Choroba krwotoczna noworodków

Aktualizacja: 10 listopada 2025

Choroba krwotoczna noworodków to nabyta skaza krwotoczna wywołana niedoborem witaminy K, która prowadzi do różnego zaawansowania zaburzeń krzepnięcia krwi i nagłych krwawień. Może rozwinąć się już w pierwszej dobie życia, z reguły jednak pojawia się między 2. a 7. dniem po urodzeniu. Wymaga leczenia przez doświadczonego lekarza neonatologa.

Choroba krwotoczna noworodków – przyczyny

Witamina K odgrywa kluczową rolę w procesie hemostazy, a jej niedobór prowadzi do zaburzeń w układzie krzepnięcia i krwawienia. Niedobór zależnych od witaminy K czynników krzepnięcia II, VII, IX i X oraz fizjologiczna hipoprotrombinemia wywołują krwawienie w okresie noworodkowym i niemowlęcym. W zależności od wieku dziecka, w którym dochodzi do krwawienia z niedoboru witaminy K, wyróżnia się postać wczesną, klasyczną i późną.

U noworodka urodzonego o czasie najczęstszymi przyczynami krwawień są powikłania urazowego porodu:

• krwiaki nadtwardówkowe;
• krwawienie podpajęcze;
• ostry wrzód stresowy;
• w konsekwencji niedoboru witaminy K – omawiana choroba krwotoczna.

Choroba krwotoczna, czyli krwawienie z powodu niedoboru witaminy K, występuje w pierwszych 6 miesiącach życia. Rozróżniamy postać wczesną (pierwsze 24 godziny życia), klasyczną (od 2. do 5. doby życia) i późną (od 2. do 12. tygodnia życia).

Postać wczesna występuje w 1. dobie życia, a głównymi jej czynnikami ryzyka są:

• leki stosowane przez ciężarną;
• choroba przewlekła matki (np. choroba Leśniowskiego-Crohna).

Postać klasyczna rozwija się w okresie od 2. do 7. doby życia, a czynnikami ryzyka są:

• leki stosowane przez ciężarną;
• poród zabiegowy;
• zamartwica;
• hipotrofia;
• późne rozpoczęcie karmienia piersią;
• wcześniactwo;
• zespół aspiracji smółki.

Postać późna występuje od 2. tygodnia do 6. miesiąca życia u dzieci zdrowych karmionych piersią lub u dzieci z chorobami wątroby przebiegającymi z cholestazą, z atrezją dróg żółciowych oraz u chorych na mukowiscydozę.

Choroba krwotoczna noworodków – objawy

Obraz kliniczny choroby krwotocznej noworodków w dużej mierze zależy od jej postaci.

Wczesna postać obejmuje przede wszystkim:

• krwawienia z przewodu pokarmowego (np. smoliste stolce);
• krwawienia z nosa, jamy ustnej;
• krwawienia wewnętrzne (rzadziej, ale najgroźniejsze dla dziecka).

Klasyczna postać obejmuje:

• krwawienia z pępka;
• krwiaki podskórne;
• krwawienia z przewodu pokarmowego;
• krwawienia z błon śluzowych.

Z kolei późna postać manifestuje się przede wszystkim objawami takimi jak:

• krwawienia wewnątrzczaszkowe (najgroźniejsze);
• drgawki, senność, objawy neurologiczne;
• krwiomocz, krwawienia z nosa i przewodu pokarmowego.

Wszystkie te objawy mogą wzbudzić w rodzicach dziecka wyjątkowy niepokój.

Diagnostyka choroby krwotocznej noworodków

Chorobę krwotoczną noworodków rozpoznaje się jeżeli w pierwszym półroczu życia doszło do krwawienia oraz gdy jednocześnie stwierdza się:

• zaburzenia krzepnięcia krwi – znacznie (co najmniej 4 razy) wydłużony czas protrombinowy (PT) oraz wskaźnik protrombinowy powyżej normy;
• prawidłowe wartości fibrynogenu, prawidłową lub nieznacznie podwyższoną liczbę płytek krwi (trombocyty);
• brak produktów rozpadu fibrynogenu;
• po okresie od 20 do 30 minut od dożylnego podania witaminy K skrócenie czasu protrombinowego;
• podwyższenie tak zwanego parametru PIVKA.

Problem krwawienia zawsze należy zróżnicować z chorobami wątroby, wrodzonymi skazami krwotocznymi takimi jak hemofilia, sepsą noworodkową, małopłytkowością noworodków.

Choroba krwotoczna noworodków – leczenie

U noworodków karmionych piersią bifidobakterie obecne w przewodzie pokarmowym nie produkują witaminy K, przez co jej ilość w organizmie jest niewystarczająca do skutecznej ochrony przed wystąpieniem choroby krwotocznej. Zgodnie z zaleceniami Konsultanta Krajowego w dziedzinie Pediatrii, niemowlętom karmionym piersią należy podać witaminę K doustnie w dawce 2 mg bezpośrednio po urodzeniu (najlepiej podczas pierwszego karmienia), a następnie kontynuować suplementację w dawce 1 mg raz w tygodniu do ukończenia 3. miesiąca życia.

U wszystkich noworodków urodzonych przedwcześnie rekomenduje się natomiast podanie witaminy K jednorazowo domięśniowo w ciągu pierwszych 6 godzin po urodzeniu w dawce 0,5 mg przy masie urodzeniowej 1500 g lub mniejszej, ewentualnie 1,0 mg przy masie urodzeniowej powyżej 1500 g.

Podsumowując, leczenie choroby krwotocznej noworodków polega przede wszystkim na natychmiastowym podaniu witaminy K oraz wdrożeniu leczenia objawowego w przypadku wystąpienia krwawień.

Spirulina + Żelazo - wsparcie energii i produkcji krwi
Połączenie spiruliny i organicznie związanego, naturalnie pozyskanego żelaza. Żelazo pomaga w prawidłowej produkcji czerwonych krwinek i hemoglobiny oraz przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Jackowska T., Peregud-Pogorzelski J., Profilaktyka krwawienia z niedoboru witaminy K. Zalecenia Konsultanta Krajowego w dziedzinie Pediatrii i Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego (2016), Peiatria Polska, 91/2016.
2. Bojdo A., Łaguna P., Pohorecka M., Witwicki J., Kiedy stosowanie preparatów osocza w leczeniu zaburzeń krzepnięcia u noworodka jest skuteczne?, N Ped 2015; 19(3): 114-119.