Trombocyty

Aktualizacja: 1 marca 2025

Trombocyty (inaczej: płytki krwi) to niewielkie, różnokształtne fragmenty komórek szpikowych, pozbawione jądra komórkowego. We krwi występują w ilości od 180 000 do 400 000 na 1 mm3. Są głównym elementem układu krzepnięcia, warunkują bowiem tworzenie czopu w miejscu uszkodzenia śródbłonka naczyniowego oraz uczestniczą w pozostałych reakcjach krzepnięcia i gojenia.

Co to są trombocyty?

Trombocyty powstają wskutek fragmentacji cytoplazmy megakariocytów – komórek szpiku kostnego. Anatomicznie są bezjądrowymi komórkami i przyjmują kształt płaskiego dysku o średnicy 3-4 μm i objętości 5-10 μm3. Około 30% wszystkich trombocytów w organizmie znajduje się w śledzionie. Żyją średnio 8-12 dni i są usuwane z krwi przez układ siateczkowo-śródbłonkowy.

Pojedynczy trombocyt ma trójwarstwową błonę komórkową, z licznymi otwartymi kanalikami, przez które wydostają się substancje uwalniane z ziarnistości wewnątrzpłytkowych. Warstwą zewnętrzną błony jest otoczka zwana glikokaliksem, niezwykle bogata w glikoproteiny o właściwościach receptorów dla czynników aktywujących i hamujących czynność płytek. Dodatkowo zawiera w sobie białka osocza. Główny zrąb błony komórkowej tworzy podwójna warstwa fosfolipidów, zawierająca białka błonowe.

Głównym elementem cytoszkieletu są białka kurczliwe – aktyna i miozyna. Cytoplazma płytkowa zawiera czynnik krzepnięcia XIII i płytkowopochodny czynnik wzrostowy komórek śródbłonka, jony wapniowe oraz enzymy kierujące przemianami kwasu arachidonowego, zgromadzone w układzie kanalików gęstych.

Skład trombocytów

Trombocyty, poza nielicznymi mitochondriami oraz lizosomami, posiadają wewnątrz:

• ziarnistości zawierające białka adhezyjne, np. fibrynogen, czynnik von Willebranda czy witronektynę;
• czynniki wzrostu;
• czynniki krzepnięcia i fibrynolizy;
• ziarnistości zawierające ADP, ATP, jony wapnia i serotoninę.

Gdy płytki krwi ulegają aktywacji, zawartość ziarnistości oraz czynniki zostają uwolnione, aby spełniać swoje funkcje.

Trombocyty – funkcje

Podstawowe funkcje trombocytów można zapisać w skrócie jako:

• tworzenie czopu hemostatycznego w miejscu uszkodzenia śródbłonka naczyniowego;
• udział w reakcjach krzepnięcia krwi.

Udział płytek krwi w aktywacji krzepnięcia krwi polega na udostępnianiu płytkowych fosfolipidów dla reakcji krzepnięcia krwi. W fazie spoczynku fosfolipidy znajdują się głównie w warstwie wewnętrznej błony płytkowej, zaś pod wpływem czynników aktywujących ulegają ekspozycji na powierzchni błony, co umożliwia, po utworzeniu kompleksu z czynnikami VIIIa, IXa i X, aktywację czynnika X.

Patologie trombocytów

Diagnostyką i leczeniem nieprawidłowości w zakresie płytek krwi zajmuje się lekarz hematolog. W zależności od przyczyny stwierdzonej patologii oraz występujących objawów może on współpracować z innymi specjalistami, zwykle onkologami, neurologami i kardiologami. Najczęściej diagnozuje się małopłytkowość i nadpłytkowość.

Zobacz również: Skaza krwotoczna.

Małopłytkowość

Obniżona ilość płytek krwi zwana jest małopłytkowością. Diagnozuje się ją w sytuacjach, gdy ilość trombocytów we krwi obwodowej wynosi mniej niż 150 000/ul. Głównymi objawami tej sytuacji są krwawienia skórno-śluzówkowe, manifestujące się jako drobne wybroczyny na całym ciele bez konkretnych powodów. Dodatkowo pojawiają się krwawienia z dziąseł, dróg rodnych, nosa czy dróg moczowych.

Nadpłytkowość

Odwrotną sytuacją jest wzrost liczby płytek krwi. Jeśli ich ilość we krwi obwodowej przekracza 600 000/ul mówimy o nadpłytkowości, która bywa efektem stanów zapalnych, chorób nowotworowych, niedoboru żelaza, alkoholizmu czy przyjmowania niektórych leków. Podobnie jak w przypadku małopłytkowości, tak i tutaj stwierdza się samoistne krwawienia, jednak z tendencją do zakrzepów. Przy zakrzepach w mózgu może dojść do udaru, zaś zakrzepy naczyń krezkowych lub mózgowych mogą powodować parestezje, napady padaczkowe i zaburzenia widzenia.

Spirulina + Żelazo - wsparcie energii i produkcji krwi
Połączenie spiruliny i organicznie związanego, naturalnie pozyskanego żelaza. Żelazo pomaga w prawidłowej produkcji czerwonych krwinek i hemoglobiny oraz przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Górski J., Fizjologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018.
2. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, tom II, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2012.