Proliferacja to proces namnażania się komórek, czyli ich intensywnego wzrostu i podziału. Może być zarówno zjawiskiem fizjologicznym (wzrost organizmu, kształtowanie się tkanek, gojenie się ran i urazów), jak i patologicznym (namnażanie się komórek nowotworowych, przerzuty nowotworowe). Jest to pojęcie często stosowane, dlatego warto poznać je bliżej.
Proliferacja – na czym polega?
Proliferacja to sytuacja, w której komórki organizmu człowieka dzielą się znacznie szybciej niż zazwyczaj, a tym samym zwiększają swoją liczbę lub rozrastają się w tkankach. Stanowi całkowicie naturalny proces biologiczny, który zachodzi w organizmie każdego dnia. Wpływa na nią wiele czynników biologicznych, chemicznych i środowiskowych. Gdy te mechanizmy działają prawidłowo, komórki dzielą się tylko wtedy, kiedy organizm tego potrzebuje. Niestety gdy procesy proliferacji zostają zaburzone, może dojść do niekontrolowanego wzrostu, co ma miejsce choćby w nowotworach. Na proliferację wpływają między innymi:
- czynniki wzrostu – np. EGF (naskórkowy czynnik wzrostu), PDGF (płytkopochodny czynnik wzrostu), FGF (czynnik wzrostu fibroblastów), IGF (insulinopodobny czynnik wzrostu);
- hormony – estrogeny, testosteron, hormon wzrostu, insulina;
- prawidłowy stan DNA i mechanizmy kontroli cyklu komórkowego;
- dostępność organizmu do składników odżywczych, w tym takich jak glukoza, witaminy (zwłaszcza witaminy z grupy B), tlen, aminokwasy;
- stres i stan zapalny – stres oksydacyjny lub zapalny może hamować proliferację (gdy jest umiarkowany), a także przyspieszać ją patologicznie (np. w przewlekłym zapaleniu).
Niektóre stany prowadzą do proliferacji patologicznej, a są nimi choćby niektóre choroby przewlekłe, zaburzenia gospodarki hormonalnej, alkohol, palenie papierosów czy toksyny środowiskowe.
Proliferacji – przykłady
Przykładami fizjologicznej, korzystnej proliferacji są:
- gojenie ran po urazach i operacjach – podczas skaleczeń, ran ciętych, cięć skalpelem, fibroblasty zaczynają intensywnie się dzielić, czego konsekwencją jest powstanie nowej tkanki w miejscu uszkodzenia, np. tkanki bliznowatej;
- odnawianie się nabłonka jelit – ma on zdolność wymiany co kilka dni;
- wzrost organizmu dzieci i młodzieży – dzięki proliferacji kości wydłużają się, a pozostałe tkanki również dopasowują się do tempa wzrostu kośćca;
- proliferacja limfocytów – w momencie infekcji limfocyty zaczynają się szybko namnażać, aby zwalczyć patogen;
- menstruacja – błona śluzowa macicy (endometrium) po miesiączce zaczyna ponownie intensywnie się namnażać i grubieć, by przygotować się na zapłodnienie;
- produkcja elementów w szpiku kostnym – krwinki czerwone (erytrocyty), leukocyty i trombocyty powstają dzięki ciągłej proliferacji komórek macierzystych.
Takich zjawisk jest jednak znacznie więcej w organizmie każdego człowieka.
Proliferacja w onkologii
Komórki nowotworowe charakteryzują się wysokim stopniem proliferacji, zaburzeniami procesów różnicowania i dojrzewania w konsekwencji zmian regulacji zarówno na poziomie komórkowym, jak i tkankowym w obrębie nowotworu. Następstwem wysokiego tempa proliferacji jest upośledzenie dostępu komórek nowotworowych do substancji odżywczych, w tym glukozy oraz tlenu, co skutkuje przestawieniem metabolizmu komórkowego na beztlenowy. Odpowiedzią tkankową nowotworu na zwiększone zapotrzebowanie składników odżywczych jest ponadto proces angiogenezy, czyli powstawania nowych naczyń krwionośnych z już istniejących (przeciwnie niż ma to miejsce w przebiegu waskulogenezy). Wykształcenie nowych naczyń w obrębie nowotworu daje możliwość lepszego utlenowania i odżywienia komórek oraz sprzyja powstawaniu przerzutów.
Spirulina w tabletkach (100% naturalna)Spirulina posiada w pełni naturalne witaminy i minerały o wysokim stężeniu. W jej skład wchodzą m.in.: biotyna, beta-karoten, kwas foliowy, tiamina, niacyna, witamina D, E i inne witaminy oraz białko i błonnik. To też źródło cynku, magnezu, wapnia, żelaza
Zobacz tutaj ...
Spirulina w proszku (100% naturalna)Spirulina w proszku to słodkowodna alga, zawierająca duże stężenie witamin, minerałów i innych, ważnych składników odżywczych. Wysoką jakość uzyskano dzięki odpowiednim warunkom klimatycznym, przestrzeganiu restrykcyjnych norm podczas hodowli i …
Zobacz tutaj ...
Bibliografia
- Gajek K., Wiatrak B., Ślęzak A., Ussowicz M., Strategie odżywcze komórek nowotworowych – przegląd wybranych typów nowotworów z uwględnieniem zmian w poziomie i wzorze ekspresji transporterów glukozy, Inżynieria Biomedyczna, vol. 23, nr 2, 2017.
- Michcik A., Ocena zdolności do proliferacji i śmierci komórek nabłonka jamy ustnej u osób niepalących i palących tytoń, Gdańsk 2013.
- Jóźwiak J., Biologia komórki, Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2020.
Zostaw komentarz