Makrolidy

Aktualizacja: 9 listopada 2026

Makrolidy to grupa antybiotyków wykorzystywanych przede wszystkim do leczenia zakażeń bakteryjnych układu oddechowego, skóry i tkanek miękkich. Nie są dostępne bez recepty, musi przepisać je lekarz rodzinny lub konkretny lekarz specjalista. Wybór odpowiedniego preparatu zależy m.in. od rodzaju zakażenia, wrażliwości bakterii na antybiotyki oraz stanu zdrowia pacjenta.

Makrolidy – czym są?

Makrolidy to jedne z najczęściej stosowanych antybiotyków we współczesnej farmakoterapii. Stanowią grupę naturalnych i modyfikowanych związków zbudowanych z pierścienia laktonowego:

• związki 14-węglowe (erytromycyna, roksytromycyna, klarytromycyna);
• związki 16-węglowe (spiramycyna).

Do tej grupy zaliczyć można ponadto azytromycynę, która z punktu widzenia chemicznego jest azalidem, jednak jej mechanizm i zakres działania przeciwbakteryjnego są podobne do starszych makrolidów.

W farmakologii wyróżnia się:

• makrolidy I generacji (głównie erytromycynę, jako pierwszy i wzorcowy antybiotyk z tej grupy);
• makrolidy II generacji (klarytromycyna, azytromycyna, spiromycyna, tobramycyna, roksytromycyna, josamycyna).

Najczęściej wykorzystuje się klarytromycynę oraz azytromycynę.

Makrolidy – działanie

Makrolidy wykazują przede wszystkim działanie bakteriostatyczne, choć w określonych warunkach lub wobec niektórych drobnoustrojów mogą wywierać działanie bakteriobójcze poprzez hamowanie syntezy białka bakteryjnego. Związanie makrolidu z rybosomem prowadzi do dysocjacji transportowego RNA (tRNA), co uniemożliwia wydłużanie łańcucha peptydowego, a w konsekwencji tego zaburza syntezę białka i hamuje wzrost bakterii.

Skuteczność działania makrolidów jest niezwykle szeroka. Obejmuje ziarenkowce Gram-dodatnie, pałeczki Gram-ujemne, tak zwane bakterie atypowe, a także bakterie wywołujące zakażenia przewodu pokarmowego. Jak wiadomo, antybiotyki, w tym makrolidy, nie wykazują skuteczności przeciwko infekcjom wirusowym.

Makrolidy – wskazania i przeciwwskazania

Podstawowe wskazania do stosowania makrolidów obejmują:

• zakażenia układu oddechowego – zapalenie płuc, krztusiec, niektóre przypadki zapalenia oskrzeli;
• niektóre bakteryjne infekcje gardła;
• wybrane zakażenia skóry i tkanek miękkich;
• zakażenia układu pokarmowego, w tym Helicobacter pylori.

Makrolidów nie powinno się stosować w następujących sytuacjach:

• nadwrażliwość na substancję czynną;
• zaburzenia rytmu serca;
• zaawansowane i/lub niewyrównane choroby wątroby;
• silne zaburzenia elektrolitowe.

To lekarz decyduje, czy dany makrolid zostanie podany pacjentowi oraz w jakiej dawce. Nie należy samodzielnie kończyć kuracji lub zmieniać dawek, nawet jeśli objawy ustąpią. Należy pamiętać, by poinformować lekarza o innych jednocześnie stosowanych lekach. Makrolidy wpływają bowiem na aktywność cytochromu P450, przez co hamują metabolizm wielu leków, w tym przeciwhistaminowych (takich jak astemizol, terfenadyna), jak również nasilają działanie doustnych leków przeciwzakrzepowych (np. warfaryny).

Ciąża a makrolidy

Makrolidy, według Klasyfikacji FDA ryzyka stosowania leków w czasie ciąży, należą do kategorii B. Oznacza to, że w badaniach na zwierzętach nie wykazano zagrożenia dla płodu, jednak wpływ tych leków na ciążę u człowieka nie został potwierdzony w badaniach klinicznych. Zastosowanie tych antybiotyków u kobiet ciężarnych powinno nastąpić w ostateczności, gdy nie istnieje inna forma leczenia farmakologicznego.

Makrolidy – czy są bezpieczne?

Bezpieczeństwo stosowania makrolidów zależy od:

• rodzaju leku;
• dawki i czasu stosowania;
• wieku pacjenta;
• jego ogólnego stanu zdrowia;
• stanu wątroby i serca;
• innych przyjmowanych leków;
• występowania alergii na antybiotyki.

Jeśli zostaną wykluczone przeciwwskazania, a pacjent przestrzega zaleceń lekarza, antybiotykoterapia jest bezpieczna. Skutki uboczne wiążą się głównie z rozregulowaniem naturalnej flory bakteryjnej jelit. 

Statystyki wskazują, że najczęściej występujące działania niepożądane obejmują nudności i wymioty, biegunkę, bóle brzucha, zaburzenia smaku, a także bóle głowy.

Omega 3 – czysty roślinny olej z Pachnotki zwyczajnej
Omega 3 to naturalny produkt zawierający w swoim składzie czysty, roślinny olej, z pełniącymi istotną rolę w odżywianiu człowieka kwasami tłuszczowymi Omega 3. Stanowi wsparcie dla mózgu i odpowiada za jego prawidłową pracę. Dodatkowo wspiera odporność
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Korzybski D., Nowiński A., Makrolidy – nie tylko działanie przeciwbakteryjne, Forum Medycyny Rodzinnej 2013, Tom 7, nr 5, 271-276.
2. Jahnz-Różyk K., Płusa T., Targowski T., Macrolides in respiratory tract infections, Przew Lek 2009; 6: 51-55.