Aktualizacja: 23 czerwca 2026
Fermentowane produkty mleczne to produkty spożywcze powstające z mleka (lub jego przetworów), w których zachodzi fermentacja mlekowa prowadzona przez bakterie kwasu mlekowego (czasem także drożdże lub inne mikroorganizmy). Klasycznymi przykładami są jogurty, maślanka, kefir i sery, tak powszechne w kuchni Polaków, ale i w innych kuchniach europejskich czy światowych. Są wyjątkowo zdrowe, wspierają wiele parametrów ludzkiego organizmu.
Spis treści
Fermentacja produktów spożywczych – na czym polega?
Proces fermentacji jest wykorzystywany przez ludzi od tysięcy lat do konserwowania żywności i nadawania jej nowych właściwości smakowych. Proces fermentacji przebiega w 3 głównych krokach:
- Mikroorganizmy dostają dostęp do pożywienia (np. cukrów zawartych w mleku, warzywach lub owocach).
- Rozkładają te związki, pozyskując energię do życia.
- Wytwarzają produkty przemiany materii, które zmieniają smak, zapach, konsystencję i trwałość żywności.
Fermentacja mlekowa to taka, w której bakterie kwasu mlekowego przekształcają cukry w kwas mlekowy. W efekcie tego powstają np. jogurty, kefiry, kiszona kapusta czy ogórki kiszone. Efektem fermentacji alkoholowej jest wino, chleb na zakwasie czy piwo.
Fermentowane produkty mleczne
Do grona fermentowanych produktów mlecznych zaliczamy:
- jogurt, w tym jogurt grecki i skyr;
- maślankę;
- kefir;
- zsiadłe mleko;
- serki wiejskie;
- twaróg;
- kwaśną śmietanę;
- sery dojrzewające, np. gouda czy parmezan.
Są one niezwykle lubiane na całym świecie i dostępne w niemal każdym sklepie spożywczym. Zwłaszcza sery dojrzewające kojarzą się z dużym kulinarnym prestiżem, nierzadko podaje się je jako przystawkę do wina czy owoców w wykwintnych restauracjach czy na galach, z kolei kefir i maślanka to istotne elementy kuchni polskiej od wieków. Wyróżnić można 4 generacje fermentowanych produktów mlecznych:
- I generacja – otrzymywane wskutek spontanicznej fermentacji mleka pozostawionego w temperaturze pokojowej, np. zsiadłe mleko;
- II generacja – produkowane z dodatkiem mikroflory tradycyjnej. Mogą być otrzymywane przez dodanie termofilnych paciorkowców i pałeczek mlekowych (Streptococcus thermophilus i Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus), co tworzy np. jogurt;
- III generacja – produkowane wskutek fermentacji jedynie z użyciem bakterii pochodzenia jelitowego, m.in. Lactobacillus acidophilus, Bifidobacterium i Lactobacillus casei, o udokumentowanych cechach zdrowotnych, np. mleko acidofilne, mleko bifidusowe;
- IV generacja – charakterystyczne jest połączenie mikroflory tradycyjnej ze szczepami bakteryjnymi pochodzenia jelitowego o udoskonalonych właściwościach prozdrowotnych, np. biojogurt (biogurt), biogard.
W ciągu ostatnich 10 lat Polska plasowała się na 4. miejscu w Unii Europejskiej pod względem produkcji mleka i na 7. w produkcji wyrobów mlecznych. Fermentowane produkty mleczne są istotnym elementem w diecie Polaków. Tym bardziej, że są nie tylko zdrowe, ale i wyjątkowo smaczne.
Zobacz również: Źródła probiotyków.
Fermentowane produkty mleczne – właściwości prozdrowotne
Fermentowane produkty mleczne uznać można za wyjątkowo zdrowe. Jeśli nie ma przeciwwskazań do ich spożycia, powinny znajdować się w diecie każdego człowieka. Bakterie mlekowe biorą udział w rozkładzie białek mleka, które po nadtrawieniu do wolnych peptydów i aminokwasów stają się bardziej przyswajalne przez organizm człowieka. Bakterie te zapoczątkowują także hydrolizę tłuszczu, tym samym zwiększają jego przyswajalność. Wytworzony przez mikroorganizmy kwas mlekowy pobudza wydzielanie śliny i soków trawiennych, przyczyniając się do poprawy perystaltyki jelit. Po spożyciu tych produktów wzrasta ponadto wchłanianie składników mineralnych (np. wapnia, fosforu i żelaza), co ma wyjątkowe znaczenie w profilaktyce osteoporozy i próchnicy zębów.
To ważna część wspierania zdrowia w trakcie stosowania antybiotyków. Bakterie fermentacji mlekowej biorą udział w syntezie witamin z grupy B, zwłaszcza:
- biotyny;
- ryboflawiny;
- niacyny;
- kobalaminy;
- pirydoksyny;
- folacyny;
- kwasu pantotenowego.
W rezultacie podczas długotrwałych kuracji antybiotykowych, w trakcie których dochodzi do niedoborów witamin, zaleca się spożywanie mlecznych napojów fermentowanych.
Warto też wspomnieć, że fermentowane produkty mleczne są głównym źródłem naturalnych probiotyków w diecie człowieka. Terminem probiotyki określa się żywe drobnoustroje, które podawane w odpowiednich ilościach mają korzystny wpływ na zdrowie człowieka. Dla przykładu Bifidobacterium lactis wykazują wysoką skuteczność w przypadku prewencji i leczenia dziecięcej biegunki rotawirusowej, przywracają równowagę flory jelitowej, chronią przed biegunką związaną ze stosowaniem antybiotyków, mają właściwości przeciwwrzodowe, eliminują Helicobacter pylori. Można stosować probiotyki zarówno przy zaburzeniach jelitowych, jak i w celach profilaktycznych. Tym bardziej, odkąd udowodniono, że zdrowa mikroflora jelitowa wpływa również korzystnie na samopoczucie, ogranicza ryzyko depresji i wahań nastroju, wspiera kondycję skóry i może leczyć problemy dermatologiczne o charakterze przewlekłym. Ma więc wpływ na cały organizm.

ProbiotykiProbiotyki od bioalgi zawierają aż 150 milionów wyselekcjonowanych, naturalnych i żywych szczepów bakterii. Uzupełniają dietę w składniki probiotyczne i roślinne takie jak Lactobacillus Sporogenesis (Bacillus Coagulans), Lactobacillus Acidophilus, ...
Zobacz tutaj ...
Bibliografia
- Mojka K., Charakterystyka mlecznych napojów fermentowanych, Probl Hig Epidemiol 2013, 94(4): 722-729.
- Brodziak A., Król J., Mleczne napoje fermentowane – właściwości prozdrowotne, 2016.
- Wolańska-Buzalska D., Wiśniewska K., Okręglicka K., Mleko i mleczne napoje fermentowane oraz ich wpływ na zdrowie.




Zostaw komentarz