Zapalenie oskrzeli

Aktualizacja: 1 października 2026

Zapalenie oskrzeli to stan zapalny błony śluzowej oskrzeli, czyli narządu zaliczanego do dolnych dróg oddechowych. Znajdują się one pomiędzy tchawicą a płucami u każdego człowieka. Najczęściej stan zapalny pojawia się w przebiegu infekcji wirusowej, np. przeziębienia lub grypy. Diagnostyką i leczeniem zajmuje się zwykle lekarz podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarz pulmonolog. 

Zapalenie oskrzeli – przyczyny

Zapalenie oskrzeli wiąże się najczęściej z objawami infekcji górnych dróg oddechowych, takimi jak nieżyt nosa i gardła, zapalenie zatok bocznych nosa, a także z zapaleniem w obrębie dolnych dróg oddechowych i obejmuje tchawicę. Objawy ostrego zapalenia oskrzeli mogą być związane z chorobami zakaźnymi, jak:

• grypa;
• odra;
• krztusiec;
• płonica.

Czynnikiem etiologicznym ostrego zapalenia oskrzeli są najczęściej wirusy oddechowe:

• rhinowirusy;
• wirusy paragrypy;
• adenowirusy;
• wirusy RSV;
• koronawirusy;
• enterowirusy;
• wirusy grypy.

Także istotnym czynnikiem infekcyjnym jest Mycoplasma pneumoniae (przy zakażeniach bakteryjnych). W oparciu o badania bakteriologiczne wydzieliny z oskrzeli stwierdza się u chorych obecność bakterii takich jak:

• pneumokoki;
• gronkowce;
• paciorkowce hemolizujące;
• Haemophilus influenzae;
• Moraxella catarrhalis.

Innymi słowy, ostre zapalenie oskrzeli jest wywołane infekcją, przeważnie wirusową, niekiedy jedynie bakteryjną. Bakteryjna ma przebieg cięższy i częściej powikłany.

Jeśli chodzi o przewlekłe zapalenie oskrzeli, wiąże się ono najczęściej z długotrwałym drażnieniem dróg oddechowych, zwłaszcza przez palenie tytoniu. Może być również związane z długotrwałym narażeniem na pyły i zanieczyszczenia, np. w miejscu pracy. Czynnikami ryzyka sprzyjającymi powstawaniu ostrego i przewlekłego zapalenia oskrzeli są:

• palenie papierosów (zwykłych i elektrycznych);
• przebywanie w pomieszczeniach z silnym kurzem, mocno ogrzewanych i klimatyzowanych;
• spadki odporności;
• antybiotykoterapia;
• kontakt z alergenami i alergie wziewne;
• astma oskrzelowa;
• inne choroby układu oddechowego.

Zapalenie oskrzeli – objawy i powikłania

W zależności od czasu trwania objawów wyróżniamy:

• ostre zapalenie oskrzeli – trwa do 3 tygodni;
• podostre zapalenie oskrzeli – trwa od 3 do 8 tygodni;
• przewlekłe zapalenie oskrzeli – diagnozowane, jeśli występuje kaszel z odkrztuszaniem przez co najmniej 3 miesiące w roku przez 2 kolejne lata.

Charakterystycznymi objawami omawianej choroby są:

• kaszel – początkowo często suchy, później może pojawić się odkrztuszanie wydzieliny;
• uczucie „zalegania” w klatce piersiowej;
• świsty lub furczenia przy oddychaniu;
• zmęczenie i osłabienie;
• pieczenie w klatce piersiowej lub ból podczas kaszlu;
• czasami stan podgorączkowy lub gorączka (częściej przy infekcjach bakteryjnych).

Aby rozpoznać chorobę, należy udać się do lekarza. Początkowo może być bowiem mylona ze zwykłą grypą.

Zapalenie oskrzeli – diagnostyka

W większości niepowikłanych przypadków diagnostyka obejmuje wyłącznie wywiad zdrowotny i badanie klatki piersiowej oraz pleców stetoskopem. Na tej podstawie lekarz może już ustalić trafne rozpoznanie. Jeśli jednak pojawiają się nietypowe objawy, są one bardzo silne lub długotrwałe, a także gdy pacjent jednocześnie zmaga się z innymi chorobami przewlekłymi, diagnostykę można rozszerzyć o RTG klatki piersiowej, badania krwi lub badania mikrobiologiczne odkrztuszanej plwociny.

Leczenie zapalenia oskrzeli

Leczenie zależy głównie od tego, czy mamy do czynienia z ostrym, czy przewlekłym zapaleniem oskrzeli. Przy ostrym zapaleniu oskrzeli zwykle stosuje się leczenie domowe, takie jak:

• odpoczynek;
• zdrowa i lekkostrawna dieta;
• inhalacje;
• wysoki poziom nawodnienia organizmu;
• sen.

Objawowo stosować można leki dostępne w aptekach, np. łagodzące kaszel. Jeśli jest to infekcja wirusowa (a tak jest przeważnie), nie stosuje się antybiotyków. Antybiotyk przepisuje lekarz dopiero po potwierdzeniu infekcji bakteryjnej. Przy przewlekłym zapaleniu oskrzeli można sięgnąć już po leki przepisane przez lekarza, takie jak środki rozszerzające oskrzela. Kluczem jest jednak zmiana stylu życia, czyli unikanie czynników drażniących, wywołujących objawy (np. rzucenie palenia).

Olej z czarnuszki w kapsułkach 100% naturalny
Oryginalny olej z czarnuszki egipskiej (Nigella sativa) wspiera odporność, układ pokarmowy i zdrowie skóry. Wykazuje właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i antyoksydacyjne. Źródło cennych kwasów tłuszczowych i tymochinonu.
Zobacz tutaj ...

Bio olej z czarnuszki w płynie 100% naturalny
Olej z czarnuszki tłoczony na zimno, dzięki swoim właściwościom może pomóc w zwalczaniu wszelkiego rodzaju problemach skórnych. Chroni komórki organizmu przed wolnymi rodnikami co powoduje, że skóra wygląda młodziej …
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Albertson T., Louie S., Chan A., Rozpoznawanie i leczenie zaostrzeń przewlekłej obturacyjnej choroby płuc i przewlekłego zapalenia oskrzeli u chorych w podeszłym wieku, Medycyna Wieku Podeszłego 2011, Tom 1, nr 1, 1-14.
2. Szczawińska-Popłonyk A., Ostre infekcje dolnych dróg oddechowych u dzieci, Przew Lek, 2001, 4, 6, 84-87.
3. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Rodzinna, Kraków 2006.