Kwasy tłuszczowe nienasycone

Aktualizacja: 8 września 2026

Kwasy tłuszczowe nienasycone to takie kwasy tłuszczowe, które w swojej cząsteczce mają co najmniej jedno wiązanie podwójne C=C. Są niezwykle istotne dla organizmu człowieka, ponieważ budują błony komórkowe, uczestniczą w regulacji procesów zapalnych oraz są kluczowe dla procesów trawiennych, prawidłowego przekaźnictwa nerwowego oraz utrzymania kondycji skóry.

Kwasy tłuszczowe nienasycone – czym są?

Kwasy tłuszczowe nienasycone to organiczne związki chemiczne zaliczane do grona lipidów, które dzielimy na:

• kwasy tłuszczowe jednonienasycone (MUFA) – posiadają w swojej budowie jedno wiązanie podwójne. Przykładem jest np. kwas oleinowy występujący w oliwie z oliwek, awokado i orzechach;
• kwasy tłuszczowe wielonienasycone (PUFA) – posiadają w swojej cząsteczce co najmniej dwa wiązania podwójne. Należą do nich m.in. Omega 3 (np. kwas α-linolenowy, EPA, DHA) oraz kwasy tłuszczowe Omega 6 (np. kwas linolowy).

Pod względem chemicznym, kwasy tłuszczowe nienasycone mają grupę karboksylową -COOH na jednym końcu cząsteczki. Składają się z długiego łańcucha węglowego. Zawierają jedno lub więcej wiązań podwójnych C=C, dlatego nazywa się je „nienasyconymi”. Wzór ogólny kwasu tłuszczowego można zapisać jako R-COOH, gdzie R oznacza łańcuch węglowodorowy. Im więcej wiązań podwójnych, tym niższa temperatura topnienia.

Kwasy tłuszczowe nienasycone występują powszechnie w środowisku naturalnym, produktach spożywczych, organizmach ludzi i zwierząt. Ich odpowiednie spożycie jest bardzo ważne i stanowi element zbilansowanej diety. Kwasy te są przeciwieństwem związków nasyconych, czyli tzw. tłuszczów zwierzęcych, których nadmierne spożycie skutkuje zwiększeniem ryzyka otyłości i chorób metabolicznych.

Zobacz również: Tłuszcz na zdrowie.

Kwasy tłuszczowe nienasycone – Omega 3-6-9

Kwasy tłuszczowe nienasycone dzielimy na 3 grupy zaliczane do tzw. kwasów Omega. Prezentują się one następująco.

Omega 3:

• ALA – kwas alfa-linolenowy – występuje w dużych ilościach w siemieniu lnianym, nasionach chia, orzechach włoskich, oleju rzepakowym, oleju z lnianki siewnej;
• EPA – kwas eikozapentaenowy – występuje głównie w tłustych rybach morskich, algach i olejach rybich;
• DHA – kwas dokozaheksaenowy – występuje w owocach morza, tłustych rybach morskich i algach.

Zobacz również: Suplementacja kwasami Omega 3.

Omega 6:

• LA – kwas linolowy – występuje w orzechach, oleju słonecznikowym i oleju kukurydzianym.
• GLA – kwas gamma-linolenowy – występuje w wielu rodzajach olejów roślinnych tłoczonych na zimno;
• AA – kwas arachidonowy – występuje w jajkach, mięsie, produktach pochodzenia zwierzęcego.

Z kolei podstawowym przedstawicielem kwasów Omega 9 jest kwas oleinowy, który występuje w oliwie z oliwek, oleju z awokado i samych owocach awokado, a także w orzechach czy oleju rzepakowym.

Kwasy tłuszczowe nienasycone – za co odpowiadają?

Kwasy tłuszczowe nienasycone są podstawowym składnikiem budulcowym ludzkich komórek, a zwłaszcza komórek układu nerwowego (neuronów). Uczestniczą również w budowie skóry, narządu wzroku czy narządów wewnętrznych. Wzmacniają skórę, uszczelniając jej barierę hydrolipidową. Są niezbędne w procesie rozpuszczania i wchłaniania witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (ADEK). Z kolei kwas dokozaheksaenowy jest kluczowy w prawidłowym rozwoju płodu (głównie jego cewy nerwowej) w I trymestrze ciąży.

Kwasy tłuszczowe nienasycone, szczególnie kwasy Omega 3, są istotne dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i mogą wspierać funkcje poznawcze. Ich suplementacja coraz powszechniej jest elementem interdyscyplinarnego leczenia chorób psychicznych, w tym depresji. Wspierają układ sercowo-naczyniowy, szczególnie kwasy Omega 3 pomagają utrzymywać prawidłową pracę serca i naczyń. Na koniec warto wspomnieć, że kwasy tłuszczowe nienasycone biorą udział w pracy układu odpornościowego, są prekursorami substancji regulujących reakcje odpornościowe.

Omega 3 – czysty roślinny olej z Pachnotki zwyczajnej
Omega 3 to naturalny produkt zawierający w swoim składzie czysty, roślinny olej, z pełniącymi istotną rolę w odżywianiu człowieka kwasami tłuszczowymi Omega 3. Stanowi wsparcie dla mózgu i odpowiada za jego prawidłową pracę. Dodatkowo wspiera odporność
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Bojarowicz H., Woźniak B., Wielonienasycone kwasy tłuszczowe oraz ich wpływ na skórę, Problemy Higieny i Epidemiologii, 4/2008.
2. Dobryniewski J., Szajda S., Waszkiewicz N., (i inni), Biologia niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), Przegląd Lekarski, 2/2007.
3. Bałasińska B., Jank M., Kulasek G., Właściwości i rola wielonienasyconych kwasów tłuszczowych w utrzymaniu zdrowia ludzi i zwierząt, Życie Weterynaryjne, 9/2010.