Zioła adaptogenne

Aktualizacja: 29 marca 2026

Zioła adaptogenne to grupa roślin (surowców roślinnych) pomagających organizmowi lepiej radzić sobie ze stresem, zarówno fizycznym, jak i psychicznym. Można uznać, że działają normalizująco, a więc podnoszą poziom energii, jeśli jest zbyt niski i tonizują, uspokajają, jeśli żyjemy w stresie i zbyt silnych emocjach. Przed użyciem ziół warto zapoznać się z przeciwwskazaniami do ich stosowania oraz z metodyką ziołolecznictwa.

Zioła adaptogenne – charakterystyka

Ziołami nazywamy najczęściej części zielone roślin, czyli liście i łodygi, jednak do grona ziół adaptogennych coraz powszechniej zalicza się też inne części roślin, np. zdrewniałe łodygi, korę czy nawet korzenie. Zastosowanie ich może różnić się w zależności od wskazań, indywidualnych potrzeb organizmu, stanu zdrowia konsumenta oraz rodzaju rośliny, która ma wywołać efekt adaptogenny. Najczęściej jednak zastosowanie obejmuje wykonywanie i picie naparów, ewentualnie codzienne przyjmowanie tabletek lub kapsułek. Stosowanie ziół adaptogennych najlepiej rozważyć w następujących sytuacjach:

• przewlekły, chroniczny stres;
• zmęczenie i brak energii życiowej;
• zaburzenia snu, bezsenność, nocne wybudzanie się;
• zaburzenia koncentracji, pogorszenie pamięci, trudność w skupieniu się na wykonywanym zadaniu;
• okres intensywnej pracy, nauki lub przygotowywania się do wzmożonej aktywności fizycznej, np. zawodów czy maratonu.

Pojęcie „adaptogen” z uwagi na zbyt rozległą definicję, niespecyficzne działanie, brak zastosowania w leczeniu chorób oraz niejasny sposób działania tych roślin, nie jest akceptowane we współczesnej terminologii farmakologicznej oraz klinicznej. Mimo tego cieszy się ogromną popularnością w medycynach alternatywnych, zwłaszcza ajurwerdyjskiej i chińskiej.

Zioła adaptogenne – przykłady

Poniżej wymienione zostały najważniejsze i najlepiej poznane zioła adaptogenne wraz z ich częścią, która jest stosowana w suplementacji:

• amla – owoc;
• ashwagandha – korzeń;
• bazylia azjatycka – ziele;
• cytryniec chiński – owoc i/lub nasiona;
• eleuterokok kolczasty – korzeń, trzon i/lub kora;
• lukrecja – korzeń;
• mumio – maź;
• reishi – grzyb i/lub cała grzybnia;
• różeniec górski – korzeń;
• szczodrak krokoszowaty – korzeń;
• traganek – korzeń;
• żeń-szeń – korzeń.

Tego typu roślin jest znacznie więcej, szacuje się, że ich liczbę można podawać w setkach. Ważne, by dobrać je odpowiednio do własnych potrzeb i możliwości.

Zobacz również: Suplementy adaptogenne.

Zioła adaptogenne – jak działają?

Działanie ziół adaptogennych opiera się przede wszystkim na regulacji osi HPA (oś podwzgórze-przysadka-nadnercza), odpowiadającej za odczuwanie stresu i adaptowanie się do niego. Efektem jest stabilizacja poziomu kortyzolu, zmniejszenie uczucia wewnętrznego napięcia oraz wzmocnienie odporności psychicznej. Lepiej reagujemy na stres, nie jest on tak mocno obciążający dla naszej psychiki oraz dla fizyczności. Przy przewlekłym zmęczeniu dobrze sprawdza się choćby ashwagandha.

Zioła adaptogenne poprawiają poziom energii i ogólnej wydolności organizmu, czego przykładem jest różeniec górski. Zwiększają syntezę cząsteczkowej energii ATP w komórkach, dzięki czemu może zostać ona wykorzystana do dalszych procesów biologicznych, np. do wzmożonej pracy mózgu, serca czy mięśni. Obniżają poziom zmęczenia i poprawiają wytrzymałość fizyczną i psychiczną. Z tego względu są lubianymi suplementami diety w przypadku osób aktywnych fizycznie lub mających w swoim życiu wzmożony okres koncentracji. Udowodniono, że adaptogeny korzystnie wpływają na układ nerwowy, stabilizując nastrój i poprawiając jakość snu.

Dodatkowo zioła adaptogenne są silnymi antyoksydantami. Zmniejszają poziom wolnych rodników tlenowych i tym samym stresu oksydacyjnego, czego konsekwencją długoterminową jest spadek ryzyka tzw. chorób cywilizacyjnych. Mogą spowalniać procesy starzenia się organizmu, jak również poprawiają ogólny wygląd i kondycję skóry. To efektywne wsparcie odporności, jako że niektóre adaptogeny zwiększają aktywność komórek immunologicznych i pomagają organizmowi szybciej, wydajniej reagować na zakażenia.

Spirulina + Chlorella – naturalne oczyszczanie organizmu
Chlorella w bardzo dokładny sposób oczyszcza organizm, pomaga w likwidacji zaparć, wspiera budowanie naturalnej odporności, wspomaga odmładzanie organizm, przyspiesza regenerację uszkodzonych tkanek, poprawia kondycję organizmu, dodaje sił witalnych, …
Zobacz tutaj ...

Chlorella w tabletkach z rozerwaną ścianą komórkową
Chlorella posiada właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybiczne nie wpływając przy tym na florę fizjologiczną. Bardzo dokładnie usuwa toksyny z organizmu …
Zobacz tutaj ...

Chlorella i młody jęczmień – oczyszczanie i odchudzanie
Chlorella i młody jęczmień w postaci sproszkowanego soku to w 100% naturalne produkty wysokiej jakości premium. W połączeniu uzupełniają składniki odżywcze i wspomagają oczyszczanie organizmu z zalegających toksyn …
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Winston D., Maimes S., Adaptogeny od A do Z, Wydawnictwo Vital, Białystok 2019.
2. Hryć B., Zgórka G., Tarczyce – roślinne adaptogeny z różnych kontynentów, Problemy Nauk Biologicznych, 3/2018.