Aminokwasy - podział i rolaAminokwasy stanowią cząsteczki zawierające azot i są podstawowym materiałem budulcowym białek. Łączą się one tworząc różne kombinacje, w efekcie czego powstają różnego rodzaju białka pełniące inne funkcje.

Jak dzielą się aminokwasy?

Aminokwasy dzielą się na egzogenne i endogenne. Te pierwsze należy dostarczyć wraz z pożywieniem, ponieważ organizm nie posiada zdolności do ich samodzielnej syntezy. Są to:

  • treonina;
  • fenyloalanina;
  • walina;
  • izoleucyna;
  • leucyna;
  • lizyna;
  • metionina;
  • tryptofan.

Aminokwasów egzogennych jest 8. Do tej grupy względnie zalicza się także argininę i histydynę, gdyż organizm w prawdzie jest w stanie je wytwarzać, jednak w ilości niewystarczającej dla organizmu w trakcie rozwoju. Z kolei aminokwasy endogenne to:

  • alanina;
  • asparagina;
  • cysteina;
  • glicyna;
  • glutamina;
  • kwas asparaginowy;
  • kwas glutaminowy;
  • prolina;
  • seryna;
  • tyrozyna.

Zwie się je tak, gdyż organizm człowieka może wytworzyć je w ilości wystarczającej do zaspokojenia potrzeb.

Aminokwasy w diecie

Jak wspomniano wcześniej, białka w poszczególnych produktach żywnościowych posiadają różny zestaw aminokwasów, co determinuje stopień ich wykorzystania w organizmie. Ponadto, aby organizm człowieka mógł w pełni wykorzystać te składniki należy je spożyć w odpowiednich proporcjach z tłuszczami i węglowodanami. Zbilansowana dieta, zawierająca urozmaicone produkty z poszczególnych grup zapewni podaż wszystkich aminokwasów, koniecznych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Aminokwasy można znaleźć tak naprawdę w większości produktów spożywczych – mięsie, jajach, mleku, soi, zbożach, fasoli i nabiale, a także owocach i warzywach.

Aminokwasy

Rola aminokwasów w organizmie

Aminokwasy są podstawowym budulcem białek, które z kolei tworzą wszystkie tkanki organizmu. Dlatego rozwój i wzrost mięśni nie byłby bez nich możliwy. To właśnie mięśnie szkieletowe pobierają z surowicy krwi aminokwasy w postaci rozgałęzionej już w 3 godzinie po spożyciu posiłku białkowego. Następnie wykorzystują je do rozbudowy włókienek mięśniowych.

Niektóre aminokwasy, np. te siarkowe, pełnią ważne funkcje w gospodarce hormonalnej organizmu, ponieważ wpływają na dalsze przemiany innych aminokwasów, w efekcie czego dochodzi do syntezy hormonów tarczycy i nadnercza. Dodatkowo aminokwasy:

  • wchodzą w skład mioglobiny i wzmacniają śródbłonek naczyń;
  • posiadają właściwości przeciwutleniające;
  • biorą udział w termoregulacji organizmu;
  • wpływają na wzrost przydatków skóry (włosy, paznokcie itd);
  • wzmacniają układ odpornościowy.

Każdy aminokwas pełni w organizmie człowieka inne funkcje. Przykładowo, tryptofan wspiera układ nerwowy, przeciwdziała depresji i wpływa na ogólne samopoczucie, natomiast lizyna uczestniczy w produkcji kolagenu czy elastyny. Należy zatem zadbać, aby wraz z pożywieniem dostarczyć te, których organizm nie jest w stanie wyprodukować samodzielnie.

Suplementacja w sporcie

W skład suplementów aminokwasowych wchodzą między innymi BCAA, glutamina czy wszelkie hydrolizaty białka serwatkowego. Należą one do najbardziej popularnych. Najlepsze suplementy to takie, które zawierają pełen zestaw aminokwasów, a układ pokarmowy nie trawi ich w pełni. Dzięki temu mogą zostać bardzo szybko wchłonięte do krwiobiegu, a następnie do komórek mięśniowych. Są łatwostrawne i można je z powodzeniem stosować tuż po treningu, ponieważ wspomagają regenerację powysiłkową. Ponadto wspomagają zapobieganie destrukcji tkanki mięśniowej podczas treningu i stanowią substrat energetyczny dla mięśni w przypadku wyczerpania się glikogenu mięśniowego. Spożyte przed treningiem pomagają w zmniejszeniu zespołu opóźnionego bólu mięśniowego.

Zbyt duże spożycie białek

Jak wiadomo, wszystko w życiu trzeba robić z umiarem. Organizm człowieka nie potrafi magazynować białka. Nie jest ono zamieniane na węglowodany (chyba, że nie ma ich w pożywieniu), ani na tłuszcze. Jeśli w organizmie znajduje się zbyt duża ilość białka, jest on rozkładany w wątrobie, a następnie wydalany przez nerki pod postacią mocznika. Organy te zmuszone są do nadmiernej pracy, w efekcie czego może dojść do zmian destrukcyjnych tkanki nerkowej i pogorszenia funkcjonowania nerek. Ponadto nadmiar spożycia białka może powodować rozwój osteoporozy.

Bibliografia

  1. Ferrier D., Biochemia, Wydawnictwo Urban&Partner, Wrocław 2018.
  2. Drywień M., Dźwigała J., Staszewska-Skurczyńska M., Znaczenie aminokwasów rozgałęzionych w żywieniu człowieka oraz profilaktyce i przebiegu niektórych chorób, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 3/2013.
  3. Firlit M., Aminokwasy w żywieniu wegetariańskim, Zielone Brygady. Pismo ekologów, 7-8/2005.
  4. Bernaś E., Jaworska G., Zawartość aminokwasów w mrożonkach i konserwach sterylizowanych z borowika szlachetnego, Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 6/2010.
  5. Różańska D., Regulska-Ilow B., Salomon A.,Kawicka A., Konikowska K.,Zatońska K., Szuba A., Ocena wartości odżywczych białka na podstawie jego składu aminokwasowego w dietach studentek dietetyki, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 3/2015.
  6. Kurylas A., Kwiatkowska-Pamula A., Gniza D., Rodzaj suplementacji oraz motywy jej stosowania u mężczyzn podejmujących rekreacyjną aktywność fizyczną na siłowni, Journal of Education, Health and Sport, 7/2017.
Spirulina Febico - naturalne witaminy i minerały na wyciągnięcie ręki
Spirulina Febico - wysokiej jakości alga, której skład to 100% czysta Spirulina. Każdy etap, od hodowli, poprzez produkcję, do otrzymania pełnowartościowego produktu, jest poddawany szczegółowej kontroli. Pozwala to uzyskać najwyższej jakości Spirulinę
Zobacz tutaj ...
Spirulina - witaminy i minerały (100% naturalne)
Spirulina posiada w pełni naturalne witaminy i minerały o wysokim stężeniu. W jej skład wchodzą m.in.: biotyna, beta-karoten, kwas foliowy, tiamina, niacyna, witamina D, E i inne witaminy oraz białko i błonnik. To też źródło cynku, magnezu, wapnia, żelaza
Zobacz tutaj ...