne pochodzenie, jak i być syntetyczne.
Spirulina w tabletkach (100% naturalna)Spirulina posiada w pełni naturalne witaminy i minerały o wysokim stężeniu. W jej skład wchodzą m.in.: biotyna, beta-karoten, kwas foliowy, tiamina, niacyna, witamina D, E i inne witaminy oraz białko i błonnik. To też źródło cynku, magnezu, wapnia, żelaza
Zobacz tutaj ...
Spirulina w proszku (100% naturalna)Spirulina w proszku to słodkowodna alga, zawierająca duże stężenie witamin, minerałów i innych, ważnych składników odżywczych. Wysoką jakość uzyskano dzięki odpowiednim warunkom klimatycznym, przestrzeganiu restrykcyjnych norm podczas hodowli i …
Zobacz tutaj ...
Bibliografia
- https://sp38.kielce.eu/sites/default/files/pliki/2020/05/23estry-budowa-otrzym.pdf.
- Solomons T., Craig B., Scott A., Chemia organiczna. Tom 2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2022.
Zostaw komentarz