Glikacja

Aktualizacja: 26 listopada 2025

Glikacja to proces chemiczny, w którym cukry (np. glukoza, fruktoza) wiążą się z białkami, lipidami lub kwasami nukleinowymi, prowadząc do powstawania tzw. zaawansowanych produktów glikacji (AGE). Jest reakcją nieenzymatyczną, zachodzącą naturalnie w organizmie, ale jej nadmiar przyspiesza starzenie się tkanek i sprzyja rozwojowi chorób.

Glikacja – co to jest?

Pojęcie glikacji odnosi się do wieloetapowego procesu zachodzącego spontanicznie bez udziału enzymów, prowadzącego do powstania zaawansowanych (końcowych) produktów glikacji, określanych skrótem AGE (ang. Advanced Glycation End-Products). Proces zachodzi w organizmach żywych oraz in vitro podczas przetwarzania żywności. W odniesieniu do produktów powstających w żywności przeważnie używa się określenia MRP (ang. Maillard Reaction Products). Ostateczną pulę AGE w organizmie stanowią więc endogenne związki powstające zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz komórek oraz MRP pochodzące z pokarmu lub używek. W zdrowym organizmie większość AGE/MRP ulega szybko rozpadowi i eliminacji. Pewna ilość gromadzi się powoli w tkankach, prowadząc u osób w podeszłym wieku do rozwoju schorzeń przewlekłych.

Cały proces glikacji można omówić znacznie dokładniej. Pierwszym jego etapem jest odwracalna reakcja grupy karbonylowej cukru z pierwszorzędową grupą aminową, z reguły białka. W efekcie tego następuje eliminacja wody, a powstającym produktem jest zasada Schiffa. Reakcja ta przebiega stosunkowo szybko, a stan równowagi jest przywracany w ciągu kilku godzin. W dalszej kolejności, w ciągu kilku tygodni zasada Schiffa ulega wewnątrzcząsteczkowemu przegrupowaniu. Stan równowagi tej reakcji ustala się po około 28 dniach. Wymienione etapy dają tzw. wczesne produkty glikacji. W przypadku białek o długim okresie półtrwania w organizmie dochodzi do kolejnych reakcji, mogących trwać do kilku miesięcy lub nawet lat.

Glikacja w organizmie – konsekwencje

W konsekwencji glikacji powstają produkty końcowe zaawansowanej glikacji (AGE), czyli trwałe związki, które odkładają się w tkankach i zmieniają strukturę białek, czyniąc je sztywnymi i mniej funkcjonalnymi. Nadmiar tych związków prowadzi do uszkodzeń komórek, naczyń krwionośnych i narządów wewnętrznych. Konsekwencje można więc przedstawić następująco:

• cukrzyca i jej powikłania – glikacja nasila uszkodzenia naczyń, nerwów i nerek, prowadząc do retinopatii, nefropatii czy neuropatii;
• choroby sercowo-naczyniowe – AGE przyczyniają się do miażdżycy, sztywności naczyń i nadciśnienia tętniczego;
• wzmożone, przyspieszone starzenie się skóry – kolagen i elastyna tracą elastyczność, pojawiają się zmarszczki, wiotkość i przebarwienia;
• choroby neurodegeneracyjne – glikacja białek w mózgu wiąże się z rozwojem choroby Alzheimera i choroby Parkinsona;
• przyspieszone starzenie całego organizmu – proces glikacji uznawany jest za jeden z kluczowych mechanizmów biologicznego starzenia.

Warto podkreślić, że glikacja jest procesem naturalnym i nie jest możliwa do zablokowania, a jej zwykły poziom nie szkodzi człowiekowi. Jednak w wyniku pewnych czynników dochodzi do intensyfikacji tego procesu. Czynnikami nasilającymi glikację są choćby obniżenie poziomu czynników antyoksydacyjnych, takich jak witamina A i witamina E, selen, zredukowany glutation oraz mniejsza wydolność nerek w oczyszczaniu organizmu z prekursorów AGE.

Proces glikacji – jak mu przeciwdziałać?

Procesowi glikacji można skutecznie przeciwdziałać na co dzień, wprowadzając kilka prostych, ale konsekwentnych zmian w stylu życia. Kluczowe znaczenie mają:

• ograniczenie cukrów prostych – unikanie słodyczy, słodzonych napojów i białego pieczywa pomaga stabilizować poziom glukozy we krwi;
• redukcja obróbki termicznej w wysokich temperaturach – smażenie i grillowanie sprzyjają powstawaniu dużych ilości AGE, zwłaszcza w tłustych i mięsnych produktach;
• regularna aktywność fizyczna – poprawia gospodarkę glukozową i obniża ryzyko epizodów hiperglikemii;
• dieta bogata w antyoksydanty – warzywa, owoce, zioła i zielona herbata pomagają neutralizować wolne rodniki oraz ograniczać skutki glikacji.

W codziennej diecie warto szczególnie zadbać o źródła antyoksydantów. Oprócz warzyw, owoców czy zielonej herbaty, w łagodzeniu skutków glikacji są również naturalne algi, takie jak Spirulina i Chlorella, które dostarczają witamin, składników mineralnych i przeciwutleniaczy oraz wspierają ogólne procesy oczyszczania organizmu.

Chlorella z certyfikatem – badanie zlecone przez BIOALGI Sp. z o.o. niezależnemu, akredytowanemu laboratorium badawczemu i przeprowadzone przez J.S. Hamilton Poland Sp. z o.o. Certyfikat Chlorelli bioalgi do wglądu tutaj: Chlorella – certyfikat (badanie).

Warto pamiętać, że szczególnie intensywne tworzenie AGE zachodzi podczas smażenia lub grillowania tłustych i mięsnych potraw. Dlatego powinno się wybierać gotowanie na parze, duszenie lub pieczenie w niższych temperaturach. Dodatkowo redukcja stresu, odpowiednia ilość snu i regularna regeneracja wspierają równowagę metaboliczną organizmu, pomagając ograniczyć nasilenie procesów glikacyjnych.

Spirulina w tabletkach (100% naturalna)
Spirulina posiada w pełni naturalne witaminy i minerały o wysokim stężeniu. W jej skład wchodzą m.in.: biotyna, beta-karoten, kwas foliowy, tiamina, niacyna, witamina D, E i inne witaminy oraz białko i błonnik. To też źródło cynku, magnezu, wapnia, żelaza
Zobacz tutaj ...

Spirulina + Chlorella – naturalne oczyszczanie organizmu
Chlorella w bardzo dokładny sposób oczyszcza organizm, pomaga w likwidacji zaparć, wspiera budowanie naturalnej odporności, wspomaga odmładzanie organizm, przyspiesza regenerację uszkodzonych tkanek, poprawia kondycję organizmu, dodaje sił witalnych, …
Zobacz tutaj ...

Chlorella w tabletkach z rozerwaną ścianą komórkową
Chlorella posiada właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybiczne nie wpływając przy tym na florę fizjologiczną. Bardzo dokładnie usuwa toksyny z organizmu …
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Gostomska-Pampuch K., Identyfikacja i właściwości niekonwencjonalnych produktów zaawansowanej glikacji występujących w surowicy ludzkiej, Wrocław 2021.
2. Warwas M., Piwowar A., Kopiec G., Zaawansowane produkty glikacji (AGE) w organizmie – powstawanie, losy, interakcja z receptorami i jej następstwa, Farm Pol, 2010, 66(8): 585-590.