Statyny

Aktualizacja: 9 kwietnia 2026

Statyny to grupa istotnych leków kardiologicznych, przepisywana pacjentom z rozmaitymi chorobami sercowo-naczyniowymi. Najczęściej wskazaniem do ich przyjmowania jest wysoki poziom cholesterolu i miażdżyca. Aby kupić je w aptece, należy zawsze posiadać receptę od lekarza. Tego typu farmaceutyki nie są dostępne dla każdego bez recepty. 

Statyny – charakterystyka

Statyny to grupa leków hipolipemizujących, kompetycyjnych inhibitorów reduktazy hydroksymetyloglutarylo-CoA (HMG-CoA), których korzystne efekty stosowania wykraczają poza bezpośredni mechanizm obniżania stężenia cholesterolu. Są to leki dostępne wyłącznie na receptę. Pod względem chemicznym jest to grupa wielofunkcyjnych organicznych związków chemicznych, zarówno pochodzenia naturalnego, jak i syntetycznych, o różnej budowie chemicznej. Mają jednak w formie aktywnej wspólną grupę farmakoforową: łańcuch β-hydroksykwasu. Ich działanie polega na odwracalnym hamowaniu jednego z enzymów szlaku mewalonowego, reduktazy 3-hydroksy-3-metyloglutarylo-koenzymu A (HMG-CoA), przez co zostaje zatrzymana endogenna synteza cholesterolu.

Statyny – działanie

Główną rolą statyn jest obniżanie poziomu cholesterolu, choć nie tylko. Przy ich stosowaniu obserwuje się m.in. regresję blaszek miażdżycowych. Efekt hipolipemizujący statyn wynika po pierwsze z hamowania syntezy cholesterolu, po drugie ze zwiększenia obrotu receptora dla lipoprotein o małej gęstości (LDL) w hepatocytach (komórkach wątroby), a poprzez zwiększenie wydzielania apolipoproteiny B i redukcję „regeneracji” HMG-CoA obserwuje się redukcję lipoprotein o bardzo małej gęstości (VLDL). Dodatkowo statyny wykazują zazwyczaj niewielki pozytywny wpływ na stężenie cholesterolu HDL (opisywanego jako ten korzystny, niezbędny między innymi do produkcji i działania hormonów czy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach) oraz obniżanie poziomu trójglicerydów.

Statyny – wskazania i przeciwwskazania

Wskazaniem do stosowania statyn są przede wszystkim różne postaci dyslipidemii, przy czym najczęstszym podstawowym wskazaniem jest hipercholesterolemia prosta i mieszana. Powszechnie w kardiologii wykorzystuje się je również w przypadku rodzinnej hiperlipidemii mieszanej, hipercholesterolemii rodzinnej (w tym u dzieci). Lecząc statynami, należy mieć zawsze na uwadze możliwe działania niepożądane, głównie dotyczące mięśni oraz funkcji wątroby. Dlatego pacjenci okresowo powinni wykonywać badania kontrolne, zwłaszcza:

• panel wątrobowy;
• lipidogram;
• morfologię krwi;
• czynniki stanu zapalnego;
• panel nerkowy.

Dodatkowo warto pamiętać, że statyny to leki, których korzystne działanie rozwija się powoli. Nie należy się spodziewać obniżenia stężenia wysokiego cholesterolu LDL po dniu czy nawet tygodniu stosowania leku z tej grupy. Pierwsze zauważalne, znaczące medycznie zmiany można zaobserwować dopiero po kilku tygodniach leczenia i wtedy też rekomenduje się wykonanie pierwszego kontrolnego lipidogramu (zwykle po 4-8 tygodniach terapii). Osobom, które przebyły zawał serca, zaleca się stosowanie statyn na stałe, co warto jednak skonsultować z lekarzem kardiologiem.

Przeciwwskazania bezwzględne do stosowania statyn to:

• ciąża i okres karmienia piersią;
• aktywna choroba wątroby;
• alergia na statyny.

Przeciwwskazania względne, czyli takie, przy których to lekarz decyduje, czy korzyści zdrowotne będą przewyższać ewentualne ryzyko, to:

• choroby wątroby;
• ciężka niewydolność nerek;
• nadużywanie alkoholu;
• jednoczesne stosowanie leków wchodzących w interakcje ze statynami (np. niektóre antybiotyki, leki przeciwgrzybicze, amiodaron);
• skłonność do miopatii.

Jeśli przyjmujemy statyny, konsultacja z lekarzem wskazana jest zawsze wtedy, gdy zaobserwujemy nagłe, bardzo ciemne zabarwienie moczu, silne bóle mięśniowe, skrajne osłabienie lub gdy w badaniach laboratoryjnych w obrębie enzymów wątrobowych pojawią się nieprawidłowości. Może to świadczyć o działaniach niepożądanych statyn, co wiąże się nierzadko ze zmianą leku, dawki lub nawet zaprzestaniem przyjmowania statyn.

Koenzym Q10 (100 mg) bioalgi
Koenzym Q10, który Państwu oferujemy pozyskiwany jest przy użyciu naturalnego procesu fermentacji. Jest to czysty izomer trans, w 100% naturalny i identyczny jak Koenzym Q10 występujący w naszym organizmie, dzięki czemu bardzo wysokiej biodostępności.
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Broniarek I., Jarmuszkiewicz W., Statyny a mitochondria, Postępy Biochemii, 2/2016.
2. Kocowska M., Jankowski P., Statyny – u jakich pacjentów i w jakich dawkach?, Lekarz POZ, 2/2018.
3. Główczyńska R., Paluch W., Filipiak K., Działania niepożądane statyn, Choroby Serca i Naczyń 2007, Tom 4, nr 1, 18-34.