Dysbioza jelitowa

Aktualizacja: 30 czerwca 2026

Dysbioza jelitowa to zaburzenie równowagi mikroorganizmów (bakterii, grzybów i innych drobnoustrojów) zasiedlających przewód pokarmowy. Polega na zmianie ich składu, liczebności lub aktywności. Nie jest uznawana za samodzielną jednostkę chorobową, ale za stan, który może rozwijać się pod wpływem wielu czynników. Do najważniejszych należą nieprawidłowa dieta, antybiotykoterapia, przewlekły stres, infekcje oraz niektóre choroby przewlekłe. Coraz więcej badań wskazuje, że prawidłowo funkcjonująca mikrobiota jelitowa odgrywa istotną rolę nie tylko w procesach trawienia, ale również w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, utrzymaniu integralności bariery jelitowej oraz regulacji wielu procesów metabolicznych. Z tego względu zaburzenia jej równowagi są wiązane z większym ryzykiem występowania różnych dolegliwości ze strony układu pokarmowego oraz niektórych chorób ogólnoustrojowych. Zrozumienie mechanizmów prowadzących do dysbiozy jelitowej pozwala lepiej poznać znaczenie mikrobioty dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wiedza ta ułatwia również świadome wspieranie jej prawidłowego funkcjonowania poprzez odpowiednio dobrany styl życia i sposób odżywiania.

Co to jest dysbioza jelitowa?

Mikrobiota jelitowa jest wysoce zróżnicowana. Składa się z milionów komórek, ponad 15 tysięcy rodzajów bakterii, których łączna sucha masa przekracza 1 kg. Drobnoustroje te kolonizują nasze jelita. Ilość bakterii w mikrobiocie jelitowej równa się ilości wszystkich komórek naszego ciała, a repertuar genetyczny znajdujący się w mikrobiomie sięga 232 mln genów. Znacznie poszerza możliwości metaboliczne człowieka. Warto również zaznaczyć, że potencjał metaboliczny mikrobiomu możemy porównać do potencjału metabolicznego ludzkiej wątroby. To ogromne ilości, dlatego nie należy bagatelizować zbioru tych drobnoustrojów. Odpowiadają one między innymi za:

• procesy trawienne – flora bakteryjna jelit uczestniczy w rozkładzie składników pokarmowych, zwłaszcza błonnika, którego człowiek sam nie trawi;
• produkcję ważnych związków chemicznych – między innymi krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA), które odżywiają komórki jelita i wspierają jego prawidłowe funkcjonowanie, a także niektórych ilości witamin z grupy B czy witaminy K;
• obronę organizmu i wspieranie układu odpornościowego – flora jelitowa utrudnia rozwój szkodliwych bakterii, wirusów i grzybów, konkurując z nimi o miejsce i składniki odżywcze. Dodatkowo wpływa na rozwój i regulację odpowiedzi immunologicznej oraz pomaga utrzymać prawidłową barierę jelitową;
• regulację metabolizmu – bierze udział w przetwarzaniu składników odżywczych i regulacji przemiany materii;
• oddziałuje na oś jelito-mózg – poprzez sygnały nerwowe, hormonalne i immunologiczne może wpływać na funkcjonowanie układu nerwowego oraz samopoczucie.

Dysbiozą jelitową określamy stan, w którym równowaga między składem (ilość, jakość, stosunek względem siebie) poszczególnych pożądanych drobnoustrojów zostaje zaburzona, a jednocześnie może dojść do rozwoju większej liczby niepożądanych, chorobotwórczych patogenów.

Dysbioza jelitowa – przyczyny

Do dysbiozy jelitowej najczęściej prowadzi współczesny tryb życia, a przede wszystkim niezdrowa, wysoko przetworzona, mało urozmaicona dieta uboga w błonnik pokarmowy, pełnowartościowe składniki odżywcze oraz witaminy. Negatywnymi czynnikami dla mikroflory są również:

• spożywanie posiłków w losowych porach;
• jedzenie tuż przed pójściem spać;
• częste głodówki;
• niedobory pokarmowe związane ze źle skomponowaną lub niezdrową dietą.

Pomijając sferę odżywiania się, do dysbiozy jelitowej może dojść wskutek palenia papierosów, nadużywania alkoholu, a przede wszystkim antybiotykoterapii. W dzisiejszych czasach antybiotyki są istotną grupą leków o działaniu przeciwbakteryjnym. Niestety, nie mają wybiórczego działania. Niszczą zarówno patogeny wywołujące choroby, jak i te zdrowe, należące do flory jelitowej. Dlatego przed, w trakcie i po koniecznej antybiotykoterapii zaleca się stosowanie probiotyków.

Warto podkreślić, że również infekcje bakteryjne, infekcje wirusowe lub infekcje pasożytnicze mogą zmieniać skład flory jelitowej. Innymi czynnikami ryzyka są:

• silny, chroniczny stres na co dzień;
• choroby przewlekłe układu pokarmowego (np. zespół jelita drażliwego, celiakia, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna i inne).

Dysbioza jelitowa – objawy

W klasycznym obrazie klinicznym dysbiozy jelitowej pojawiają się objawy związane z układem pokarmowym, a więc:

• wzdęcia;
• gazy;
• bóle brzucha;
• uczucie przelewania się w brzuchu;
• napięty, bolesny brzuch;
• biegunki lub zaparcia;
• zmiana rytmu wypróżniania się;
• zgaga.

U niektórych osób pojawiają się dodatkowo dolegliwości takie jak zmęczenie, pogorszenie samopoczucia, obniżona tolerancja niektórych produktów spożywczych. W dłuższej perspektywie czasu zaobserwować można ogólny spadek odporności, pogorszenie kondycji skóry, wahania nastroju, drażliwość, tendencję do stanów depresyjnych. Wzrasta też ryzyko chorób cywilizacyjnych o charakterze przewlekłym.

Leczenie dysbiozy jelitowej polega przede wszystkim na usunięciu jej przyczyny, jeśli jest to możliwe. Zdecydowaną podstawą jest modyfikacja diety, systematyczna, codzienna aktywność fizyczna, unikanie stresu i innych czynników ryzyka, w tym zwłaszcza używek. Wszelkie leki i antybiotyki należy przyjmować wyłącznie, gdy jest to niezbędne, jednocześnie stosując probiotyki. Choroby przewlekłe układu pokarmowego powinny być stabilizowane pod okiem odpowiedniego lekarza specjalisty.

Spirulina + Chlorella – naturalne oczyszczanie organizmu
Chlorella w bardzo dokładny sposób oczyszcza organizm, pomaga w likwidacji zaparć, wspiera budowanie naturalnej odporności, wspomaga odmładzanie organizmu, przyspiesza regenerację uszkodzonych tkanek, poprawia kondycję organizmu, dodaje sił witalnych, …
Zobacz tutaj ...

Chlorella w tabletkach z rozerwaną ścianą komórkową
Chlorella posiada właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybiczne nie wpływając przy tym na florę fizjologiczną. Bardzo dokładnie usuwa toksyny z organizmu …
Zobacz tutaj ...

Chlorella i młody jęczmień – oczyszczanie i odchudzanie
Chlorella i młody jęczmień w postaci sproszkowanego soku to w 100% naturalne produkty wysokiej jakości premium. W połączeniu uzupełniają składniki odżywcze i wspomagają oczyszczanie organizmu z zalegających toksyn …
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Karakuła-Juchnowicz H., Pankowicz H., Juchnowicz D., Valverde Piedra J., Małecka-Massalska T., Mikrobiota jelitowa – klucz do zrozumienia patofizjologii jadłowstrętu psychicznego?, Psychiatr. Pol. 2017; 51(5): 859-870.
2. Gałęcka M., Dysbioza jelitowa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2021.
3. Ziółkowska S., Kijek N., Malinowski K., Kostrzewska P., Mikrobiota jelitowa – nieoceniony strażnik odporności i witalności organizmu, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2022, Tom 28, Nr 1, 8-14.