Infekcje pasożytnicze

Aktualizacja: 8 sierpnia 2026

Infekcje pasożytnicze to choroby wywoływane przez pasożyty (jak wskazuje nazwa), które żyją w organizmie człowieka lub na jego powierzchni, czerpiąc z niego korzyści kosztem gospodarza. Infekcje pasożytnicze nie są wywoływane przez wirusy ani bakterie, co sprawia, że ich rozpoznanie i leczenie mogą przebiegać odmiennie niż w przypadku zakażeń bakteryjnych czy wirusowych. Tego typu infekcje mogą być też egzotyczne, na przykład związane z podróżą w dalekie kraje, gdzie standardy higieny są raczej niskie.

Infekcje pasożytnicze – przyczyny

Infekcje pasożytnicze są wywołane przeniknięciem do organizmu człowieka pasożytów, które dzielimy na:

1. Pierwotniaki – np. Giardia intestinalis, Toxoplasma gondii.
2. Robaki pasożytnicze (helminty) – np. Enterobius vermicularis, Ascaris lumbricoides, Taenia saginata.
3. Pasożyty zewnętrzne – np. Sarcoptes scabiei (świerzb) oraz Pediculus humanus capitis.

Dostają się one do wnętrza ciała różnymi drogami. Do najczęstszych przyczyn należą:

• spożycie zanieczyszczonej żywności lub wody, jedzenie niemytych owoców i warzyw oraz surowego lub niedogotowanego mięsa, ryb i owoców morza;
• nieprzestrzeganie zasad higieny, zwłaszcza niemycie rąk po skorzystaniu z toalety, niemycie rąk przed jedzeniem, obgryzanie paznokci lub wkładanie brudnych rąk do ust;
• kontakt z osobą zakażoną, wspólne używanie ręczników, pościeli lub odzieży (np. przy wszawicy i świerzbie);
• kontakt z zakażonymi zwierzętami lub ich odchodami, sprzątanie kuwet, praca z glebą zanieczyszczoną odchodami, kontakt z nieodrobaczonymi zwierzętami;
• ukąszenia owadów przenoszących pasożyty, np. komary lub muchówki w krajach tropikalnych mogą przenosić niektóre pasożyty;
• chodzenie boso po zanieczyszczonej glebie – w niektórych regionach świata larwy pasożytów mogą wnikać przez skórę.

W Polsce, dzięki wysokiemu poziomowi higieny, infekcje pasożytnicze są raczej rzadkie, a jeśli już się zdarzają, dotyczą głównie dzieci, które nie mają jeszcze wyuczonych zasad dbania o higienę, chętnie wkładają rączki do buzi i dotykają brudnych przedmiotów. Wśród dorosłych zagrożenie wzrasta podczas podróżowania do krajów, gdzie standardy higieny są niskie, na przykład do Indii.

Najczęstsze infekcje pasożytnicze

W Polsce najczęściej występują zarażenia wywołane przez owsiki i lamblie jelitowe, znacznie rzadziej występuje toksokaroza i glistnica. Chorują głównie dzieci. Najczęstsze infekcje pasożytnicze wraz z ich objawami można przedstawić następująco:

• Owsica – wywołana przez Enterobius vermicularis. W jej przebiegu pojawia się silny świąd okolicy odbytu, zwłaszcza w nocy, zaburzenia snu, drażliwość. To choroba głównie dzieci;
• Glistnica – wywołana przez Ascaris lumbricoides. Jej charakterystyczne objawy obejmują bóle brzucha, nudności, kaszel (w fazie wędrówki larw), utratę apetytu;
• Lamblioza (giardioza) – wywołana przez Giardia intestinalis. Objawy to biegunka, bóle brzucha, wzdęcia, nudności, osłabienie;
• Tasiemczyca – wywołana przez tasiemce, np. Taenia saginata lub Taenia solium. W jej przebiegu występują bóle brzucha, osłabienie, utrata masy ciała, zaburzenia apetytu;
• Toksoplazmoza – wywołana przez Toxoplasma gondii. Jest często bezobjawowa, czasem występuje jednak powiększenie węzłów chłonnych, gorączka i bóle mięśni. Jest szczególnie istotna u kobiet w ciąży i osób z obniżoną odpornością;
• Świerzb – wywołany przez Sarcoptes scabiei (świerzbowiec ludzki). Typowy jest bardzo silny świąd, nasilający się nocą, wysypka i charakterystyczne korytarzyki w skórze;
• Wszawica – wywołana przez Pediculus humanus capitis. Główne jej objawy to świąd skóry głowy, obecność gnid i wszy we włosach.

Do egzotycznych infekcji pasożytniczych należą m.in. malaria, leiszmanioza, śpiączka afrykańska, choroba Chagasa oraz słoniowacizna. Jest ich oczywiście znacznie więcej, te jednak występują najczęściej.

Infekcje pasożytnicze – leczenie

Infekcje pasożytnicze leczy się przyczynowo, podstawą leczenia jest farmakoterapia dobrana do rodzaju pasożyta wywołującego chorobę. Im wcześniej podjęte leczenie, tym większa szansa na uniknięcie powikłań i skrócenie czasu rekonwalescencji. Dla przykładu stosuje się albendazol lub mebendazol w leczeniu owsicy i glistnicy, metronidazol lub tynidazol w leczeniu lambliozy oraz prazykwantel w leczeniu tasiemczycy. Dodatkowo leczenie objawowe polega na nawodnieniu organizmu, dbaniu o zdrową dietę, uzupełnianiu niedoborów pokarmowych oraz utrzymywaniu wysokiego poziomu higieny osobistej.

Infekcje pasożytnicze – suplementacja

W przebiegu infekcji pasożytniczych warto zadbać nie tylko o właściwe leczenie, ale również o odpowiednie wsparcie organizmu dostarczając niezbędne składniki odżywcze. W zależności od indywidualnych potrzeb pomocne może być uzupełnienie codziennej diety o olej z czarnuszki, probiotyki, witaminę D czy cynk. Szczególne znaczenie ma wspieranie prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, a w przypadku infekcji przebiegających z dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego, również dbanie o prawidłową dietę i mikrobiotę jelitową.

Warto zwrócić uwagę zwłaszcza na olej z czarnuszki, który jest naturalnym źródłem tymochinonu i innych związków biologicznie aktywnych. Z tego względu czarnuszka może stanowić bardzo wartościowy element codziennej diety i wspierać naturalne mechanizmy obronne organizmu.

Z kolei cynk i witamina D wspierają prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Odpowiednio dobrane probiotyki mogą natomiast wspomagać utrzymanie równowagi mikroflory jelitowej.

Suplementację najlepiej dobierać do rzeczywistych potrzeb organizmu. Szczególnie jeśli infekcja wiąże się z długotrwałymi dolegliwościami ze strony układu pokarmowego, osłabieniem czy pogorszeniem apetytu.

Olej z czarnuszki w kapsułkach 100% naturalny
Oryginalny olej z czarnuszki egipskiej (Nigella sativa) wspiera odporność, układ pokarmowy i zdrowie skóry. Wykazuje właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i antyoksydacyjne. Źródło cennych kwasów tłuszczowych i tymochinonu.
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Jasonek J., Szenborn L., Kuchar E., Praktyczne aspekty rozpoznawania i leczenia najczęstszych chorób pasożytniczych, Family Medicine & Primary Care Review 2008, 10, 3: 887-892.
2. Korzeniewski K., Pokorna-Kałwak D., Diagnostyka wybranych chorób pasożytniczych u bezobjawowych pacjentów powracających z tropiku, Lekarz POZ, 4/2020.
3. Korzeniewski K., Choroby pasożytnicze przewodu pokarmowego w Polsce, Forum Medycyny Rodzinnej 2016, Tom 10, nr 1, 10-18.