Kapilary

Aktualizacja: 3 października 2026

Kapilary to włosowate naczynia krwionośne, czyli najmniejsze spośród wszystkich naczyń krwionośnych człowieka. Łączą tętniczki z żyłkami, umożliwiając sprawne funkcjonowanie całego układu sercowo-naczyniowego. Tym samym przyczyniają się do odżywienia i dotlenienia wszystkich, nawet najmniejszych narządów i tkanek. Docierają tam, gdzie nie są w stanie dotrzeć naczynia krwionośne większych rozmiarów.

Kapilary – anatomia

Naczynia krwionośne w organizmie człowieka tworzą wyjątkowo skomplikowaną sieć obejmującą cały organizm, łączącą się z mięśniem sercowym. W anatomii wyszczególnia się:

tętnice – prowadzą krew od serca do tkanek. Mają grube i elastyczne ściany, ponieważ krew z mięśnia sercowego wypływa pod bardzo dużym ciśnieniem. Muszą więc wytrzymać to ciśnienie i nie ulec uszkodzeniu. Największą tętnicą w ciele człowieka jest aorta;
żyły – prowadzą krew z obwodu ciała do serca. Jako że krew płynie wówczas wolniej, mają cieńsze ściany i często mają zastawki, które zapobiegają cofaniu się krwi;
naczynia włosowate (inaczej: kapilary) – łączą tętniczki z żyłkami. Są bardzo cienkie i zachodzi w nich wymiana tlenu, substancji odżywczych i produktów przemiany materii.

Pod względem budowy anatomicznej kapilary są wyjątkowo proste. Ich ściana jest bardzo cienka, składa się wyłącznie z jednej warstwy komórek śródbłonka, a od zewnątrz śródbłonek otacza błona podstawna. Mają też bardzo małą średnicę, dlatego krwinki czerwone często przechodzą przez nie pojedynczo. Dzięki cienkiej ścianie kapilar możliwa jest wymiana tlenu, dwutlenku węgla, składników odżywczych i produktów przemiany materii między krwią a komórkami.

Kapilary – funkcje w organizmie

Kapilary umożliwiają przemianę materii i oddychanie tkankowe, a co za tym idzie, pozwalają układowi krążenia na spełnienie swoich zadań. Krew bogata w odpowiednie cząsteczki dociera do wszystkich tkanek, nawet tych bardzo oddalonych od serca czy głównych tętnic, a więc np. do palców u stopy czy do palców dłoni. Wymiana składników między kapilarami a narządami i tkankami jest możliwa dlatego, że kapilary zaopatrzone są w liczne pory, które umożliwiają wymianę substancji między krwią a tkankami. Mówiąc nieco dokładniej, naczynia włosowate przekazują komórkom substancje energetyczne (np. glukozę), budulcowe (np. aminokwasy), regulujące (np. hormony), a zabierają dwutlenek węgla, produkty przemiany materii oraz energię cieplną. Tworząc gęstą sieć oplatającą i unaczyniającą narządy, zwiększają powierzchnię wymiany substancji między krwią a otoczeniem. Im aktywniej pracuje narząd, tym jego sieć kapilar staje się gęstsza (np. wątroba i nerki są oplecione bardzo gęstą siecią włośniczek).

Kapilary – choroby

Kapilary same w sobie rzadko doznają uszkodzeń i rzadko zmagają się z chorobami. Jest to znacznie częstsze w przypadku żył i tętnic, gdzie realnymi zagrożeniami medycznymi XXI wieku są między innymi:

Zobacz również: Spirulina a układ krwionośny.

I wiele innych. W przypadku samych kapilar przeważnie diagnozuje się:

pękające naczynka – drobne kapilary stają się widoczne na skórze, często na twarzy lub nogach. Zwykle jest to jednak raczej problem estetyczny niż zdrowotny;
teleangiektazje (tak zwane „pajączki”) – trwale poszerzone drobne naczynia krwionośne widoczne pod skórą. Podobnie jak w przypadku wyżej wymienionych zmian stanowią defekt estetyczny;
wybroczyny – niewielkie czerwone lub fioletowe plamki powstające wskutek drobnych krwawień z kapilar;
mikroangiopatię cukrzycową – uszkodzenie drobnych naczyń, które może wystąpić przy długotrwale podwyższonym poziomie glukozy we krwi.

W większości przypadków diagnostyką problemów z kapilarami oraz usuwaniem nieestetycznych zmian skórnych zajmuje się lekarz medycyny estetycznej, lekarz dermatolog bądź kosmetolog.

Polecane produkty

Spirulina w tabletkach (100% naturalna)
Spirulina posiada w pełni naturalne witaminy i minerały o wysokim stężeniu. W jej skład wchodzą m.in.: biotyna, beta-karoten, kwas foliowy, tiamina, niacyna, witamina D, E i inne witaminy oraz białko i błonnik. To też źródło cynku, magnezu, wapnia, żelaza
Zobacz tutaj ...

Spirulina w proszku (100% naturalna)
Spirulina w proszku to słodkowodna alga, zawierająca duże stężenie witamin, minerałów i innych, ważnych składników odżywczych. Wysoką jakość uzyskano dzięki odpowiednim warunkom klimatycznym, przestrzeganiu restrykcyjnych norm podczas hodowli i …
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, repetytorium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
Silverthorn D., Fizjologia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018.