Rozmaz krwi

Aktualizacja: 27 czerwca 2026

Rozmaz krwi to diagnostyczne badanie uzupełniające morfologię, które szczegółowo analizuje krwinki. Pozwala określić liczbę, proporcje oraz budowę poszczególnych rodzajów białych krwinek znajdujących się we krwi każdego człowieka. Pomaga w diagnozowaniu infekcji, anemii, zaburzeń odporności czy chorób nowotworowych krwi (np. białaczki). Badanie to można wykonać zarówno prywatnie (koszt 19-25 zł), jak i na NFZ.

Co to jest rozmaz krwi? Charakterystyka

Do najczęściej zlecanych przez lekarzy badań laboratoryjnych należy morfologia krwi obwodowej. Morfologia krwi obwodowej obejmuje ilościową i jakościową ocenę trzech populacji komórek krążących we krwi — erytrocytów, leukocytów oraz płytek krwi. W interpretacji wyników badań należy ustalić wiek pacjenta, gdyż liczne parametry morfologii zmieniają się wraz z nim. Podkreśla się, że morfologia krwi i rozmaz krwi to dwa różne, ale wzajemnie uzupełniające się badania. Nie należy więc ich mylić ze sobą.

Morfologia krwi to badanie ilościowe wykonywane głównie automatycznie przez analizator. Określa liczbę krwinek czerwonych (RBC), białych (WBC), płytek (PLT), stężenie hemoglobiny (Hb), hematokryt (Hct) oraz wskaźniki czerwonokrwinkowe (MCV, MCH, MCHC). Dostarcza informacji o ilości komórek krwi i podstawowych parametrach, jest kluczowym badaniem przesiewowym. Dla porównania rozmaz krwi to badanie jakościowe wykonywane pod mikroskopem (ręcznie lub automatycznie). Ocenia wygląd, wielkość, kształt i stopień dojrzałości komórek krwi oraz uczestnictwo poszczególnych rodzajów leukocytów. Dlatego też dostarcza informacji o budowie komórek i wykrywa nieprawidłowości niewidoczne w samej morfologii. Jest badaniem raczej uzupełniającym – rozmaz wykonuje się przy nieprawidłowych wynikach morfologii lub podejrzeniu chorób hematologicznych.

Jak wykonać rozmaz krwi?

Rozmaz krwi obwodowej powinien być wykonany do dwóch godzin po pobraniu krwi. Krok po kroku jego wykonanie można przedstawić w następujący sposób:

1. Pobranie krwi żylnej, najczęściej ze zgięcia łokcia, do probówki z antykoagulantem (najczęściej EDTA);
2. Przygotowanie rozmazu – na jednym końcu czystego szkiełka podstawowego umieszcza się małą kroplę krwi. Drugie szkiełko (rozprowadzające) ustawia się pod kątem około 30–45 stopni przed kroplą. Cofając szkiełko rozprowadzające do kontaktu z kroplą, pozwala się krwi równomiernie rozlać wzdłuż jego krawędzi. Następnie płynnym, jednostajnym ruchem przesuwa się szkiełko do przodu, tworząc cienki rozmaz zakończony tzw. piórkowym brzegiem;
3. Suszenie, czyli pozostawienie preparatu biologicznego do wyschnięcia na powietrzu. Ważne, by nie suszyć go poprzez dmuchanie bądź nawiew;
4. Utrwalanie w metanolu lub medycznych roztworach zawierających metanol przez około 2–3 minuty;
5. Barwienie, przeważnie metodą Maya–Grünwalda–Giemsy (MGG), które uwidacznia jądra komórkowe, cytoplazmę oraz ziarnistości leukocytów;
6.  Ocena mikroskopowa. Najpierw używa się mniejszego powiększenia w celu oceny jakości rozmazu, a następnie obiektywu immersyjnego (100× z olejkiem immersyjnym) do szczegółowej oceny komórek.

Badanie wymaga więc ogromnej precyzji. Połączenie rozmazu z morfologią daje pełny, kompleksowy pogląd na stan elementów morfotycznych krwi pacjenta. Morfologia krwi odpowiada na pytanie „ile jest komórek krwi?”, natomiast rozmaz krwi odpowiada na pytanie „jak wyglądają komórki krwi i jakie są ich cechy?”.

Rozmaz krwi – wskazania i przeciwwskazania

Najczęstsze wskazania do wykonania rozmazu krwi są następujące:

• nieprawidłowe wyniki morfologii krwi;
• diagnostyka niedokrwistości oraz określenie jej rodzaju;
• podejrzenie chorób układu krwiotwórczego (np. białaczek, chłoniaków, zespołów mielodysplastycznych);
• podejrzenie ostrych i przewlekłych zakażeń bakteryjnych, wirusowych lub pasożytniczych;
• analiza obecności komórek niedojrzałych lub atypowych we krwi obwodowej;
• diagnostyka małopłytkowości lub nadpłytkowości;
• podejrzenie hemolizy lub innych chorób erytrocytów;
• monitorowanie przebiegu chorób hematologicznych i skuteczności leczenia;
• kontrola po przeszczepieniu szpiku kostnego lub w trakcie chemioterapii;
• analiza zmian w przebiegu chorób autoimmunologicznych i zapalnych.

Rozmaz krwi jest badaniem bezpiecznym i mało inwazyjnym. Dlatego nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do jego wykonania. Nadaje się jako istotny element diagnostyczny również w przypadku dzieci, kobiet ciężarnych, seniorów, osób przewlekle chorych czy z osłabioną odpornością. Szczególną ostrożność przy pobieraniu krwi należy jedynie zachować u pacjentów z zaawansowanymi zaburzeniami krzepnięcia krwi oraz z oparzeniami i innymi uszkodzeniami skóry w miejscu pobrania (wówczas miejsce to się zmienia).

Bibliografia

1. Pietruczuk M., Wytyczne Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej i Kolegium Medycyny Laboratoryjnej dotyczące badania morfologii krwi do stosowania w medycznych laboratoriach diagnostycznych. 2024.
2. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Rodzinna, Kraków 2006.