Aktualizacja: 5 maja 2026
Dieta łatwostrawna (inaczej: dieta lekkostrawna) polega na spożywaniu wyłącznie takich produktów, które szybko i sprawnie są rozkładane w układzie pokarmowym człowieka, nie fermentują w nim i nie przebywają długo w jelitach. Istnieje wiele wskazań zdrowotnych, przy których taka dieta jest konieczna. Niektóre osoby przebywają na niej również ze względu na lepsze samopoczucie.
Spis treści
Dieta łatwostrawna – na czym polega?
Najważniejszym celem diety łatwostrawnej jest unikanie nadmiernego obciążania układu pokarmowego, ale również wątroby, pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych, poprzez spożywanie wyłącznie takich produktów spożywczych, które są bez problemu rozkładane w układzie pokarmowym i równie szybko wydalane. To nie tylko rodzaj produktów, ale i cały schemat żywienia, którego istotnymi elementami są:
- spożywanie małych objętościowo posiłków, lecz częściej (np. 4-5 dziennie) w regularnych odstępach czasu, przy czym ostatni posiłek nie powinien być spożyty później niż 2 godziny przed pójściem spać;
- spożywanie posiłków w spokoju, dobrej atmosferze, bez pośpiechu, najlepiej w ciszy (bez prowadzenia intensywnych rozmów) i przy dbałości o dokładne przeżuwanie każdego kęsa pokarmowego;
- właściwa obróbka termiczna produktów – najlepiej sprawdza się klasyczne gotowanie, gotowanie na parze, pieczenie bez dodatku tłuszczu, natomiast przeciwwskazane jest smażenie;
- unikanie spożywania potraw bardzo zimnych bądź bardzo gorących, żeby nie podrażniać dróg pokarmowych;
- usuwanie skórek i pestek z owoców i warzyw przed ich spożyciem;
- picie co najmniej 1,5 l wody dziennie, co znacząco poprawia trawienie.
Dieta łatwostrawna musi jednak zawierać produkty lekkostrawne, to właśnie one są podstawą jadłospisu. Należy wyeliminować z diety produkty długo zalegające w żołądku, wzmagające wydzielanie soku żołądkowego, wzmagające perystaltykę jelit, powodujące wzdęcia oraz bogate w błonnik pokarmowy. Są to między innymi tłuste produkty, potrawy smażone na tłuszczu i wędzone, nasiona roślin strączkowych, alkohol, ostre przyprawy. Na dietach łatwostrawnych sięgać można po jasne pieczywo, drobne kasze, biały ryż i makaron pszenny, gotowane warzywa i owoce bez skórek i pestek, chudy nabiał, chude mięsa i ryby, owoce morza.
Dieta łatwostrawna a błonnik pokarmowy
Jednym z założeń diety łatwostrawnej jest ograniczenie produktów wysokobłonnikowych. Błonnik pokarmowy znajduje się głównie w owocach, warzywach, ciemnym makaronie, produktach pełnoziarnistych, zbożach, wielu kaszach, nasionach i ziarnach, orzechach.
Należy jednak mieć na uwadze, że błonnik w organizmie człowieka, choć potęguje wzdęcia, gazy, może nasilać bóle brzucha u niektórych osób i prowadzi do fermentacji zalegającej w jelitach treści pokarmowej, pełni ważną rolę. Udowodniono, że reguluje pracę jelit, ułatwia wypróżnianie, zapobiega rozwojowi wielu chorób, w tym chorób serca czy nowotworów, a także jest niezbędny dla utrzymania dobrej kondycji mikroflory jelitowej. Dlatego nie można też wykluczyć całkowicie błonnika z diety. Jego źródłem w diecie lekkostrawnej powinny być młode warzywa, dojrzałe owoce, jasne pieczywo i drobne kasze.
Przy braku umiejętności układania pożywnego, smacznego i zdrowego jadłospisu lekkostrawnego, najlepiej skonsultować się z dietetykiem klinicznym.
Dieta łatwostrawna – wskazania i przeciwwskazania
Podstawowe wskazania do przejścia na dietę łatwostrawną są następujące:
- choroby żołądka i jelit – na przykład wrzody żołądka i/lub dwunastnicy, choroba Leśniowskiego-Crohna, nieżyt żołądka, zapalenie błony śluzowej jelit, zapalenie żołądka;
- choroby przyzębia (zębów i otaczających je tkanek) – na przykład parodontoza;
- trwające leczenie onkologiczne nowotworów;
- choroby infekcyjne, które przebiegają z gorączką;
- stan po operacjach, szczególnie chirurgicznych na jamie brzusznej i miednicy mniejszej – jeśli zaleci ją lekarz;
- stan przed niektórymi badaniami, na przykład kolonoskopią (badaniem wnętrza jelita grubego);
- podeszły wiek, jeśli dana osoba ma problemy z gryzieniem i trawieniem pokarmów.
Okresowo na dietę łatwostrawną można przejść celem oczyszczenia (detoksu) organizmu lub przy wcześniejszych cięższych posiłkach trwających kilka dni (np. po świętach, gdzie z mniejszym umiarem spożywało się wypieki, tłuste i wzdymające potrawy, słone przekąski).
Dieta łatwostrawna nie ma bezpośrednich przeciwwskazań. Jedynie jej stosowanie może nie być uzasadnione w przebiegu chorób wymagających zwiększonej podaży błonnika, np. przy przewlekłych zaparciach, a także przy cukrzycy, ponieważ większość produktów lekkostrawnych ma również wysoki indeks glikemiczny.
Bibliografia
- https://diety.nfz.gov.pl/images/ebooki/dieta-lekkostrawna.pdf.
- Ciborowska H., Ciborowski A., Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2022.
Zostaw komentarz