Zmniejszanie żołądka

Aktualizacja: 1 lutego 2026

Zmniejszanie żołądka (inaczej: operacja bariatryczna) to inwazyjna procedura polegająca na przecięciu powłok brzusznych, odsłonięciu żołądka oraz ograniczeniu jego pojemności, by tym samym zredukować apetyt i walczyć z otyłością (najczęściej) lub innymi problemami zdrowotnymi. Taki zabieg powinien być wykonany jednak jako ostateczność, gdy inne metody terapeutyczne zawiodą lub są niewskazane.

Na czym polega zmniejszanie żołądka?

Istnieje kilka metod zmniejszania żołądka. Współcześnie coraz chętniej wykonuje się działania endoskopowe, spośród których do najpowszechniejszych zalicza się tzw. balon dożołądkowy. Wskazaniem do założenia go jest wskaźnik masy ciała BMI mieszczący się w przedziale od 30 do 40 u pacjentów, u których modyfikacja stylu życia nie przyniosła pożądanych efektów. Jest to małoinwazyjna, odwracalna endoskopowa procedura, która doprowadza do zmniejszenia objętości żołądka, hamuje sygnał nerwu błędnego, dzięki stymulacji mechanoreceptorów żołądka, przez co opóźnia jego opróżnianie.

Kolejną procedurą zmniejszającą żołądek jest endoskopowa gastroplastyka rękawowa, stanowiąca interwencję polegającą na endoskopowym założeniu szwu, co zmniejsza objętość żołądka nawet o 70%. Pozwala to na uzyskanie wczesnego uczucia sytości, zmian w fizjologii układu trawiennego i redukcji całkowitej masy ciała. Jest przy tym procedurą bezpieczną i dającą wysoką skuteczność, co obserwuje się u pacjentów od lat.

Zmniejszanie żołądka – wskazania i przeciwwskazania

Chirurgia bariatryczna to najskuteczniejsza metoda leczenia otyłości, pozwalająca na długotrwałą redukcję masy ciała oraz znaczące medycznie obniżenie ryzyka rozwoju chorób współistniejących z otyłością. Tym samym obserwuje się obniżenie współczynnika śmiertelności. Wykazano, że procedury bariatryczne pozwalają na poprawę lub remisję cukrzycy typu 2. Podstawowym wskazaniem do zmniejszania żoładka jest więc otyłość olbrzymia, która nie reaguje na metody zachowawcze (systematyczna aktywność fizyczna, modyfikacja diety, ewentualna farmakoterapia). Zwłaszcza jeśli jednocześnie współistnieją u pacjenta schorzenia związane z otyłością, takie jak na przykład: cukrzyca typu 2, obturacyjny bezdech senny, nadciśnienie tętnicze, stłuszczenie wątroby, zaburzenia lipidowe, choroby stawów związane z przeciążeniem ich nadmierną masą ciała.

Choć zmniejszanie żoładka jest procedurą małoinwazyjną, jeśli jest wykonywane endoskopowo, wciąż stanowi interwencję chirurgiczną. Dlatego nie u każdego pacjenta może zostać wykonane. Podstawowe przeciwwskazania są następujące:

• aktywne uzależnienia, na przykład od narkotyków czy alkoholu;
• ciężkie, niewyrównane i niekontrolowane choroby przewlekłe, zwłaszcza zaburzenia krzepnięcia krwi, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, choroby serca i płuc;
• nieleczone zaburzenia psychiczne;
• ciąża i połóg;
• choroby przewodu pokarmowego uniemożliwiające zmniejszenie żołądka (zależnie od lekarza);
• brak gotowości do zmian w życiu po zabiegu – operacja wymaga trwałej zmiany nawyków i regularnych kontroli.

Oczywiście każdy pacjent przed zapisaniem się na zabieg przechodzi staranną kwalifikację do niego.

Zmniejszanie żołądka – efekty terapeutyczne

Leczenie otyłości jest w dzisiejszych czasach uznawane za niezmiernie istotne, ponieważ może ona prowadzić do licznych powikłań. Może skutkować rozwojem chorób układu sercowo-naczyniowego, chorób układu oddechowego, takich jak obturacyjny bezdech senny, cukrzycy typu 2 czy niealkoholowego stłuszczenia wątroby. Szacuje się, że ponad 80% pacjentów z otyłością, u których BMI wynosi powyżej 40 kg/m2, spełnia kryteria rozpoznania zespołu metabolicznego. Ponadto statystycznie czas życia osób z otyłością olbrzymią jest o 5–20 lat krótszy w stosunku do osób o prawidłowej masie ciała.

Najważniejszym efektem zmniejszenia żołąadka jest znaczna i trwała redukcja masy ciała. Obserwuje się między innymi utratę blisko 50–70% nadmiernej masy ciała w ciągu 1–2 lat (zależnie od metody), przy czym efekt zazwyczaj utrzymuje się długoterminowo, jeśli pacjent stosuje zalecenia. Zmniejszanie żołądka działa jak terapia dla wielu chorób metabolicznych. Dla przykładu w przebiegu cukrzycy typu 2 u wielu pacjentów obserwuje się remisję choroby, czyli ustabilizowanie poziomu glikemii bez konieczności stałego przyjmowania leków. Długoterminowo obserwuje się też korzyści związane z normalizacją masy ciała, między innymi: poprawę samopoczucia, zmniejszenie depresji, zwiększenie pewności siebie i samoakceptacji, zmniejszenie bólu stawów.

Bibliografia

1. Otlewska A., Szpotowicz G., Otlewska A., Chirurgia bariatryczna, Pediatr Med Rodz 2020, 16 (2), p. 159–164.
2. Tarnowski W., Jaworski P., Operacje bariatryczne w praktyce, Gastroenterologia Kliniczna 2018, tom 10, nr 3: 93–101.
3. Pierzak-Stępień M., Rola chirurgicznego leczenia otyłości w redukcji masy ciała i jego wpływ na choroby współistniejące, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2024, Tom 30, Nr 1, 7–13.