Aktualizacja: 30 stycznia 2026
Wartości odżywcze to zestaw informacji opisujących, ile energii oraz jakich składników odżywczych dostarcza dany produkt spożywczy w określonej porcji (najczęściej w 100 g lub 100 ml). W charakterystyce wartości odżywczej uwzględnia się także wzajemne proporcje składników, ich strawność lub biodostępność, jako że decydują one o zdolności pożywienia do zaspokajania potrzeb żywieniowych organizmu człowieka.
Spis treści
Wartości odżywcze – czym są?
Wartość odżywczą żywności definiuje się jako przydatność produktów żywnościowych i złożonych z nich racji pokarmowych do pokrycia potrzeb organizmu związanych z procesami metabolicznymi, zależnych od zawartości składników odżywczych, ich zbilansowania i dostępności biologicznej. Charakterystyka wartości odżywczej żywności obejmuje więc ocenę jej wartości energetycznej oraz zawartości:
- wody;
- białka;
- tłuszczu z uwzględnieniem niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych;
- węglowodanów wraz z błonnikiem;
- składników mineralnych;
- witamin.
Na przestrzeni czasu opracowano zróżnicowane normy żywieniowe na poszczególne składniki takie, jak:
- zalecana dzienna podaż RDA – (Recommended Dietary Allowances);
- wzorcowe spożycie dla grupy PRI – (Population Reference Intake);
- najniższe dopuszczalne spożycie LTI – (Lowest Threshold Intake);
- bezpieczny zakres spożycia SLI – (Safe Level of Intake).
Znajomość wszystkich tych informacji pozwala na skomponowanie indywidualnej, zdrowej diety dobranej do potrzeb organizmu. Każdy człowiek ma nieco inne zapotrzebowanie na składniki odżywcze, co zależy przede wszystkim od wieku, płci, stylu życia, poziomu codziennej aktywności fizycznej oraz stanu zdrowia i chorób współwystępujących.
Wartości odżywcze produktów – dlaczego warto znać?
Znajomość wartości odżywczych pomaga ocenić, czy produkt jest zdrowy i jak pasuje do diety. Umożliwia porównywanie produktów, a tym samym wspiera świadome wybory żywieniowe. Innymi słowy informacje o składnikach pomagają ocenić, czy produkt jest wartościowy, czy raczej „pusty kalorycznie”. Im więcej wartościowych produktów w codziennej diecie, tym jesteśmy zdrowsi i lepiej się czujemy każdego dnia. Warto podkreślać, że niektóre składniki (np. sól, cukry proste, tłuszcze nasycone) w nadmiarze mogą szkodzić. Świadomość ich ilości pomaga ograniczać ryzyko chorób dietozależnych, takich jak cukrzyca typu 2 czy nadciśnienie tętnicze, które w dzisiejszych czasach niestety są bardzo częste.
Wartości odżywcze – jak sprawdzać?
Wszystkie wartości odżywcze zawsze wskazane są na etykiecie opakowania produktu spożywczego. Tak naprawdę nie ma złotego środka w analizie wartości odżywczych, ponieważ zależnie od produktu, tabela może się różnić. Wybierając wędzone ryby raczej spodziewać się będziemy wyższej zawartości składników tłuszczowych, choć są to tłuszcze nienasycone, zdrowe (w porównaniu do konserw mięsnych, w których znajdują się głównie tłuszcze szkodliwe, nasycone), natomiast wybierając jogurty raczej skupiamy się na zawartości białka i węglowodanów, jeśli są to jogurty smakowe.
Warto zwracać uwagę szczególnie na tłuszcze nasycone na etykietach, ponieważ ich nadmiar nie sprzyja zdrowiu serca. Produkty „fit” potrafią mieć mało tłuszczu, ale dużo cukru (warto porównać oba parametry). Wysoka zawartość cukrów prostych może powodować szybkie skoki glukozy i mniejszą sytość. Produkty pełnoziarniste mają z reguły więcej błonnika i wolniej uwalniają energię. Dodatkowo nadmiar soli sprzyja nadciśnieniu. Dobrze, gdy produkt ma jej jak najmniej. Jeśli mamy problem z czytaniem etykiet i analizą wartości odżywczych, warto skonsultować się z doświadczonym dietetykiem klinicznym, który nam w tym pomoże i dodatkowo ułoży indywidualny plan żywieniowy do naszych potrzeb.
Spirulina w tabletkach (100% naturalna)Spirulina posiada w pełni naturalne witaminy i minerały o wysokim stężeniu. W jej skład wchodzą m.in.: biotyna, beta-karoten, kwas foliowy, tiamina, niacyna, witamina D, E i inne witaminy oraz białko i błonnik. To też źródło cynku, magnezu, wapnia, żelaza
Zobacz tutaj ...
Spirulina w proszku (100% naturalna)Spirulina w proszku to słodkowodna alga, zawierająca duże stężenie witamin, minerałów i innych, ważnych składników odżywczych. Wysoką jakość uzyskano dzięki odpowiednim warunkom klimatycznym, przestrzeganiu restrykcyjnych norm podczas hodowli i …
Zobacz tutaj ...
Bibliografia
- Janicki A., Wartość odżywcza żywności funkcjonalnej, Żywność, 1999.
- Kunachowicz H., Przygoda B., Iwanow K., Nadolna I., Tabele wartości odżywczej produktów spożywczych i potraw, Warszawa 2017.
Zostaw komentarz