Adaptogeny

Adaptogeny to szeroka grupa surowców roślinnych i roślin pomagających organizmowi lepiej radzić sobie ze stresem, przystosowywać się do zmieniających warunków i okoliczności środowiska, jak również adaptować się do zmian, stąd ich nazwa. Najbardziej znanymi są ashwagandha, różeniec górski czy żeń-szeń, jest ich jednak znacznie więcej. Prozdrowotne właściwości adaptogenów zostały niejednokrotnie potwierdzone badaniami klinicznymi.

Co to są adaptogeny?

Adaptogeny to rośliny (zwykle zioła lub grzyby) ukierunkowane na wspieranie odporności organizmu i zwiększanie jego przystosowania się do zmian otoczenia czy tych w obrębie środowiska wewnętrznego. Wspierają stabilizację i utrzymanie homeostazy oraz radzenie sobie z wieloma problemami emocjonalnymi. Można powiedzieć, że regulują pracę całego organizmu. Jeśli jest on nadmiernie pobudzony, pozwalają nieco go wyciszyć, natomiast przy osłabieniu, zmęczeniu i braku motywacji pomagają pobudzić go do działania. Wszystko zależy od tego, czego aktualnie potrzebuje organizm. Aby roślina została uznana za adaptogen, powinna działać niespecyficznie (wspierać ogólną odporność na stres), działać normalizująco (regulować, a nie stymulować), być bezpieczna przy długotrwałym stosowaniu.

Adaptogeny – przykłady i działanie

Do grona najpopularniejszych i najistotniejszych z punktu widzenia medycyny alternatywnej roślin adaptogennych zaliczamy przede wszystkim:

• traganek – posiada właściwości antybakteryjne, antyoksydacyjne, wzmacniające serce, wątrobę i układ immunologiczny. Może być używany w zwalczaniu utraty apetytu, niewydolności organów, zmęczenia, wzmożonego pragnienia (zwykle powodowanego przez cukrzycę lub gruźlicę). Traganek wzmacnia również płuca;
• ashwagandha – wzmacnia odporność, zmniejsza stany zapalne, ma właściwości przeciwskurczowe i moczopędne. Jest stosowana jako środek ściągający oraz przeciwnowotworowy, co potwierdzają najnowsze badania naukowe. Przede wszystkim jednak ceni się działanie uspokajające, relaksacyjne tej rośliny;
• maczużnik chiński – działa przeciwastmatycznie, wspomaga czynność i regenerację wątroby, jest silnym przeciwutleniaczem. Może obniżać poziom cholesterolu we krwi i uspokajać, jednocześnie wzmacniając cały system odpornościowy. Maczużnik chiński rewitalizuje organizm całościowo, poprawia gospodarkę hormonalną;
• eleuterokok kolczysty – reguluje metabolizm lipidów oraz zapobiega stłuszczeniu serca, wątroby i nerek. Posiada także właściwości immunostymulujące, przeciwzapalne, przeciwrodnikowe i odtruwające. Udowodniono, że minimalizuje zmęczenie, pomaga walczyć z lękami i depresją, obniża senność i dodaje energii;
• lukrecja gładka – jako adaptogen ma działanie immunostymulujące, moczopędne, antyalergiczne, antyoksydacyjne, przeciwwirusowe, łagodzące, przeciwbakteryjne, przeciwzapalne, redukujące zaczerwienienia, wykrztuśne, przeciwobrzękowe i przeciwłojotokowe;
• żeń-szeń – skutecznie likwiduje zmęczenie, wzmacnia odporność, chroni wątrobę, zwiększa wydolność fizyczną i umysłową, poprawia pamięć i koncentrację.

Takich roślin jest jednak znacząco więcej. Innymi mogą być na przykład: szczodrak krokoszowy, różeniec górski, aralia mandżurska, cytryniec chiński. Zarówno współczesna nauka, jak i wielowiekowe doświadczenie medycyny Wschodu uzasadniają możliwość połączenia w synergistycznym działaniu składników roślinnych o działaniu adaptogennym w jedną całość. Dlatego rosnącą popularnością cieszą się gotowe mieszanki ziół adaptogennych.

Zobacz również: Suplementy adaptogenne.

Adaptogeny – wskazania do stosowania

Podstawowe wskazania do przyjmowania adaptogenów to:

• chroniczny stres w życiu codziennym, ciągłe uczucie napięcia emocjonalnego;
• zmęczenie, wyczerpanie, problemy z koncentracją;
• wypalenie zawodowe, trudności w pracy, nadmiar obowiązków przy poczuciu nieradzenia sobie z nimi;
• obniżona wydolność na dowolnym polu życia;
• nadmierny wysiłek fizyczny, np. przygotowywanie się do zawodów czy maratonu;
• spadek odporności, częste infekcje.

Adaptogeny są używane, gdy ktoś chce poprawić odporność emocjonalną, wspierać poczucie równowagi, lepiej radzić sobie z codziennymi obciążeniami. Ważne, aby stosować wybrane adaptogeny systematycznie (codziennie) przez okres co najmniej kilku tygodni. Dopiero taka regularność po pewnym czasie przyniesie oczekiwane rezultaty, podobnie zresztą jak ma to miejsce w przypadku wszystkich innych działań bazujących na ziołach, roślinach czy produktach naturalnych. Przed użyciem ziół adaptogennych należy też wykluczyć przeciwwskazania do ich stosowania.

Omega 3 – czysty roślinny olej z Pachnotki zwyczajnej
Omega 3 to naturalny produkt zawierający w swoim składzie czysty, roślinny olej, z pełniącymi istotną rolę w odżywianiu człowieka kwasami tłuszczowymi Omega 3. Stanowi wsparcie dla mózgu i odpowiada za jego prawidłową pracę. Dodatkowo wspiera odporność
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Wolski T., Baj T., Ludwiczuk A., Sałata M., Głowniak K., Surowce roślinne o działaniu adaptogennym oraz ocena zawartości adaptogenów w ekstraktach i preparatach otrzymanych z rodzaju Panax, Postępy Fitoterapii 2/2009, s. 77-97.
2. Wydro D., Dąbrowska-Bernstein B., Moskalik M., Adaptogeny korygujące reakcję organizmu na stres i zaburzenia homeostazy – pomocą w prewencji chorób cywilizacyjnych, 2015.
3. Winston D., Maimes S., Adaptogeny od A do Z, Wydawnictwo Vital, Białystok 2019.