Sedacja

Aktualizacja: 24 lutego 2026

Sedacja to kontrolowane, farmakologiczne obniżenie poziomu świadomości pacjenta. Znajduje zastosowanie w medycynie w celu zmniejszenia napięcia, lęku oraz odczuwania dyskomfortu podczas badań diagnostycznych, zabiegów i procedur terapeutycznych. Jej głównym zadaniem jest wprowadzenie chorego w stan głębokiego odprężenia przy jednoczesnym zachowaniu podstawowych funkcji życiowych i (w zależności od zastosowanej metody) częściowego kontaktu z otoczeniem. W przeciwieństwie do znieczulenia ogólnego sedacja nie powoduje całkowitego zniesienia świadomości ani konieczności pełnego przejęcia oddechu przez aparaturę medyczną.

Współczesna medycyna coraz częściej wykorzystuje sedację jako bezpieczne i przewidywalne wsparcie leczenia. Dotyczy to szczególnie osób odczuwających silny stres przed procedurami medycznymi lub mających niski próg tolerancji bólu. Odpowiednio dobrana i prowadzona przez wykwalifikowany personel pozwala zwiększyć komfort pacjenta, poprawić współpracę w trakcie zabiegu oraz ograniczyć negatywne doświadczenia związane z leczeniem. Ma to istotne znaczenie także w kontekście późniejszej rekonwalescencji i ogólnego podejścia do terapii.

Na czym polega sedacja?

Mianem sedacji określa się kontrolowane uspokojenie, które zmniejsza lęk, napięcie i świadomość, ale nie wyłącza jej całkowicie. Oznacza to, że w przeciwieństwie do klasycznej narkozy, pacjent nie zasypia i nie traci świadomości. Wie, co się wokół niego dzieje, jednak pozostaje mocno uspokojony, zrelaksowany, a poziom jego lęku gwałtownie maleje. Może odczuwać silną senność, jednak wciąż reaguje na polecenia i ma zachowany kontakt słowny z personelem medycznym. Zwykle oddycha samodzielnie. Sedacja nie zawsze znosi ból, dlatego z reguły łączy się ją z zastosowaniem leków przeciwbólowych. Dla porównania, narkoza znosi świadomość i ból, pacjent „przesypia” wykonywane czynności medyczne i budzi się już po ich zakończeniu. Nie reaguje na bodźce, wymaga przy tym intubacji.

Sedacja polega na podawaniu pacjentowi starannie dobranych leków w odpowiedniej dawce ustalonej zależnie od masy ciała i ogólnego stanu zdrowia. Wyróżnia się przy tym kilka rodzajów sedacji. Najczęściej stosuje się tę dożylną, lek uspokajający wprowadzany jest do krwioobiegu (bezpośrednio do żyły) przy użyciu kroplówki, w celu uspokojenia pacjenta. Inną opcją jest np. sedacja wziewna, czyli użycie tzw. głupiego jasia (gazu rozweselającego, podtlenku azotu). Tę metodę wykorzystuje się najczęściej w stomatologii. Równie popularną opcję stanowi sedacja doustna, w formie tabletek.

Zobacz również: Analgezja.

Sedacja – wskazania

Podstawowe wskazania do sedacji mogą być następujące:

• zabiegi diagnostyczno-terapeutyczne takie jak gastroskopia, kolonoskopia, drobne procedury z zakresu chirurgii – czyli te zabiegi, które bez żadnego znieczulenia mogłyby wywoływać ból, dyskomfort, odruch wymiotny, słabość;
• silny stres lub lęk przed planowanymi czynnościami medycznymi;
• długotrwałe procedury – ze względu na czas ich trwania pacjent może odczuwać niepokój lub dyskomfort;
• zabiegi, w których pacjent musi pozostać współpracujący, nie można go więc poddać całkowitej narkozie.

Sedacja poprawia warunki do wykonania badania lub zabiegu także wówczas, gdy pacjent jest niespokojny lub ma trudności z utrzymaniem bezruchu. Może to mieć miejsce przy badaniach tomografem komputerowym lub rezonansem magnetycznym wymagających nieruszania się, ponieważ w innym razie wyniki będą zafałszowane. Problem z bezruchem mają zwłaszcza dzieci lub pacjenci zmagający się z klaustrofobią.

W sedacji bardzo często wykonuje się zabiegi takie jak:

• biopsja skóry lub piersi;
• mniej skomplikowane zabiegi złożenia złamanych kości;
• drobne zabiegi na skórze (np. dłoni lub stopie);
• badania, które pozwalają zdiagnozować problemy z żołądkiem (endoskopia), płucami (bronchoskopia), jelitem grubym (kolonoskopia) oraz pęcherzem moczowym (cystoskopia);
• usuwanie zębów lub inne zabiegi dentystyczne, operacje oka, takie jak usunięcie zaćmy.

Przeciwwskazania do sedacji

Choć sedacja jest metodą skuteczną i bezpieczną, nie zawsze może zostać wykonana. Podstawowe przeciwwskazania do jej wykonania obejmują:

• ciężkie choroby układu oddechowego – np. zaawansowana POChP, niewydolność oddechowa;
• niestabilne choroby układu krążenia – np. niestabilna choroba wieńcowa, ciężkie zaburzenia rytmu serca, świeżo przebyty zawał serca;
• niektóre choroby neurologiczne – np. podwyższone ciśnienie śródczaszkowe;
• alergia lub nadwrażliwość – na leki sedacyjne, które mają zostać użyte;
• ciąża w I trymestrze – nie jest to przeciwwskazanie bezwzględne, jednak należy niezwykle ostrożnie dobierać metody i leki sedacyjne.

To lekarz decyduje o tym, czy pacjent może zostać poddany sedacji oraz jakie preparaty medyczne zostaną wykorzystane w jej trakcie. Na czele pozostaje zwłaszcza bezpieczeństwo pacjenta.

Olej z czarnuszki w kapsułkach 100% naturalny
Oryginalny olej z czarnuszki egipskiej (Nigella sativa) wspiera odporność, układ pokarmowy i zdrowie skóry. Wykazuje właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i antyoksydacyjne. Źródło cennych kwasów tłuszczowych i tymochinonu.
Zobacz tutaj ...

Bio olej z czarnuszki w płynie 100% naturalny
Olej z czarnuszki tłoczony na zimno, dzięki swoim właściwościom może pomóc w zwalczaniu wszelkiego rodzaju problemach skórnych. Chroni komórki organizmu przed wolnymi rodnikami co powoduje, że skóra wygląda młodziej …
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Kubiak R., Wybrane prawne aspekty sedacji, Medycyna Paliatywna 2015; 7(2): 106-114.
2. Lisowska B., Sedacja i znieczulenie do badań diagnostycznych, Geriatria, 1/2007.