Dereń jadalny (inaczej: dereń właściwy) to jedna z najcenniejszych roślin owocowych z rodziny dereniowatych (Cornaceae Dumort), zaś do rodzaju dereń (Cornus) zalicza się około 40 gatunków występujących w stanie naturalnym w strefie klimatu umiarkowanego. Większość to drzewa lub krzewy użytkowane głównie dla ich cech dekoracyjnych. Jadalna odmiana derenia słynie z bogactwa składników bioaktywnych, przede wszystkim przeciwutleniaczy, których spożycie zmniejsza ryzyko chorób cywilizacyjnych i znacząco poprawia odporność.
Dereń jadalny – charakterystyka
Dereń jadalny występuje przeważnie jako krzew dorastający do wysokości 9 m, jak również, chociaż rzadziej, jako małe drzewo. Zalicza się go do grona roślin wolno rosnących i długowiecznych, ponieważ może dożyć nawet do 300 lat. Zakwita bardzo wcześnie, przed pojawieniem się liści, jako pierwsza roślina sadownicza. Jest rośliną miododajną. Dojrzałe owoce zbiera się od połowy sierpnia do końca października. Owocem derenia jest kulisty lub eliptyczny pestkowiec, o przeciętnej długości 1,5-2 cm oraz masie 1,6-2,6 g, chociaż ciekawostką jest, że istnieją odmiany wielkoowocowe, których masa może dochodzić do 9 g. To właśnie owoce derenia są powszechnie wykorzystywane w ziołolecznictwie i medycynie alternatywnej. Pestki jadalnego derenia mogą służyć jako surowiec wtórny, np. do pozyskania oleju bogatego w nienasycone kwasy tłuszczowe, choć jest to trudne i rzadziej praktykowane, ponieważ zawartość olejów jest nawet 4-krotnie niższa, niż ma to miejsce w przypadku innych pestek owocowych.
W swoim naturalnym środowisku dereń jadalny rośnie zwłaszcza w zaroślach i na zalesionych stokach rejonów o łagodnym klimacie. Roślina jest odporna na mróz, choroby i szkodniki, dlatego nadaje się do ogrodów. Jej wymagania uprawne obejmują słoneczne lub lekko cieniste stanowisko, przepuszczalne gleby o umiarkowanej wilgotności i odczynie obojętnym albo lekko zasadowym. Nie wymaga natomiast ciągłego podlewania lub przycinania.
Jak wspomniano wcześniej, szczególnym zainteresowaniem cieszą się owoce derenia jadalnego. Rozpoznać je można z łatwością po czerwonym kolorze, podłużnym kształcie, mocnym aromacie i lekko kwaskowym smaku. Znajdują szerokie zastosowanie przy robieniu przetworów (dżemy, konfitury, powidła, soki i wiele innych) oraz naparów i nalewek.
Dereń jadalny – co zawiera?
Za cierpko-kwaśny smak owoców derenia odpowiadają głównie kwasy organiczne, takie jak kwas jabłkowy (2,7%) i kwas chinowy (1%). Owoce derenia zawierają też pektynę oraz mnóstwo składników mineralnych, zwłaszcza:
Główne substancje zidentyfikowane i oznaczone w owocach derenia właściwego, które zgodnie z badaniami są odpowiedzialne za ich aktywność biologiczną, to witamina C, antocyjany, flawonoidy i kwas ursolowy.
Dereń jadalny – właściwości
Uznaje się, że dereń jadalny jest jedną z najzdrowszych roślin w polskich uprawach. Bardzo wysoka zawartość witaminy C i antyoksydantów wspiera układ immunologiczny, dlatego spożycie derenia i jego przetworów rekomenduje się zwłaszcza w okresach zwiększonej zachorowalności na infekcje. Antocyjany i polifenole neutralizują wolne rodniki, które są potwierdzonym czynnikiem ryzyka chorób cywilizacyjnych takich jak nowotwory, alergie, miażdżyce czy łuszczyca. Roślina może wspierać regenerację skóry i zmniejszać stany zapalne.
Wskazaniem do spożywania derenia jadalnego są również różnego rodzaju problemy żołądkowo-jelitowe, takie jak:
- nudności;
- biegunki;
- wymioty;
- bóle brzucha;
- wzdęcia;
- ogólna niestrawność.
Wszystko dlatego, że garbniki mają działanie ściągające i regulujące pracę jelit. Udowodniono, że składniki derenia jadalnego mogą obniżać poziom cholesterolu LDL i ciśnienia tętniczego krwi, co korzystnie wpływa na profil sercowo-naczyniowy. W medycynie naturalnej od setek lat owoce derenia wykorzystuje się jako wsparcie przy niedokrwistości.
Bio Acerola C - 100% naturalna witamina CAcerola od bioalgi to w pełni naturalny (organiczny) i bez żadnych dodatków produkt. Wytwarzany jest z owoców wiśni Acerola, na ściśle kontrolowanej, ekologicznej uprawie, z zachowaniem najwyższych standardów jakościowych.
Zobacz tutaj ...
Bibliografia
- Kucharska A., Związki aktywne owoców derenia, Wrocław 2012.
- Bielska N., Ocena cech użytkowych wybranych biotypów derenia jadalnego (cornus mas. L) uprawianych w warunkach północno-wschodniej Polski.
Zostaw komentarz