Elektroforeza hemoglobiny

Aktualizacja: 28 czerwca 2026

Elektroforeza hemoglobiny to często wykonywane badanie diagnostyczne krwi, ukierunkowane na wykrywanie nieprawidłowych rodzajów tego białka (np. HbS, HbC, HbE). Pozwala zdiagnozować między innymi anemię sierpowatą czy talasemię. W przypadku osób dorosłych prawidłowy wynik to 95-98% HbA, 2-3% HbA2 i poniżej 1% HbF.

Elektroforeza hemoglobiny – co to jest?

Elektroforeza jest zjawiskiem elektrokinetycznym, w którym pod wpływem przyłożonego pola elektrycznego przemieszczają się makrocząsteczki obdarzone niezrównoważonym ładunkiem elektrycznym. Prędkość przemieszczania się takiej makrocząsteczki zależy od jej ładunku, rozmiaru, kształtu oraz oporu środowiska. Coraz powszechniej omawiane zjawisko jest wykorzystywane również w medycynie, a dokładniej w diagnostyce laboratoryjnej. Elektroforeza hemoglobiny służy do identyfikacji i oznaczania poszczególnych frakcji i parametrów hemoglobiny. Wykorzystuje różnice w ładunku elektrycznym cząsteczek hemoglobiny, dzięki czemu możliwe jest rozdzielenie hemoglobiny prawidłowej od jej nieprawidłowych wariantów.

Warto zaznaczyć, że elektroforeza hemoglobiny jest procedurą diagnostyczną wykonywaną w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Badanie to jest w pełni refundowane, jeśli zostanie zlecone przez lekarza specjalistę, najczęściej hematologa. Lekarz POZ (rodzinny) nie ma go na swojej standardowej liście badań refundowanych i nie może wystawić na nie skierowania w przychodni. Badanie można również wykonać prywatnie, jednak wówczas jego cena przekracza 300 zł.

Elektroforeza hemoglobiny – na czym polega?

Na czym polega elektroforeza hemoglobiny i jak się ją wykonuje? W pierwszej kolejności od pacjenta należy pobrać krew, najczęściej z żyły znajdującej się w zgięciu łokcia. Następnie już w warunkach laboratoryjnych próbkę krwi poddaje się hemolizie w celu uwolnienia hemoglobiny z erytrocytów. Nanosi się ją na odpowiednie podłoże (np. żel agarozowy lub octan celulozy) i umieszcza w polu elektrycznym. Poszczególne rodzaje hemoglobiny przemieszczają się z różną prędkością, tworząc charakterystyczny obraz prążków. Wynik można ocenić jakościowo i ilościowo. Innymi słowy, metoda opiera się na fakcie, że różne odmiany hemoglobiny mają odmienną strukturę białkową, a tym samym różny ładunek elektryczny. W polu elektrycznym przemieszczają się więc z różną szybkością, co umożliwia ich rozdzielenie i identyfikację.

Elektroforeza hemoglobiny – wskazania

Elektroforezę hemoglobiny wykonuje się w przypadku następujących patologii i sytuacji:

• podejrzenie hemoglobinopatii;
• diagnostyka niedokrwistości o niejasnej przyczynie;
• podejrzenie talasemii;
• podejrzenie choroby sierpowatokrwinkowej;
• wykrywanie nieprawidłowych wariantów hemoglobiny;
• jako element badań przesiewowych u osób z dodatnim wywiadem rodzinnym;
• diagnostyka przed planowaną ciążą lub u kobiet w ciąży z grup ryzyka;
• monitorowanie niektórych chorób hematologicznych.

Badanie pozwala oznaczyć udział następujących frakcji i parametrów w badanej krwi pacjenta:

• HbA (hemoglobina A) – główna hemoglobina osób dorosłych (około 95-98%);
• HbA₂ – zwykle 2-3%;
• HbF (hemoglobina płodowa) – u dorosłych zwykle poniżej 1%.

Jednocześnie ocenia obecność nieprawidłowych wariantów hemoglobiny, takich jak: HbS, HbC, HbE, HbD oraz inne rzadsze odmiany.

Spirulina + Żelazo - wsparcie energii i produkcji krwi
Połączenie spiruliny i organicznie związanego, naturalnie pozyskanego żelaza. Żelazo pomaga w prawidłowej produkcji czerwonych krwinek i hemoglobiny oraz przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Elektroforeza DNA w żelu agarozowym, Analiza instrumentalna Wydział Farmaceutyczny UJCM. 2017.
2. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Rodzinna, Kraków 2006.
3. Solnica B., Dembińska-Kieć A., Naskalski J., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2022.