Adrenalina - jakie funkcje pełni w organizmie?Adrenalina należy do biogennych amin katecholowych i wraz z noradrenaliną jest syntezowana przez rdzeń nadnerczy. Ma bardzo duże znaczenie w regulacji nastroju i uwagi w okresie czuwania, a także w podtrzymywaniu cyklu sen-czuwanie.

Czym są nadnercza?

Gruczoły nadnerczowe (lub nadnercza) to dwa płaskie twory umiejscowione na górnych powierzchniach każdej nerki. Są obficie ukrwione, gdyż w ciągu minuty przepływa przez nie 5 razy więcej krwi, niż wynosi ich własna objętość.

Nadnercze składa się z:

  • Części zewnętrznej – zwanej korą;
  • Części wewnętrznej – zwanej rdzeniem.

Należy wiedzieć, że nadnercza należą do narządów, bez których życie ustroju jest niemożliwe. Część rdzeniowa nadnerczy jest w istocie dokrewnym odpowiednikiem układu nerwowego współczulnego.

Jak powstaje adrenalina?

Adrenalina powstaje w cyklu przemian z aminokwasu fenyloalaniny poprzez tyrozynę, DOPA, dopaminę i noradrenalinę. Jest syntezowana i magazynowana w pęcherzykach, w komórkach rdzenia gruczołu nadnerczowego. Cały proces składa się z 5 etapów.

Wydzielanie hormonu

Silne emocje, znaczny wysiłek fizyczny, utrata krwi, oziębienie całego ciała wywołują wydzielanie adrenaliny (oraz noradrenaliny) przez rdzeń nadnerczy. Impulsy z kory mózgu i układu brzeżnego (limbicznego) biegną przez podwzgórze i most do części piersiowej rdzenia kręgowego, gdzie znajdują się neurony wysyłające w nerwach trzewnych włókna eferentne do rdzenia gruczołów nadnerczowych.
W czasie pobudzenia komórki pęcherzyki stykają się od wewnątrz z błoną komórkową, pękają, a ich treść zostaje usunięta na zewnątrz. Wydzielanie adrenaliny polega zatem na egzocytozie. Następnie puste pęcherzyki zamykają się i odsuwają od błony komórkowej. Następuje ponowne ich wypełnienie hormonem. Miejscem uwalniania adrenaliny są współczulne zakończenia zazwojowe. Czynnikiem bezpośrednio pobudzającym komórki rdzenia do wydzielania adrenaliny jest acetylocholina – neuroprzekaźnik uwalniany na zakończeniach przedzwojowych włókien współczulnych.

Jakie funkcje pełni adrenalina?

Ważniejsze funkcje katecholamin, w tym adrenaliny, prezentują się następująco:

  • zwiększanie częstości i siły skurczów mięśnia sercowego;
  • skurcz naczyń krwionośnych;
  • zwiększenie wydzielania potu i skurcz mięśni przywłosowych;
  • rozszerzenie oskrzelików, co wspomaga oddychanie;
  • pobudzenie uwalniania reniny;
  • zahamowanie agregacji płytek;
  • rozszerzanie źrenic;
  • zahamowanie pewnych funkcji drugorzędnych, jak np. sekrecji i motoryki żołądkowej;
  • zwiększanie rozpadu glikogenu w mięśniach celem dostarczenia glukozy do wytwarzania energii.

Ponadto adrenalina bierze udział w regulacji licznych procesów metabolicznych. Powoduje stymulację lipolizy komórek tłuszczowych, co dostarcza kwasów tłuszczowych jako materiału energetycznego dla wielu tkanek, a także wspomaga oszczędzanie kurczących się zapasów glukozy. Może zwiększyć nawet o 15% podstawowy metabolizm poprzez pobudzenie procesów termogennych.

Zobacz także: Termogeneza

W przypadku działania na układ hormonalny, adrenalina pobudza wydzielanie glukagonu i hamuje uwalnianie insuliny. Dodatkowo powoduje intensyfikację uwalniania hormonów tarczycy, czyli kalcytoniny i parathormonu.

Podsumowanie

Układ adrenergiczny nazwano układem pracy i walki. Adrenalina, jako hormon rdzenia nadnerczy, jest mobilizowana w sytuacjach stresu, takich jak zagrożenie życia, zimno, hipoglikemia czy wysiłek fizyczny. Należy wiedzieć, że stężenie adrenaliny zmniejsza się w czasie snu, natomiast nieznaczna ilość tego hormonu (około 5%) zostaje wydalona z organizmu w postaci niezmienionej wraz z moczem.

Bibliografia

  1. Gołąb B., Traczyk W., Anatomia i fizjologia człowieka, Wydawnictwo Ośrodek Doradztwa i Szkolenia Jaktorów, Jaktorów 1997.
  2. Michajlik A., Anatomia i fizjologia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003.
  3. Brzozowski T., Fizjologia człowieka, Wydawnictwo Urban&Partner, Wrocław 2019.
  4. Górski J., Fizjologia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010.
Spirulina Febico - naturalne witaminy i minerały na wyciągnięcie ręki
Spirulina Febico - wysokiej jakości alga, której skład to 100% czysta Spirulina. Każdy etap, od hodowli, poprzez produkcję, do otrzymania pełnowartościowego produktu, jest poddawany szczegółowej kontroli. Pozwala to uzyskać najwyższej jakości Spirulinę
Zobacz tutaj ...
Spirulina - witaminy i minerały (100% naturalne)
Spirulina posiada w pełni naturalne witaminy i minerały o wysokim stężeniu. W jej skład wchodzą m.in.: biotyna, beta-karoten, kwas foliowy, tiamina, niacyna, witamina D, E i inne witaminy oraz białko i błonnik. To też źródło cynku, magnezu, wapnia, żelaza
Zobacz tutaj ...