Chwasty

Aktualizacja: 13 lutego 2026

Chwasty to rośliny niepożądane, rosnące w miejscach uprawnych lub ogrodach, gdzie konkurują z roślinami uprawnymi o wodę, światło i składniki odżywcze. Tym samym ograniczają zbiory i wzrost pożądanych roślin, np. owoców, warzyw czy kwiatów, niekiedy wręcz całkowicie eliminując je z danego stanowiska. Rolnicy i ogrodnicy konsekwentnie z nimi walczą z różnym skutkiem.

Spis treści

Czym są chwasty?
Chwasty – czy są groźne?
Sposoby na chwasty

Czym są chwasty?

Chwasty to rośliny rosnące w miejscach, w których są niepożądane, najczęściej w ogrodach, na polach uprawnych, trawnikach czy rabatach. Nie są pożądane w danych miejscach, ponieważ:

szybko wzrastają i mają dużą zdolność do rozprzestrzeniania się;
cechują się wysoką odpornością na trudne warunki, suszę czy uszkodzenia, dlatego trudno się ich pozbyć;
wytwarzają ogromną produkcję nasion, które mogą przetrwać w glebie wiele lat;
konkurują o światło, wodę i składniki odżywcze z roślinami, które chcemy uprawiać.

Wszystko to sprawia, że rośliny uznawane za chwasty wypierają ze stanowisk uprawnych rośliny, które pierwotnie tam posadziliśmy, na przykład zboża, truskawki, pomidory, ogórki czy kwiaty ozdobne. Chwasty osłabiają wzrost roślin uprawnych, obniżają plony, mogą przenosić choroby i szkodniki, zaburzają estetykę ogrodu, jak również znacząco utrudniają pielęgnację i zbiór. Przykłady popularnych chwastów, z którymi każdy z nas z pewnością się spotkał w swoim życiu, to między innymi:

mniszek lekarski;
perz właściwy;
komosa biała;
skrzyp polny;
gwiazdnica pospolita.

Chwasty – czy są groźne?

Często rośliny, które uznajemy za trujące nie są niebezpieczne, ale zbyt mało o nich wiemy. Poza tym wiele roślin trujących można przyrządzić tak, żeby były jadalne. Przykładem może być ziemniak (surowy zawiera toksyczną solaninię), bez którego trudno byłoby sobie wyobrazić dzisiejsze menu. Niejednokrotnie jest tak, że niektóre rośliny w niewielkich ilościach są pożywne i mają właściwości lecznicze, w dużych mogą jednak zaszkodzić. Podobnie wygląda to w przypadku chwastów. Istnieje wiele roślin uznawanych powszechnie za chwasty, ponieważ preferują stanowiska zajęte przez rośliny uprawne, jednak tak naprawdę mogą wykazywać właściwości lecznicze. Mowa choćby o pokrzywie zwyczajnej, mniszku lekarskim, skrzypie polnym, babce lancetowatej czy krwawniku pospolitym. Wyróżnia się także wiele chwastów, które rzeczywiście są niebezpieczne dla ludzkiego zdrowia, takie jak barszcz sosnowskiego (jedna z najbardziej toksycznych roślin w Europie, której sok po ekspozycji na światło UV generuje poważne oparzenia skóry) bądź szczwół plamisty (silnie trujący, ponieważ zawiera koniinę, a jej spożycie nawet w niewielkiej ilości może być śmiertelne).

Dlatego nie ma uniwersalnej odpowiedzi na pytanie, czy chwasty są groźne. Mogą być zarówno groźne (mniej lub bardziej), jak i korzystne dla zdrowia. Wszystko zależy od rodzaju rośliny, a nawet od dawki jej spożycia. Dlatego warto przed spożyciem jakiejkolwiek rośliny szczegółowo zapoznać się z jej botaniką i fizjologią.

Sposoby na chwasty

Istnieje wiele sposobów pozwalających mniej lub bardziej skutecznie zwalczać chwasty. Dzieli się je na mechaniczne, termiczne, ekologiczne lub chemiczne. Metody mechaniczne praktykowane są najczęściej i nie trzeba mieć specjalnych sprzętów, by po nie sięgać. Są dostępne dla każdego, a przykłady ich to:

wyrywanie chwastów ręczne – najlepsze do tej metody są młode chwasty i te o płytkim systemie korzeniowym, ponieważ najłatwiej jest usunąć je z gleby. Ważne, by usuwać je z korzeniem, inaczej szybko odrosną. Dobra pora na ręczne wyrywanie chwastów o intensywniejszym systemie korzeniowym jest wtedy, gdy gleba jest lekko mokra, np. po deszczu;
pielenie motyką – skuteczne na większe powierzchnie, najlepiej działa po deszczu, gdy ziemia jest miękka. Zajmuje mniej czasu, niż wyrywanie chwastów ręczne;
ściółkowanie – polega na nałożeniu na glebę między roślinami uprawnymi ściółki przygotowanej z kory, słomy, zrębków czy agrowłókniny. Ogranicza dostęp światła i hamuje kiełkowanie chwastów, przy czym bardzo dobrze sprawdza się w warzywniku i na rabatach.

Metody termiczne, jak wskazuje nazwa, wykorzystują działanie temperatur. Przykłady są następujące:

wypalanie chwastów palnikiem – ogień działa na chwasty jednoroczne i młode siewki. Nie trzeba ich realnie spalać, wystarczy krótko „zaparzyć”. Przy tej metodzie należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ wypalanie na suchych roślinach czy słomie może zakończyć się pożarem;
gorąca woda lub para – jest to ekologiczna metoda, dobrze sprawdzająca się w przypadku chwastów rosnących pomiędzy kostką brukową i na chodnikach.

Osoby dbające o swój przydomowy ogródek mogą sięgnąć po wspomniane metody ekologiczne, takie jak ocet, sól czy soda oczyszczona. Wystarczy rozpuścić te produkty w wodzie i polać nimi chwasty. Nie nadają się jednak do usuwania chwastów z pomiędzy roślin uprawnych, ponieważ z dużym prawdopodobieństwem i one zostaną zniszczone. Do grona metod chemicznych zaliczyć możemy herbicydy, które są możliwe do kupienia w każdym sklepie ogrodniczym. Mogą być całkowite (niszczą wszystkie rośliny, stosuje się je na nieużytki, podjazdy, przed zakładaniem ogrodu. Przykładem jest glifosat) oraz selektywne (działają jedynie na określone typy chwastów, np. środki na chwasty dwuliścienne w trawniku).

Polecane produkty

Spirulina w tabletkach (100% naturalna)
Spirulina posiada w pełni naturalne witaminy i minerały o wysokim stężeniu. W jej skład wchodzą m.in.: biotyna, beta-karoten, kwas foliowy, tiamina, niacyna, witamina D, E i inne witaminy oraz białko i błonnik. To też źródło cynku, magnezu, wapnia, żelaza
Zobacz tutaj ...

Spirulina w proszku (100% naturalna)
Spirulina w proszku to słodkowodna alga, zawierająca duże stężenie witamin, minerałów i innych, ważnych składników odżywczych. Wysoką jakość uzyskano dzięki odpowiednim warunkom klimatycznym, przestrzeganiu restrykcyjnych norm podczas hodowli i …
Zobacz tutaj ...