Kwasy humusowe

Kwasy humusowe (inaczej: kwasy próchnicowe) stanowią mieszaninę złożonych związków organicznych, które tworzą się w trakcie rozkładu materii organicznej, czyli liści, korzeni, resztek roślinnych i zwierzęcych. Są podstawowym i jednym z najważniejszych składników próchnicy glebowej, jednak spotkać je można też w wodach naturalnych. Mają istotne znaczenie dla przyrody, planety i człowieka.

Kwasy humusowe – czym są?

Kwasy humusowe są ściśle związane z ogólnym pojęciem materii organicznej, ponieważ powstają podczas procesów jej rozkładania się. Mianem materii organicznej określa się zarówno żywe organizmy, jak i obumarłe resztki roślinne i zwierzęce oraz produkty ich rozkładu. Jest ona jednym z podstawowych czynników decydujących o ogólnych właściwościach gleb, o jej żyzności i urodzajności. To pojęcie najbardziej ogólne, jeśli chodzi o związki występujące w glebie i zawierające w swoim składzie węgiel organiczny. Obejmuje wszystkie związki zawierające węgiel, które znaleźć można we wspomnianych resztkach roślinnych oraz zwierzęcych w różnych stadiach rozkładu. Materia organiczna to również organiczne produkty działalności żywych organizmów glebowych (edafonu), występujące częściowo w stanie wolnym.

Po omówieniu istoty kwasów humusowych, można przejść do ich bliższego poznawania. To bardzo złożone chemicznie substancje, których dokładna budowa nie jest w pełni poznana. Substancja organiczna podlega takim procesom jak mineralizacja i humifikacja. Efektem procesu humifikacji jest powstanie próchnicy, czyli części substancji organicznej. Próchnica (inaczej: kwasy humusowe) to naturalnie wytworzona mieszanina polimolekularnych, heterogenicznych, względnie odpornych na mineralizację, ciemno zabarwionych, bezpostaciowych produktów zaawansowanego procesu humifikacji resztek roślinnych i zwierzęcych. Pod względem budowy chemicznej próchnica jest bardzo skomplikowaną mieszaniną związków. Do dnia dzisiejszego nie udało się precyzyjnie wyodrębnić wszystkich związków organicznych ją tworzących.

Skład substancji humusowych znacznie odbiega od składu pierwotnych produktów wyjściowych. Zawierają one do 8% popiołu, przy czym w częściach popielnych zidentyfikować można minerały takie jak:

• siarka;
• potas;
• wapń;
• magnez;
• sód;
• mangan;
• miedź;
• cynk;
• kobalt;
• molibden;
• bor.

Kwasy humusowe są polielektrolitami, o strukturze porowatej, masie cząsteczkowej od 200 nawet do około 300 000, frakcje niskocząsteczkowe stanowią kwasy fulwowe, a wysokocząsteczkowe kwasy huminowe.

Kwasy humusowe – rodzaje i przykłady

W przyrodzie wyróżnia się trzy podstawowe grupy związków określanych mianem kwasów humusowych. Są one następujące:

1. Kwasy huminowe – znacznych rozmiarów cząsteczki, które mają różne właściwości i są słabo rozpuszczalne w wodzie. Klasycznymi przykładami są: humina, kwasy huminowe właściwe, huminy brunatne, humodextryny.
2. Kwasy hymatomelanowe – trudno rozpuszczają się w wodzie lub jest to wręcz niemożliwe, natomiast łatwo można je rozpuścić w alkoholu. Przykładami są: hymatomelaniany, kwasy hymatomelanowe ciemne oraz kwasy hymatomelanowe jasne.
3. Kwasy fulwowe (fulwokwasy) – najłatwiej rozpuszczają się w wodzie spośród wszystkich tych grup, mają małe cząsteczki. Przykładami takich związków są: sole kwasów fulwowych, frakcje utlenione i aromatyczne kwasów fulwowych oraz niskocząsteczkowe frakcje fulwowe.

Wszystkie one są bardzo ważne dla środowiska naturalnego.

Kwasy humusowe – znaczenie w przyrodzie

Kwasy humusowe poprawiają znacząco żyzność gleby, ponieważ zwiększają jej zdolność do zatrzymywania wody, zapobiegają procesom erozji oraz poprawiają strukturę ziemi, tworząc agregaty glebowe. Tym samym w dużym stopniu wspomagają wzrost roślin, stymulując rozwój całego systemu korzeniowego, ułatwiając pobieranie przez tkanki roślinne składników odżywczych z gleby i poprawiając kiełkowanie nasion. Udowodniono też, że mogą zwiększać odporność roślin na stres.

Nie tylko w przypadku roślin kwasy humusowe są nieocenione. Stanowią istotne źródło energii i środowisko życia dla bakterii, grzybów i promieniowców. Wspierają rozkład materii organicznej, wiązanie azotu, mineralizację składników pokarmowych. Mają zdolność do oczyszczania środowiska naturalnego, ponieważ wiążą pestycydy i metale ciężkie, a także ograniczają ich przemieszczanie się do wód gruntowych. Dodatkowo regulują cały obieg pierwiastków w przyrodzie, między innymi fosforu, siarki, azotu czy węgla. Bez kwasów humusowych życie na planecie byłoby znacznie utrudnione.

Spirulina w tabletkach (100% naturalna)
Spirulina posiada w pełni naturalne witaminy i minerały o wysokim stężeniu. W jej skład wchodzą m.in.: biotyna, beta-karoten, kwas foliowy, tiamina, niacyna, witamina D, E i inne witaminy oraz białko i błonnik. To też źródło cynku, magnezu, wapnia, żelaza
Zobacz tutaj ...

Spirulina w proszku (100% naturalna)
Spirulina w proszku to słodkowodna alga, zawierająca duże stężenie witamin, minerałów i innych, ważnych składników odżywczych. Wysoką jakość uzyskano dzięki odpowiednim warunkom klimatycznym, przestrzeganiu restrykcyjnych norm podczas hodowli i …
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Księżopolska A., Substancje humusowe jako podstawowy składnik życiodajnej ziemi i wody, Wydawnictwo KUL, Lublin 2019.
2. Pikuła D., Rola substancji humusowych oraz innowacyjne produkty zwiększające ich zawartość w glebie.