Micele

Aktualizacja: 4 października 2026

Micele to mikroskopijne skupiska cząsteczek, wyróżniające się kulistą strukturą. Stanowią powszechnie stosowaną i wyjątkowo skuteczną grupę związków powierzchniowo czynnych, czyli surfaktantów. Znajdują więc zastosowanie między innymi w produkcji kosmetyków, mydeł, środków piorących i wielu innych. Powstają również naturalnie w organizmie człowieka, gdzie pełnią istotną funkcję między innymi w procesie trawienia i wchłaniania tłuszczów.

Micele – charakterystyka

Mianem miceli określa się grupę cząsteczek surfaktantu albo jonów w roztworze, zorganizowanych najczęściej w kulistą formę. W zależności od zastosowanego rozpuszczalnika, ich hydrofilowe lub hydrofobowe części znajdują się w zewnętrznej lub wewnętrznej części miceli. Występują naturalnie w organizmie każdego człowieka, np. w układzie pokarmowym, gdzie ich główną funkcją jest ułatwianie wchłaniania tłuszczów z jelita cienkiego do dalszych części organizmu. W trakcie powstawania miceli dochodzi przede wszystkim do zmiany napięcia powierzchniowego, ciśnienia osmotycznego, a także przewodnictwa elektrycznego. Wyróżnia się:

• micele normalne – w wodzie na zewnątrz cząsteczek znajduje się część hydrofilowa, czyli ta, która dobrze reaguje na wodę i łączy się z nią;
• micele odwrotne – w rozpuszczalnikach organicznych na zewnątrz znajduje się część hydrofobowa, czyli ta, która negatywnie reaguje na wodę, odpychając ją.

Można podsumować, że micele nie są konkretną grupą związków chemicznych, lecz raczej specyficzną formą organizacji ich cząsteczek. Jest to charakterystyczne dla różnych substancji organicznych, których cząsteczki zbudowane są z dwóch części znacznie różniących się polarnością.

Micele w organizmie człowieka

W organizmie człowieka najwięcej miceli można zaobserwować w świetle jelita cienkiego. Powstają dzięki solom kwasów żółciowych, które są uwalniane do jelita wraz z żółcią. Sole te otaczają produkty trawienia tłuszczów, między innymi:

• kwasy tłuszczowe;
• monoglicerydy;
• cholesterol;
• witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (witamina A, witamina D, witamina E i witamina K).

Ułatwiają też kontakt produktów trawienia tłuszczów z powierzchnią jelita. Dodatkowo poza jelitem cienkim w surfaktancie płucnym znajdują się substancje powierzchniowo czynne, przede wszystkim fosfolipidy, które także mogą tworzyć micele.

Micele – zastosowanie

Właściwości miceli wykorzystuje się w przemyśle wszędzie tam, gdzie konieczne staje się połączenie substancji tłuszczowych z wodą albo usunięcie tłuszczu i brudu. Dlatego, jak wskazuje nazwa, przede wszystkim spotkamy je w płynach micelarnych służących do zmywania makijażu. Zawarte w nich substancje powierzchniowo czynne tworzą micele, których hydrofobowe części mogą przyciągać sebum, tłuszcz i pozostałości kosmetyków, a hydrofilowe części pozostają w kontakcie z wodą. Pozwala to na dokładne zmycie nawet wodoodpornego makijażu. Dodatkowo micele znajdują się w płynach czyszczących powierzchnie, proszkach do prania, płynach piorących i wybielających, a więc wszędzie tam, gdzie należy usunąć brud i zanieczyszczenia.

Czy micele są bezpieczne?

Micele występujące w organizmie człowieka są naturalnym, fizjologicznym składnikiem, podobnie jak ślina czy krew. Dlatego są całkowicie bezpieczne, a wręcz kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Te stosowane w kosmetykach czy środkach gospodarstwa domowego również są generalnie bezpieczne przy prawidłowym stosowaniu. Ewentualne podrażnienie może wynikać nie z samej miceli, ale z substancji powierzchniowo czynnych, konserwantów lub innych składników produktu.

Omega 3 – czysty roślinny olej z Pachnotki zwyczajnej
Omega 3 to naturalny produkt zawierający w swoim składzie czysty, roślinny olej, z pełniącymi istotną rolę w odżywianiu człowieka kwasami tłuszczowymi Omega 3. Stanowi wsparcie dla mózgu i odpowiada za jego prawidłową pracę. Dodatkowo wspiera odporność
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Solomons T., Fryhle C., Snyder S., Chemia organiczna, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2022.
2. Śliwa K., Roślinne ekstrakty micelarne jako składniki aktywne preparatów do pielęgnacji skóry atopowej, Kraków 2019.