Aktualizacja: 14 sierpnia 2026
Dieta eliminacyjna to sposób odżywiania polegający na czasowym wykluczeniu z diety określonych produktów lub składników, które mogą powodować niepożądane objawy, a następnie stopniowym ponownym ich wprowadzaniu, aby sprawdzić reakcję organizmu. Stosuje się ją przeważnie w przypadku podejrzenia alergii lub nietolerancji pokarmowej, ale również w przebiegu niektórych chorób (na przykład po usunięciu wyrostka robaczkowego czasowo z diety eliminuje się produkty ciężkostrawne).
Dieta eliminacyjna – na czym polega?
Dieta eliminacyjna, jak wskazuje nazwa, polega na wyeliminowaniu poszczególnych produktów spożywczych bądź nawet całych grup pokarmowych z różnych względów, religijnych, zdrowotnych, kulturowych. Ma zastosowanie zarówno w procesie diagnostycznym, jak i terapeutycznym współczesnej medycyny. Przykładami diety eliminacyjnej są:
- dieta wegetariańska – wyklucza spożycie mięsa i produktów mięsnych, takich jak pasztety, konserwy, podroby;
- dieta wegańska – eliminuje z jadłospisu nie tylko mięso i produkty mięsne, ale dodatkowo również wszystkie produkty pochodzenia zwierzęcego, takie jak jajka, nabiał czy nawet miód;
- dieta wykluczająca gluten – konieczna u osób z celiakią, ale także z niektórymi nietolerancjami pokarmowymi, problemami żołądkowo-jelitowymi czy przewlekłymi schorzeniami dermatologicznymi;
- dieta wykluczająca orzechy i produkty z dodatkiem orzechów – w przypadku alergików z potwierdzoną alergią pokarmową na orzechy;
- dieta wykluczająca produkty spożywcze z wysokim indeksem glikemicznym – ma zastosowanie w przypadku diabetyków, czyli osób chorujących na cukrzycę;
- dieta low FODMAP – czasowo ogranicza grupę słabo wchłanianych węglowodanów, które u niektórych osób mogą nasilać objawy jelitowe. Następnie poszczególne produkty są stopniowo ponownie wprowadzane.
Jest ich oczywiście znacznie więcej. Należy jednak pamiętać, że błędnie ułożona dieta eliminacyjna prowadzić może do licznych niedoborów pokarmowych i tym samym do pogorszenia ogólnego stanu zdrowia czy samopoczucia. Współpraca z doświadczonym dietetykiem ma więc szczególne znaczenie, zwłaszcza w przypadku osób z chorobami przewlekłymi. Także kobiety w ciązy, jeśli ze względów zdrowotnych chcą sięgnąć po dietę eliminacyjną, powinny skonsultować się z dietetykiem.
Dieta eliminacyjna – wskazania i przeciwwskazania
Dietę eliminacyjną stosuje się przede wszystkim w przypadku:
- alergii pokarmowych, np. na mleko, jaja, orzechy, ryby lub soję;
- nietolerancji pokarmowych, np. nietolerancji laktozy;
- celiakii – konieczne jest całkowite wykluczenie glutenu;
- fenyloketonurii – ogranicza się produkty będące źródłem fenyloalaniny;
- niektórych chorób przewodu pokarmowego, np. u części osób z zespołem jelita drażliwego stosuje się dietę low FODMAP;
- diagnostyki alergii lub nietolerancji, gdy lekarz zaleci czasowe wykluczenie podejrzanego produktu i późniejsze kontrolowane ponowne wprowadzenie.
Nie można wskazać jednego zestawu przeciwwskazań dotyczących wszystkich rodzajów diet eliminacyjnych. Ich stosowanie powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb organizmu. Ważne, by była dobrana świadomie i zgodnie z zapotrzebowaniem organizmu. Dla przykładu, dieta wegetariańska jest zdrowa, o ile zadbamy o podaż witaminy B12 z innych źródeł (najczęściej z suplementów diety, ponieważ nie występuje ona naturalnie w roślinach) oraz pełnowartościowego białka.
Dieta eliminacyjna nie jest przeznaczona dla zdrowych osób bez konkretnego wskazania. Nie powinna być również stosowana bez konsultacji, zwłaszcza w przypadku dzieci lub nastolatków, ponieważ niedobory mogą zaburzać prawidłowy rozwój. Szczególną ostrożność należy zachować, jeśli dieta eliminacyjna jest stosowana przez kobietę w ciąży lub karmiącą piersią bez wskazań medycznych. Rozwijający się organizm potrzebuje odpowiedniej podaży wszystkich niezbędnych składników odżywczych. Podkreśla się także, że dieta eliminacyjna nie jest dietą odchudzającą.
Spirulina w tabletkach (100% naturalna)Spirulina posiada w pełni naturalne witaminy i minerały o wysokim stężeniu. W jej skład wchodzą m.in.: biotyna, beta-karoten, kwas foliowy, tiamina, niacyna, witamina D, E i inne witaminy oraz białko i błonnik. To też źródło cynku, magnezu, wapnia, żelaza
Zobacz tutaj ...
Spirulina w proszku (100% naturalna)Spirulina w proszku to słodkowodna alga, zawierająca duże stężenie witamin, minerałów i innych, ważnych składników odżywczych. Wysoką jakość uzyskano dzięki odpowiednim warunkom klimatycznym, przestrzeganiu restrykcyjnych norm podczas hodowli i …
Zobacz tutaj ...
Bibliografia
- Ciborowska H., Ciborowski A., Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2021.
- https://www.pszs.eu/_userdata/file/dieta-eliminacyjna_2942.pdf.
Zostaw komentarz